III KK 608/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 czerwca 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk
w sprawie M. S.
skazanego z art. 178a § 4 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 4 czerwca 2025 r.
wniosku obrońcy skazanego
o wyłączenie sędziego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o
wyłączenie sędziów Marka Motuka, Stanisława Stankiewicza i Anny Dziergawki od
udziału w sprawie III KK 608/23,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art.42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
postanowił
wyłączyć sędziego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania
wniosku o wyłączenie sędziów Marka Motuka, Stanisława
Stankiewicza i Anny Dziergawki od udziału w sprawie Sądu
Najwyższego o sygn. akt III KK 608/23.
UZASADNIENIE
W dniu 15 grudnia 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy
skazanego M. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlk. z dnia 21 czerwca
2023 r., sygn. akt IV Ka 69/23.
III KK 608/23
2
Po wyłączeniu, na wniosek obrońcy skazanego, od udziału w rozpoznaniu tej
sprawy sędziów: Ryszarda Witkowskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
24 stycznia 2024 r., KRI 341), Igora Zgolińskiego (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 7 marca 2024 r., KRI 378), Małgorzaty Bednarek
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2024 r., KRI 414), Antoniego
Bojańczyka (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2024 r., KRI 525) i
Zbigniewa Kapińskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2024
r., KRI 553), sprawa przydzielona została sędziemu Stanisławowi Stankiewiczowi.
Zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2025 r. sprawa została skierowana do
rozpoznania na rozprawę, a skład orzekający uzupełniony został o sędziów: Marka
Motuka i Annę Dziergawkę.
Wnioskami z dnia 10 lutego 2025 r., połączonymi do wspólnego rozpoznania,
obrońca skazanego M. S. wniósł o wyłączenie od udziału w sprawie wszystkich
trzech wymienionych wyżej sędziów. Uzasadniając wnioski odwołał się, tak jak w
przypadku poprzednich skutecznych wniosków o wyłączenie, do sposobu
powołania tych sędziów na urzędy sędziów Sądu Najwyższego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 – dalej ustawa o KRS z 2017 r.). W oparciu o
orzecznictwo Sądu Najwyższego [uchwały: połączonych Izb Sądu Najwyższego:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r.,
BSA I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2 poz. 7) i składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22);
postanowienia: z dnia 23 czerwca 2022 r., V KO 43/22; z dnia 22 listopada 2022 r.,
V KO 485/21; z dnia 9 października 2024 r., V KK 337/24], a także Trybunału Praw
Człowieka w Strasburgu (wyrok ETPC z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz
przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19) podniósł, że rozpoznanie niniejszej sprawy
z udziałem objętych wnioskiem osób skutkować będzie istotną ułomnością
prowadzącą w konsekwencji do naruszenia art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji
Praw Człowieka – EKPC, tj. prawa do rzetelnego procesu, a także uchybieniem w
postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
III KK 608/23
3
Wnioski te zostały przydzielone do rozpoznania, zarządzeniem z dnia 13
lutego 2025 r. (KRI 818), sędziemu Pawłowi Kołodziejskiemu.
W dniu 23 maja 2025 r. obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie
sędziego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów:
Marka Motuka, Stanisława Stankiewicza i Anny Dziergawki od udziału w sprawie III
KK 608/23, a to z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w
przedmiotowym postępowaniu, które uniemożliwiają obiektywne rozpoznanie
kasacji, wywołując przy tym ryzyko związane z możliwością uznania w przyszłości,
że w sprawie wystąpiło uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej,
tj. nienależytej obsady sądu. Odwołał się przy tym do trybu powołania Pawła
Kołodziejskiego, podobnie jak sędziów objętych wnioskiem oraz innych już
wcześniej wyłączonych, na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z 2017 r.,
wspierając wystąpienie orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz ETPC, będącego
też postawą zgłaszanych poprzednio wniosków o wyłączenie.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Złożony przez obrońcę skazanego M. S. wniosek – o wyłączenie sędziego
Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie od udziału w
rozpoznaniu sprawy zawisłej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt III KK 608/23
sędziów Marka Motuka, Stanisława Stankiewicza i Anny Dziergawki – jest zasadny.
Sąd Najwyższy w tym składzie w całej rozciągłości podziela pogląd
wyrażony w tej sprawie już we wcześniejszych postanowieniach, jak i wspierającą
go argumentację, że udział w składach Sądu Najwyższego osób powołanych na
urzędy sędziów tego Sądu, na wniosek organu (KRS) nie będącego organem
tożsamym z tym, którego skład i sposób wybierania został określony w Konstytucji,
z jednej strony stanowi uchybienie, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z
drugiej natomiast pozbawia stronę prawa do „rzetelnego procesu” w rozumieniu art.
6 ust. 1 EKPC.
Nie ulega też wątpliwości, że orzekanie przez sędziego Pawła
Kołodziejskiego w przedmiocie wyłączenia po udziału w sprawie kasacyjnej
sędziów Marka Motuka, Stanisława Stankiewicza i Anny Dziergawki, również
powołanych w tym samym trybie, nie tylko pozwala na powzięcie uzasadnionych
III KK 608/23
4
wątpliwości co do zachowania przez sędziego Pawła Kołodziejskiego bezstronności
w tej konkretnej sprawie (iudex suspectus), lecz wręcz powinno skutkować jego
wyłączeniem ex lege na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Ratio legis art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. jest czytelne i – w myśl zasady nemo iudex
indoneus in propria causa – sprowadza się do odsunięcia od sprawy sędziego, w
sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i obowiązków. Nie
chodzi przy tym jedynie o te ewidentne przypadki, gdy sędzia jest stroną procesową,
które ex definitione ma interes prawny w korzystnym dla siebie rozstrzygnięciu, ale
o każdy przypadek, gdy sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio (zob. J. Kosonoga
(w:) R. A. Stefański S. Zabłocki (red.), Kodek postepowania karnego. Komentarz do
art. 1 – 166, Warszawa 2017, tom I, s. 550). Trudno o bardziej jednoznaczny
przykład tego rodzaju sytuacji niż ten, w którym sędzia Sądu Najwyższego
powołany w niekonstytucyjnym trybie, ma oceniać możliwość orzekania w
przedmiocie wyłączenia od rozpoznania kasacji sędziów także w tym trybie
powołanych.
Skoro, pomimo rzucających się w oczy okoliczności, o których mowa wyżej,
ani osoba pełniąca funkcję Prezesa Sądu Najwyższego kierująca pracami Izby
karnej nie uznała za celowe wdrożenie procedury wyłączającej z mocy prawa
sędziego Pawła Kołodziejskiego, a wręcz ją sama do rozpoznania złożonego w
trybie art. 41 § 1 k.p.k. wniosku wyznaczyła, ani też sam sędzia nie złożył
oświadczenia o jakim mowa w art. 42 § 2 k.p.k. i wyznaczył termin rozpoznania
przez siebie wniosku, chociaż wcześniej on sam (postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 28 lipca 2022 r., IV KO 88/22 i z dnia 9 sierpnia 2022 r., I KO
73/22) oraz inni sędziowie, wnioski oparte przynajmniej o przepis art. 41 § 1 k.p.k.
składali (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 kwietnia 2022 r., IV KO
100/22 [na wniosek sędziego Igora Zgolińskiego]; z dnia 19 maja 2022 r., V KO
38/22, z dnia 7 lipca 2022 r., V KO 60/22 i z dnia 9 sierpnia 2022 r., I KO 73/22 [na
wnioski sędziego Antoniego Bojańczyka]; z dnia 29 marca 2022 r., II KO 27/22, z
dnia 9 czerwca 2022 r., IV KO 49/22, z dnia 14 czerwca 2022 r., I KO 59/22 i z dnia
15 czerwca 2022 r., V KO 22/22 [na wnioski sędziego Marka Motuka]), jego
wyłączenie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. stało się wręcz koniecznością.
III KK 608/23
5
Uwzględniając całokształt rozważań poczynionych w niniejszym
uzasadnieniu postanowiono jak na wstępie.
[PŁ]
[a.ł]
