III KK 41/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 maja 2026 r.
SSN Anna Dziergawka (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Małgorzata Bednarek
SSN Paweł Kołodziejski
Protokolant Kamila Zacharz
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Marka Gołębiowskiego
w sprawie K. K.
skazanej z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 21 maja 2026 r.,
kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Dziecka - na niekorzyść,
od wyroku Sądu Rejonowego w Wałczu
z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II K 357/24,
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej braku orzeczenia o
obligatoryjnym środku karnym, o którym mowa w art. 41 § 1a k.k.
i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Wałczu
do ponownego rozpoznania, zaś w pozostałej części oddala
kasację jako oczywiście bezzasadną.
[J.J.]
Małgorzata Bednarek Anna Dziergawka Paweł Kołodziejski
III KK 41/26
2
UZASADNIENIE
K. K. została oskarżona o to, że w okresie od kwietnia 2024 r. do 9 maja
2024 r. w W., na ul. [...] znęcała się fizycznie i psychicznie nad osobą nieporadną ze
względu na wiek tj. małoletnią córką Z. K. poprzez uderzenie jej w twarz, rzucanie
nią oraz szarpanie, powodując u pokrzywdzonej obrażenia ciała w postaci otarć
naskórka w okolicy lędźwiowo- krzyżowej średnicy 1 cm, obrzęków i sińców w okolicy
czołowej lewej, w okolicy oczodołu lewego i policzka lewego, obustronnych krwawych
wylewów podspojówkowych, pourazowego krwawienia podpajęczynówkowego,
otarcia naskórka na ręce prawej i na policzku lewym oraz pojedynczego sińca na
klatce piersiowej w okolicy lewej pachy, które to obrażenia skutkowały naruszeniem
czynności narządu ciała na okres trwający dłużej niż 7 dni, tj. o czyn z art. 207
§ 1a k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy w Wałczu wyrokiem z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt
II K 357/24, oskarżoną K. K. uznał za winną popełnienia zarzucanego jej czynu, tj.
przestępstwa z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11
§ 2 k.k. i za to na podstawie art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył jej
karę roku pozbawienia wolności (pkt I). Ponadto sąd orzekł o zaliczeniu okresu
rzeczywistego pozbawienia wolności na poczet kar (pkt II) oraz o kosztach sądowych
(pkt III i IV).
Żadna ze stron nie wniosła środka zaskarżenia, tym samym wyrok
uprawomocnił się w dniu 6 lutego 2025 roku.
Kasację od powyższego wyroku na niekorzyść skazanej wniósł Rzecznik Praw
Dziecka, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. rażące naruszenie prawa karnego materialnego, a konkretniej - art. 207
§ 2 k.k., poprzez jego niezastosowanie, pomimo ustalenia w toku postępowania
karnego, że oskarżona uderzała w twarz, szarpała oraz rzucała małoletnią córką,
powodując u niej obrażenia ciała, co w przypadku dziecka w wieku 3,5 miesiąca
uznać należy za zachowanie szczególnie okrutne;
2. rażące naruszenie prawa karnego materialnego, a konkretniej - art. 41
§ 1a k.k., poprzez niezastosowanie wskazanych w rzeczonej regulacji środków
karnych, pomimo obligatoryjności ich zastosowania w przypadku skazania sprawcy
III KK 41/26
3
na karę pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu
na szkodę małoletniego, co miało miejsce w niniejszej sprawie;
3. rażące naruszenie prawa karnego materialnego, a konkretniej - art. 53
§ 1 k.k., poprzez nieuwzględnienie w procesie wymiaru oskarżonej kary celów
zapobiegawczych, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego, oraz celów
związanych ze społecznym jej (kary) oddziaływaniem, pomimo obowiązku w tym
zakresie przewidzianego w rzeczonej regulacji.
Wzmiankowane rażące naruszenia prawa miały przy tym oczywisty i istotny
wpływ na treść orzeczenia, jako że skutkowały nieprawidłową kwalifikacją prawną
zachowania się oskarżonej, a nadto - brakiem orzeczenia wobec oskarżonej
przewidzianych przez ustawodawcę środków karnych i orzeczeniem wobec
oskarżonej kary jednoznacznie nieadekwatnej (w tym kary niewspółmiernej do wagi
popełnionego przez oskarżoną przestępstwa).
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy
Sądowi Rejonowemu w Wałczu do ponownego rozpoznania.
Kurator małoletniej poparł wniesioną kasację oraz wniósł o uchylenie wyroku
w całości, ewentualnie w części dotyczącej braku orzeczenia środka karnego z art.
41 § 1a k.k.
Na rozprawie kasacyjnej reprezentant Rzecznika Praw Dziecka podtrzymał
kasację w całości. Prokurator poparł kasację jedynie w części dotyczącej braku
orzeczenia środka karnego. Obrońca skazanej poparł kasację w zakresie braku
orzeczenia obligatoryjnego środka karnego (punkt 2 kasacji), natomiast w pozostałej
części wniósł o oddalenie kasacji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Tytułem wstępu należy zaznaczyć, że z uwagi na oddalenie kasacji jako
oczywiście bezzasadnej w zakresie zarzutów z punktów 1 i 3, pisemne uzasadnienie
zostanie sporządzone jedynie w części dotyczącej punktu 2 kasacji. Kasacja
Rzecznika Praw Dziecka w zakresie braku orzeczenia o obligatoryjnym środku
karnym, o którym mowa w art. 41 § 1a k.k., jest oczywiście zasadna.
Należy w pełni podzielić zarzut zawarty w kasacji Rzecznika Praw Dziecka o
rażącym naruszeniu przez Sąd Rejonowy w Wałczu przepisu prawa karnego
materialnego w postaci art. 41 § 1a k.k. Przesłanką do obligatoryjnego orzeczenia
III KK 41/26
4
zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich
lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,
leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi jest skazanie na karę pozbawienia
wolności za umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu na szkodę
małoletniego.
W przedmiotowej sprawie K. K. została skazana za czyn z art. 207 § 1a k.k. w
zw. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę roku pozbawienia wolności. Za
tego rodzaju przestępstwo, skierowane przeciwko zdrowiu i popełnione na szkodę
małoletniej córki, za które orzeczono wobec skazanej karę roku pozbawienia
wolności, został przewidziany w art. 41 § 1a pkt 1 k.k. obligatoryjny środek karny w
postaci zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania
wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem,
edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo
dożywotnio. Przepis ten o wskazanej treści wszedł w życie od dnia
1 października 2023 roku (Dz.U.2022.2600), a zatem obowiązywał zarówno w dacie
popełnienia zarzucanego skazanej czynu, jak i w dacie wydania zaskarżonego
wyroku. Powyższe zatem obligowało sąd meriti do orzeczenia wobec skazanej K. K.
zakazu określonego przepisem art. 41 § 1a pkt 1 k.k.
Z uwagi na skazanie K. K. za czyn z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k.
w zw. z art. 11 § 2 k.k., możliwość orzeczenia środka karnego na podstawie
wszystkich zbiegających się przepisów przewiduje art. 11 § 3 k.k., który stanowi, że
w wypadku określonym w § 2 sąd wymierza karę na podstawie przepisu
przewidującego karę najsurowszą, co nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu innych
środków przewidzianych w ustawie na podstawie wszystkich zbiegających się
przepisów. Wobec powyższego, skazanie za czyn przeciwko zdrowiu z art. 157 § 1
k.k. obligowało sąd do orzeczenia środka karnego określonego w art. 41 § 1a pkt 1
k.k.
Jednocześnie zauważyć należy, co wynika także ze stanowiska doktryny, że
„przestępstwa umyślne przeciwko życiu lub zdrowiu obejmują zarówno umyślne
przestępstwa, które znajdują się w rozdziale XIX Kodeksu karnego, jak i umyślne
przestępstwa, do których ubocznego przedmiotu zamachu należy życie lub zdrowie,
np. czyn z art. 280 § 1 k.k. (zob. M. Kulik, w: M. Budyn-Kulik, P. Kozłowska-Kalisz,
III KK 41/26
5
M. Kulik, M. Mozgawa (red.), Kodeks karny. Komentarz, art. 41, teza 8; P.
Zakrzewski, w: A. Błachnio, J. Kosonoga-Zygmunt, J. Majewski (red.), P. Zakrzewski,
Kodeks karny. Komentarz, art. 41, teza 14, cyt. za M. Filipczak, w: Kodeks karny.
Komentarz, red. J. Kulesza, Warszawa 2025, art. 41, teza 29; podobnie Mierzwińska-
Lorencka, w: Środki karne, przepadek i środki kompensacyjne w znowelizowanym
kodeksie karnym, red. Daniluk, s. 86, cyt. za M. Kulik, w: Kodeks karny. Komentarz
aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2026, teza 8).
Dopuszczalność zaskarżenia, a w konsekwencji uchylenia wyroku w części,
w jakiej nie zawiera ono rozstrzygnięcia w przedmiocie obligatoryjnych środków
karnych, wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego (zob. uchwała SN z dnia 28
października 2015 r., I KZP 21/14), zaś od dnia 16 kwietnia 2016 r. wprost z treści
art. 425 § 2 zdanie 2 k.p.k.
Zaistniałe w rozpatrywanej sprawie uchybienie, miało niewątpliwie istotny
wpływ na treść wyroku, który został wydany z rażącą obrazą wskazanego w kasacji
przepisu. Oskarżona tym samym nie poniosła wszystkich prawnych konsekwencji
swojego zachowania. Przy czym orzeczenie środka karnego na podstawie art. 41 §
1a zdanie drugie k.k. jest niezależne od tego, czy sprawca przestępstwa uprzednio
zajmował tego rodzaju stanowisko lub wykonywał zawód tego rodzaju, a popełniony
czyn pozostawał w związku z funkcjonalnym zakresem prowadzonej przez niego
działalności (zob. wyrok SN z dnia 23 lipca 2024 r., III KK 87/24).
W konsekwencji, Sąd Najwyższy, uwzględniając częściowo kasację
Rzecznika Praw Dziecka wniesioną na niekorzyść skazanej, z zachowaniem terminu
określonego w art. 524 § 3 k.p.k., uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej braku
orzeczenia o obligatoryjnym środku karnym, o którym mowa w art. 41 § 1a k.k. i
przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Wałczu do ponownego
rozpoznania, który to sąd winien mieć na uwadze zawarte powyżej zapatrywania
prawne (art. 442 § 3 k.p.k.).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[J.J.]
[r.g.]
III KK 41/26
6
Małgorzata Bednarek Anna Dziergawka Paweł Kołodziejski
