III KK 237/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 5 sierpnia 2025 r.
SSN Adam Roch (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Małgorzata Bednarek
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie J. O. (O.)
o przestępstwo z art. 244 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 5 sierpnia 2025 r.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 28
maja 2024 r., sygn. akt II K 667/24
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego
rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowie.
[J.J.]
Małgorzata Bednarek
Adam Roch
Stanisław Stankiewicz
UZASADNIENIE
III KK 237/25
2
J. O. został oskarżony o to, że w dniu 26 stycznia 2024 r. w S. , województwa
[...], nie stosując się do prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie sygn.
II W 1053/23 z dnia 7 lipca 2023 roku oraz wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie
sygn. II Ka 335/23 z dnia 20 października 2023 roku, w którym orzeczono środek
karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres
6 miesięcy, jechał na drodze publicznej w ruchu lądowym jako kierujący pojazdem
mechanicznym w postaci samochodu osobowego marki R. o nr rej. K. , tj. o czyn z
art. 244 k.k.
Wyrokiem nakazowym z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt II K 667/24, Sąd
Rejonowy w Tarnowie uznał oskarżonego J. O. za winnego popełnienia zarzucanego
mu czynu, to jest występku z art. 244 k.k. i za to na mocy powołanego przepisu przy
zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności,
zobowiązując go na mocy art. 35 § 1 k.k. do nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel
społeczny w wymiarze 24 godzin miesięcznie. Powyższe orzeczenie nie zostało
zaskarżone i uprawomocniło się 17 lipca 2024 roku.
Kasację na niekorzyść skazanego od powyższego rozstrzygnięcia wniósł
Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku
naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 500 § 1 i 3
k.p.k., polegające na wydaniu wyroku w postępowaniu nakazowym, pomimo iż
okoliczności opisanego w akcie oskarżenia czynu budziły wątpliwości, gdyż z
materiału dowodowego wynikało, że oskarżony zarzucanego mu przestępstwa z art.
244 k.k. dopuścił sięw warunkach powrotu do przestępstwa określonych w art. 64 §
1 k.k., co z kolei zgodnie z treścią art. 37a § 2 k.k. wykluczało możliwość orzeczenia
– w miejsce kary pozbawienia wolności przewidzianej w sankcji przepisu art. 244 k.k.
– kary ograniczenia wolności przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., a tym samym
zgodnie z art. 500 § 1 k.p.k. wyłączało możliwość rozpoznania sprawy w
postępowaniu nakazowym.
Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym, gdyż zaskarżony wyrok
nakazowy zapadł z rażącym naruszeniem przepisów prawa karnego procesowego
III KK 237/25
3
i materialnego wskazanych w petitum tego środka zaskarżenia. Procedowanie w
trybie nakazowym jest dopuszczalne przede wszystkim wówczas, gdy analiza
zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału dowodowego nie nasuwa
wątpliwości co do zasadności oskarżenia. Jest to instytucja prawa karnego
procesowego, zastrzeżona przez ustawodawcę do najbardziej oczywistych
przypadków, w których zebrany materiał dowodowy pozostaje na tyle jednoznaczny,
że uprawnia do kategorycznych wniosków co do winy i okoliczności popełnienia
zarzuconego czynu. Przy czym owa kategoryczność dotyczyć musi każdego aspektu
oceny prawnej inkryminowanego zachowania, a więc realizacji przez oskarżonego
wszystkich znamion zarzuconego mu czynu wymienionych w konkretnym przepisie
typizującym dane przestępstwo, jak również wyczerpania pozostałych warunków
odpowiedzialności karnej, ujętych w części ogólnej Kodeksu karnego, gdyż
niemożliwe jest dokonywanie w tym trybie zmiany opisu czynu lub jego kwalifikacji.
Przypisany oskarżonemu w wyroku nakazowym czyn powinien odpowiadać w pełni
czynowi przyjętemu przez oskarżyciela w skardze (zob. np. wyrok SN z dnia 28
lutego 2023 r., I KK 437/22, LEX nr 3557861).
Jak słusznie podnosi skarżący, Sąd Rejonowy w Tarnowie wyrokując w trybie
nakazowym całkowicie pominął możliwość przypisania oskarżonemu działania w
warunkach recydywy szczególnej podstawowej z art. 64 § 1 k.k. Przepis ten stanowi,
że jeżeli sprawca skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności
popełnia w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo
podobne do przestępstwa, za które był już skazany, sąd wymierza karę przewidzianą
za przypisane przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego
zagrożenia, a może ją wymierzyć w wysokości do górnej granicy ustawowego
zagrożenia zwiększonego o połowę.
Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy informacji z Krajowego
Rejestru Karnego, J. O. przed popełnieniem przypisanego mu w niniejszej sprawie
przestępstwa z art. 244 k.k. był wielokrotnie karany, w tym między innymi wyrokiem
Sądu Rejonowego w T. z dnia 26 stycznia 2007 r., sygn. akt II K […], za czyn z art.
245 k.k. Z pozyskanego w toku postępowania kasacyjnego odpisu tego wyroku Sądu
Rejonowego w Tarnowie wynika, że J. O. wymierzona została kara 10 miesięcy
pozbawienia wolności, a zatem przekraczająca wymienioną w art. 64 § 1 k.k. granicę
III KK 237/25
4
6 miesięcy. Karę łączną pozbawienia wolności na podstawie tego wyroku, w tym za
czyn z art. 245 k.k., skazany odbywał w okresach od dnia 14 września 2009 r. do
dnia 12 lipca 2011 r. oraz od dnia 2 maja 2017 r. do dnia 12 sierpnia 2020 roku. W
tym kontekście niewątpliwie spełniona została „terminowa” przesłanka z art. 64 § 1
k.k. Pięcioletni okres przewidywany w tym przepisie biegnie wszak od odbycia w
całości lub w części co najmniej 6 miesięcy kary łącznej (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt IV KK 464/05, LEX nr 293645).
Bezspornie, także w rozumieniu art. 115 § 3 k.k. przestępstwo z art. 245 k.k., za które
J. O. został skazany w wyroku w sprawie II K […] jest podobne do przypisanego mu
w niniejszej sprawie przestępstwa z art. 244 k.k. Oba występki, umieszczone w
Rozdziale XXX Kodeksu karnego, są przestępstwami skierowanymi przeciwko
wymiarowi sprawiedliwości, a więc należy uznać je za jednorodzajowe ze względu
na tożsamość przedmiotu ochrony (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18
maja
2022
r.,
sygn.
akt
V KK 143/22, LEX nr 3409743).
Powyższe okoliczności nakazują uznać, że kwestia możliwości przypisania
oskarżonemu działania w ramach recydywy podstawowej winna być przedmiotem
skrupulatnej analizy sądu rejonowego. Tym samym okoliczność ta nie mogła być
wyjaśniona w postępowaniu nakazowym i stanowiła konieczność skierowania
sprawy na rozprawę.
Przywołana wyżej okoliczność wywołała także dalsze konsekwencje
procesowe. Ewentualne przypisanie oskarżonemu działania w warunkach z art. 64 §
1 k.k. wyklucza możliwość wymierzenia przez sąd rejonowy kary z dobrodziejstwem
art. 37a § 1 k.k. Wynika to z faktu, iż na podstawie nowelizacji – art. 1 pkt 5 ustawy z
dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. 2022.2600), od dnia 1 października 2023 r. art. 37a § 2 k.k. otrzymał
następujące brzmienie: „przepisu § 1 nie stosuje się do sprawców określonych w art.
64 § 1 lub do sprawców, którzy popełniają przestępstwo działając w zorganizowanej
grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa
skarbowego, sprawców przestępstw o charakterze terrorystycznym i sprawców
przestępstwa określonego w art. 178a § 4”. Przepis tej treści obowiązywał zarówno
w dacie czynu – 26 stycznia 2024 roku, jak i w dacie orzekania.
III KK 237/25
5
Oba zatem ze stwierdzonych i omówionych wyżej uchybień należało ocenić
jako rażące i mogące mieć istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów
prawa karnego materialnego oraz procesowego (art. 523 § 1 k.p.k.), których
wystąpienie musiało skutkować wydaniem przez Sąd Najwyższy orzeczenia
kasatoryjnego.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy w Tarnowie przeprowadzi na
nowo rozprawę we właściwym zakresie, wymaganym przepisami prawa, celem
wydania orzeczenia wolnego od mankamentów.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
Małgorzata Bednarek Adam Roch Stanisław Stankiewicz
