III KB 22/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski
Dnia 9 marca 2026 r.
w sprawie M.K.
z wniosku obrońcy o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności
przez SSN A.B.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 9 marca 2026 r.
żądania Sędziego Sądu Najwyższego G.Ż.
o wyłączenie go od udziału w sprawie III KB 22/24
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k.
postanowił:
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego G.Ż. od udziału w
sprawie o sygn. akt III KB 22/24.
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego, który wniósł kasację w sprawie III KK 54/22, podstawie
art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym złożył wniosek o zbadanie spełnienia
wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego A.B. W
Sądzie Najwyższym sprawę zarejestrowano pod sygn. III KB 22/24 i w wyniku
losowania wyłoniono następujący skład orzekający: SSN J.K. (przewodniczący),
SSN G.Ż., SSN K.W., SSN M.K. i SSN A.R..
Sędzia Sądu Najwyższego G.Ż. złożył pismo, którym, powołując się na art. 47
akapit drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 6 Konwencji o
III KB 22/24
2
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z art. 4 ust. 3 i art. 19 ust.
1 akapit drugi TUE w zw. z art. 9, art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, oświadczył, że
cyt. „Na przeszkodzie rozpoznania sprawy stoi m.in. wyrok Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, w
którym stwierdzono istnienie poważnej przeszkody procesowej do dalszego
wykonywania obowiązku lojalnej współpracy i prowadzenia dialogu sądowego Izby
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z Trybunałem Sprawiedliwości Unii
Europejskiej. W ocenie Trybunału rozpatrywane łącznie wszystkie elementy
zarówno systemowe, jak i dotyczące konkretnych okoliczności faktycznych,
niektóre składy orzekające nie mają statusu niezawisłego i bezstronnego sądu
ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi
TUE w związku z art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.
Podobne wnioski co do zapewnienia realizacji prawa do niezależnego i
bezstronnego sądu powołanego mocą ustawy, można wyprowadzić z wyroku
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. (Wielka Izba)
Wałęsa przeciwko Polsce (sprawa 50849/21)”. W konkluzji sędzia G.Ż.
poinformował, że nie może uczestniczyć w rozpoznaniu sprawy III KB 22/24.
Wspomniane pismo zostało potraktowane jako żądanie (wniosek) sędziego G.Ż. o
wyłączenie go od udziału w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należało rozważyć czy pismo sędziego Sądu
Najwyższego G.Ż. istotnie zawiera wniosek o wyłączenie go od udziału w sprawie z
wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez
sędziego Sądu Najwyższego A.B. Jest bowiem faktem, że w sposób klarowny, z
powołaniem odpowiedniego przepisu, wniosek taki nie został sformułowany,
natomiast sędzia zakomunikował, iż nie widzi możliwości uczestniczenia w
rozpoznaniu tej sprawy, bowiem istnieje przeszkoda do jej rozpoznania w postaci
wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r.,
wspartego wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023
r. Pogląd ten nie został uzasadniony, w szczególności nie wytłumaczono, z
odwołaniem się do realiów sprawy III KB 22/24, dlaczego wymienione judykaty
stwarzają przeszkodę do rozpoznania tej sprawy, co było tym bardziej wskazane,
III KB 22/24
3
że powołany wyrok TSUE zasadniczo odnosił się do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, w której wspomniana sprawa nie jest
zarejestrowana. Niemniej jednak ogląd pisma sędziego G.Ż. czyniony przez
pryzmat art. 118 § 1 k.p.k. oraz znane z urzędu realia sprawy, odnoszące się do
wyłonionego składu orzekającego Sądu Najwyższego, powiązane z treścią
powołanych przez sędziego orzeczeń trybunałów europejskich, pozwalają przyjąć,
że wspomniane pismo rzeczywiście zawiera wniosek o wyłączenie jego autora od
udziału w sprawie III KB 22/24 (zbyt daleko idące byłoby wnioskowanie, że zawiera
wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów wyznaczonych do jej rozpoznania),
zwłaszcza, że wola sędziego o nieorzekaniu w sprawie została jednoznacznie
przez niego zakomunikowana. Dla podjęcia decyzji w tym przedmiocie kluczowa
jest okoliczność, że Pan G.Ż. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu
Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych został powołany
przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa sformułowany
uchwałą nr 331/2018 z dnia 28 sierpnia 2018 r. (uchwała ta rekomendowała
powołanie do orzekania we wspomnianej Izbie Sądu Najwyższego również szereg
innych osób, w tym innych niż sędzia G.Ż. obecnych sędziów Sądu Najwyższego
wylosowanych do orzekania w sprawie III KB 22/24), tj. na wniosek organu
ukształtowanego na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.
3), który nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i
sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1 (zob.
uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I
KZP 2/22 i szereg innych judykatów SN). Udział tak ukształtowanej, tj. całkowicie
upolitycznionej Krajowej Rady Sądownictwa w procesie powoływania sędziów, jest
główną przyczyną narastających problemów w polskim wymiarze sprawiedliwości,
w tym zasadniczego, wynikającego z nasuwających się zastrzeżeń odnośnie do
prawidłowości obsady orzekających sądów. Znalazły one wyraz w uchwale składu
połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, wspomnianej uchwale I
KZP 2/22 i w wielu innych judykatach Sądu Najwyższego. Jest też powszechnie
znana aktywność stron niejednokrotnie wykorzystujących – jak w przedmiotowej
III KB 22/24
4
sprawie III KB 22/24 – instrumenty procesowe, by doprowadzić do wyłonienia
takiego składu sądu orzekającego, który nie budziłby zastrzeżeń, co ma zasadnicze
znaczenie z punktu widzenia stabilności wydanego w sprawie orzeczenia i trwałości
ukształtowanego nim stanu prawnego. Sędzia G.Ż. uznał za słuszne odwołać się
tylko do orzecznictwa trybunałów europejskich, wszakże i ono wystarczy, by jego
wniosek o wyłączenie uwzględnić. Zawarte w piśmie sędziego sformułowanie, iż w
świetle wyroku TSUE z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, „niektóre składy orzekające
nie mają statusu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na
mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47
akapit drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej”, wpada interpretować jako
zawoalowane przyznanie sędziego G.Ż., że wspomnianego statusu nie będzie miał
sąd, w składzie którego on by zasiadał (jak też zasiadaliby inni sędziowie powołani
w takiej samej co on procedurze). Odwołanie się przez sędziego do wyroku TSUE z
21 grudnia 2023 r. jest o tyle nieprzypadkowe, że w jego uzasadnieniu poddano
analizie okoliczności powołania sędziów Sądu Najwyższego do orzekania w Izbie
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w oparciu o wspomnianą uchwałą
KRS nr 331/2018 i przypomniano z aprobatą stanowisko Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka wyrażone w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce
(wyrok z 8 listopada 2021 r.), że powołanie to nastąpiło z naruszeniem
konstytucyjnych zasad funkcjonowania KRS, w tym zasady podziału władzy oraz
zasady niezależności sądownictwa, w związku z czym sędziów tych nie można
uznać za niezawisłych i bezstronnych. Zaznaczono, że powołanie tych sędziów
przez Prezydenta RP nastąpiło pomimo, iż postanowieniem Naczelnego Sądu
Administracyjnego (NSA) z dnia 27 września 2018 r. wstrzymano wykonanie
uchwały KRS nr 331/2018, co wskazywało na całkowite lekceważenie przez władzę
wykonawczą autorytetu, niezależności i roli sądownictwa, w związku z czym
stanowiło rażące naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC i były rażąco niezgodne z zasadą
państwa prawnego. Przypomniano również, że wyrokiem z dnia 21 września 2021
r. NSA uchylił uchwałę KRS nr 331/2018. Wywód przeprowadzony przez TSUE w
wyroku z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, wskazuje, że z uwagi na okoliczności
powołania sędziów do Sądu Najwyższego - Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w oparciu o uchwałę KRS nr 331/2018, sąd w skład którego wchodzą
III KB 22/24
5
ci sędziowie, czy choćby jeden z nich, nie ma statusu niezawisłego i bezstronnego
sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit
drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych UE.
Analogiczne stanowisko zajął ETPC w powołanym przez sędziego G.Ż. wyroku z
23 listopada 2023 r. wydanym w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce. Zatem jeżeli
powodem złożenia przez sędziego G.Ż. wniosku o wyłączenie go od udziału w
sprawie III KB 22/24, jest zasadne przeświadczenie o konieczności respektowania
orzeczeń wymienionych organów oraz dążenie do nietworzenia sądu, którego
niezawisłość i bezstronność byłaby kwestionowana, to wniosek zasługiwał na
uwzględnienie. Przy braku podobnej inicjatywy innych członków składu
orzekającego, którzy do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu
Najwyższego zostali powołani przez Prezydenta RP w takiej samej procedurze jak
sędzia G.Ż., decyzja ta nie prowadzi to do wyłonienia składu orzekającego, który
nie nasuwałby zastrzeżeń. Nie sposób jednak nie zauważyć, że w sytuacji, gdy
wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez
sędziego Sądu Najwyższego A.B., pierwotnie powołanego do orzekania w Izbie
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, zasadniczo jest
oparty na argumentach nawiązujących do okoliczności powołania tego sędziego, to
zasiadanie w składzie orzekającym w sprawie III KB 22/24 sędziów nominowanych
do Sądu Najwyższego w takiej samej procedurze co sędzia A.B., w tym w oparciu o
tę samą uchwałę KRS nr 331/2028, narusza regułę nemo iudex in causa sua.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[WB]
[a.ł]
