Uchwała SN z 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73 - jak powołują ją inne sądy

„… wspólnym, dochodzenia od dłużnika innej jej części, odpowiadającej ustalonemu udziałowi w majątku wspólnym (uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 1970 r., III CZP 18/70), 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, 11 maja 1978 r., III CZP 103/ 77, i 13 lutego 1987 r., III CZP 3/87, oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2008 r., III CSK 257/07).”

„Sąd Najwyższy w dotychczasowym orzecznictwie wyjaśniał już, że wierzytelność z tytułu nakładów dokonanych w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej na rzecz należącą do osoby trzeciej stanowi składnik majątku wspólnego (zob. uchwała z dnia 3 kwietnia 1970 r., III CZP 18/70, OSNCP 1971 nr 2, poz. 18, uzasadnienie uchwały z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNCP 1974 nr 10, poz. 164).”

„Tym samym Sąd Najwyższy trwale odstąpił od wcześniejszego poglądu wynikającego z uchwały z dnia 26 grudnia 1973 r., III CZP 65/73 (OSNC 1974, nr 10, poz.164).”

„Jest to konsekwencja tego, ze osoba trzecia, będąca dłużnikiem takiej wierzytelności, nie jest osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. i nie może być uczestnikiem postępowania o podział majątku wspólnego (uchwała SN z 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73).”

„D.), którzy nie mają interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze uczestników postępowania (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73 (OSNCP 1974 r., nr 10, poz. 164).”

„Nie jest to bowiem niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy podziału, ani też rozliczeń między małżonkami (por. uchwała SN z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNC 1974, z.”

„Wskazał, że stanowiska 6 odmiennego, od przyjętego w sentencji omawianej uchwały, nie można byłoby w żadnym wypadku wyprowadzić z treści uchwały z dnia 19 grudnia 1973 r. III CZP 65/73 (OSNCP 1974, z.”

„… (wierzytelność) powinno było być objęte postanowieniem o jego podziale (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 1970 r., III CZP 18/70, OSNCP 11197111, nr 2, poz. 18 z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNCP 1974, nr 10, poz. 164 i z dnia 11 maja 1978 r., III CZP 103/77, OSNCP 1979, nr 1, poz. 4.).”

„Jak zaś przyjmuje się, dłużnik taki nie jest osobą zainteresowaną w sprawie o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi ta wierzytelność (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNCP 1974, nr 10, poz. 164).”

„Powołane orzeczenie wynikało z okoliczności, że żaden z małżonków nie wyraził zgody na przyznanie mu tej wierzytelności w całości, a więc przyznano każdemu z małżonków ułamkową część wierzytelności bez oznaczania jej wartości (por. uchwałę SN z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73).”

„… 2, poz. 18 przyjął, że wierzytelność taka "jest objęta" jako składnik majątku wspólnego postępowaniem o podział tego majątku, natomiast w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 grudnia 1973 r. III CZP 65/73 - OSNCP 1974, z.”

„… do osoby trzeciej, gdyż stanowią one prawa majątkowe podlegające rozliczeniu (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 1970 r., III CZP 18/70, OSNC 1971, nr 2, poz. 18, z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNC 1974, nr 10, poz. 164, z dnia 11 maja 1978 r., III CZP 103/77, OSNC 1979, nr 1-2, poz. 4).”

„W uzupełnieniu tego stanowiska, w uchwale z dnia 19 grudnia 1973 r. w sprawie III CZP 65/73 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że jeżeli w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność z tytułu nakładów dokonanych przez małżonków na nieruchomości należącej do osoby trzeciej, a żaden z małżonków nie …”

„O dopuszczalności tego rodzaju rozstrzygnięcia, choć w odmiennym stanie faktycznym, wypowiedział się Sąd Najwyższy, m.in. w uchwale z dnia 19.12.1973 r. sygn. III CZP 65/73, (Legalis nr 17610) i z dnia 13 lutego 1987 roku, III CZP 3/87 (Legalis nr 25714), jak również w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2008 r., III CSK 257/07, (Legalis nr 100988).”

„… nie ma obowiązku ustalenia ich wartości, nie jest to bowiem niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy o podział ani do dokonania rozliczeń między małżonkami (tak Sąd Najwyższy w uchwale z 19 grudnia 1973r., III CZP 65/73, OSNCP 1974.10.164).”

„… ma obowiązku ustalenia ich wartości, nie jest to bowiem niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy o podział ani do dokonania rozliczeń między małżonkami (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNCP 1974, nr 10, poz. 164).”

„Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, zapoczątkowaną uchwałą z dnia 19 grudnia 1973 r. w sprawie III CZP 65/73 (OSNC 1974/10/164) zgodnie z którą „jeżeli w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność z tytułu nakładów dokonanych przez małżonków na nieruchomości należącej do osoby trzeciej, a żaden z małżonków …”

„Takie rozwiązanie jest akceptowane w orzecznictwie (por. postanowienie Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 10 września 2018, II Ca 519/17, uchwała SN z dnia 19 grudnia 1973 roku III CZP 65/73).”

„Również w uchwale z dnia 19 grudnia 1988 r., III CZP 65/73 Sad Najwyższy wyraził pogląd zgodnie z którym jeżeli w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność o świadczenie pieniężne, a więc tak jak w przedmiotowej sprawie, a żaden z małżonków nie wyraża zgody …”

„… w całości, Sąd dokonuje podziału majątku w ten sposób, że każdemu z małżonków przyznaje ułamkową część wierzytelności bez oznaczania jej wartości (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 roku, III CZP 65/73, OSNC 1974/10/164).”

„… małżonek ten będzie mógł skorzystać z rękojmi przewidzianej w art. 1046 k.c. (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 03 kwietnia 1970 r., III CZP 18/70, Legalis Nr 14479, z dnia 19 grudnia 1973 roku, III CZP 65/73, Legalis Nr 17610, z dnia 11 maja 1978 roku, III CZP 103/77, Legalis Nr 20859).”

„Podano przy tym, że w sytuacji gdy z majątku, objętego wspólnością majątkową małżeńską zostały dokonane nakłady na nieruchomość osób trzecich, w skład majątku wspólnego nie wchodzą te nakłady dokonane na cudzą nieruchomość, lecz tylko roszczenie pieniężne z tytułu nakładów (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 r. III CZP 65/73).”

„Mając na względzie podzielny charakter wierzytelności, o której mowa w pkt.I.2 (w kwocie 40.000,00 zł), orzeczono o jej podziale zgodnie z udziałami stron w majątku wspólnym (tj. po 1/2, zob. uchwała SN z 19.12.1973 r., III CZP 65/73).”

„Jedynie w zakresie opisanej w punkcie 1.m. wierzytelności, Sąd nie dokonywał ustalenia jej wartości, przyznając ją obu stronom w częściach równych (por. uchwała SN z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNC 1974/10/164, LEX nr 1704).”

„… (III CZP 65/73, OSP i KA 1975, nr 7-8, poz. 165, s. 309), co jedynie wzmacnia przekonanie, że dla oceny tego, czy zaistniały podstawy faktyczne dla ustalenia nierównych udziałów, istotny jest tylko okres do ustania wspólności majątkowej małżeńskiej.”

„… podmiotowe (wierzytelność) podziałowi w postępowaniu o podział majątku wspólnego (por. uchwały SN z dnia 3 kwietnia 1970 r., III CZP 18/70, OSNCP 11197111, nr 2, poz. 18; z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNCP 1974, nr 10, poz. 164 i z dnia 11 maja 1978 r., III CZP 103/77, OSNCP 1979, nr 1, poz. 4.).”

„Stanowisko to jest zgodne z powołaną w apelacji uczestnika uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 r. w sprawie III CZP 65/73.”

„… (III CZP 65/73 – OSNCP 1974/10 poz. 164), jeżeli w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność z tytułu nakładów dokonanych przez małżonków na nieruchomości należącej do osoby trzecie, a żaden z małżonków nie …”

„Z ustaleń Sądu wynika, że małżonkom przysługuje taka wierzytelność, a mając na względzie, że żadne z nich nie wyrażało zgody na przyznanie tej wierzytelności w całości, sąd dokonał podziału tej wierzytelności w ten sposób, że przyznał ją każdemu z małżonków po ½ bez oznaczania jej wartości (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19.12.1973r. III CZP 65/73).”

„Małżonek, któremu przyznano wierzytelność w całości, będzie mógł ją zrealizować w drodze odpowiedniego powództwa przeciwko dłużnikowi (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73).”

„… w całości, sąd dokonuje podziału majątku w ten sposób, że każdemu z małżonków przyznaje ułamkową część wierzytelności, bez oznaczenia jej wartości (tak SN w uchwale z dnia 19.12.1973 roku, III CZP 65/73, OSNC 1974/10/164).”

„… przyznaje się ją każdemu z małżonków po połowie (lub w innej proporcji jeśli ustalono nierówne udziały w majątku wspólnym), nie ustalając jej wysokości (por. uchwałę SN z dnia 19 grudnia 1973 roku, III CZP 65/73; postanowienie SN z dnia 23 marca 2011 roku, V CZ 121/10), o tyle w przypadku poczynienia nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków, małżonek ten jest obowiązany rozliczyć się …”

„Rozstrzygnięcie to było wyrazem akceptacji stanowiska Sądu Najwyższego wyartykułowanego w uchwale z 19 grudnia 1973 r. III CZP 65/73, zgodnie z którym, jeżeli w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność z tytułu nakładów dokonanych przez małżonków na nieruchomości należącej do osoby trzeciej, a żaden z małżonków nic wyraża zgody …”

„Strona pozwana wskazała, nadto że powód może dochodzić jedynie połowy poczynionych nakładów, albowiem czynił je z majątku dorobkowego małżonków (III CZP 65/73).”

„… sprawie – przypis SR), sąd dokonuje podziału majątku w ten sposób, że każdemu z małżonków przyznaje ułamkową część wierzytelności, bez oznaczenia jej wartości ” (zob. uchwała SN z 19.12.1973 r., III CZP 65/73).”

„… cywilnej są w polskim porządku prawnym zobowiązaniami in solidum, określanymi też mianem solidarności nieprawidłowej, niewłaściwej (por. uzasadnienia uchwał Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1974 r., III CZP 65/73 OSNCP 1974, nr 7-8, poz.123, i z dnia 7 kwietnia 1975 r., III CZP 6/75, OSNCP 1976, nr 2, poz. 27, oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1997 r.,, II CKU 78/ 97, "Prokuratura i Prawo", …”

„… (por. uchwała z dnia 19 grudnia 1973r. III CZP 65/73, OSNCP 1974, nr 10 poz. 164, z 3 kwietnia 1970r.”

„… (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23.03.2011 r., w sprawie V CZ 121/10, OSNC-ZD 2012/1/20, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19.12.1973 r., III CZP 65/73, OSNC 1974/10/164).”

„… nie jest osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 510 § 1 kpc i nie może być uczestnikiem postępowania o podział majątku wspólnego (vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 r., sygn. akt III CZP 65/73LexPolonica 301423), wobec tego ustalenie wysokości wierzytelności, ze skutkiem prawnym w stosunku do małżonków, nie ma mocy wiążącej w stosunku do dłużnika wierzytelności.”

„W takiej sytuacji zatem wartość tego rodzaju wierzytelności zostanie ustalona w odrębnym zainicjowanym przez wierzyciela procesie (patrz: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 roku, sygn. akt III CZP 65/73, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1987 roku, sygn. akt.”

„… obowiązku ustalenia ich wartości, nie jest to, bowiem niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy o podział ani do dokonania rozliczeń między małżonkami (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNC 1974/10/164; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., V CZ 121/10, OSNC-ZD 2012/1/20).”

„… prawo podmiotowe (wierzytelność) powinno było być objęte postanowieniem o jego podziale (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3.4.1970 r., III CZP 18/70, OSNCP 1971, nr 2, poz. 18, z dnia 19.12.1973 r., III CZP 65/73, OSNCP 1974, nr 10, poz. 164, i z dnia 11.5.1978 r., III CZP 103/77, OSNCP 1979, nr 1, poz. 4)”

„… jest ona sporna lub spodziewane są trudności w jej zaspokojeniu), sąd może każdemu z małżonków przyznać ułamkową część tej wierzytelności bez oznaczania jej wysokości (zob. uchwała SN z 19.12.1973 r., III CZP 65/73).”

„… (zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19.12.1973 r. III CZP 65/73 LEX 1704).”