Uchwała SN z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 - jak powołują ją inne sądy

„Prawomocny wyrok swoją mocą powoduje, że nie jest możliwe dokonanie odmiennej oceny i odmiennego osądzenia tego samego stosunku prawnego w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, między tymi samymi stronami (zob. uchwałę SN z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94).”

„Po drugie, prawomocny wyrok swoją mocą powoduje, że nie jest możliwe dokonanie odmiennej oceny i odmiennego osądzenia tego samego stosunku prawnego w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, między tymi samymi stronami (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94).”

„W uchwale z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 (Biul.”

„W tym zakresie Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela choćby pogląd wyrażony w uchwale tego Sądu z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, z której wynika iż w procesie o dalszą – ponad prawomocnie uwzględnioną – część świadczenia z tego samego stosunku prawnego, sąd nie może - w niezmienionych okolicznościach sprawy - odmiennie orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego.”

„… „próbnego”, mającego na równi z procesem o ustalenie wyjaśnić, czy pomiędzy stronami istnieje stosunek prawny, z którego wynika uzasadnione co do zasady roszczenie (zob. uchwałę SN z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94; z 5 lipca 1995 r., III CZP 81/95, OSNC 1996, nr 11, poz. 195; wyroki SN: z 14 maja 2003 r., I CKN 263/01; z 23 marca 2006 r., IV CSK 89/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 15; z 5 kwietnia 2007 r., II CSK 26/07, …”

„Na marginesie można przytoczyć stanowisko Sądu drugiej instancji, że w sprawie o dalszą, ponad prawomocnie uwzględnioną, część świadczenia z tego samego stosunku prawnego sąd nie może w niezmienionych okolicznościach odmiennie orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego (zob. uchwała SN z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, wyrok SN z 23 marca 2006 r., IV CSK 89/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 15).”

„… tą samą starannością i aktywnością, powołują te same dowody w celu wykazania swoich twierdzeń i podnoszą te same zarzuty, to - z przyczyn wskazanych przez Sąd Najwyższy w wyroku z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 - oceny poszczególnych kwestii i ostatecznie także wyniki tych spraw powinny być dla nich zasadniczo takie same.”

„Do stanowiska ujmującego szerzej granice prawomocności materialnej należy zaliczyć uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 (Biul.”

„W uchwale z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 (Biul.”

„Wartości te uwzględnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 (nie publ.), w której przyjął, że w procesie o dalszą - ponad prawomocnie uwzględnioną - część roszczenia oświadczenie z tego samego stosunku prawnego, sąd nie może w niezmienionych okolicznościach odmiennie orzec o "zasadzie odpowiedzialności" pozwanego.”

„Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 marca 1994 r. (sygn. akt III CZP 29/94, Monitor Prawniczy 2015, nr 2, s. 85) wskazał, że unormowanie zawarte w art. 365 k.p.c. ma gwarantować poszanowanie prawomocnego orzeczenia sądu, regulującego stosunek prawny będący przedmiotem rozstrzygnięcia.”

„… jedynie tej części świadczenia, o której orzeczono, nie obejmuje natomiast roszczeń, które nie zostały wcześniej zgłoszone i których nie osądzono (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2009 r., II CSK 595/08, niepubl. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2014 r., V CSK 47/14, niepubl.).”

„Ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl.; zob. też uchwałę SN z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, Biul.”

„Drugi z poglądów, szeroko ujmujący moc wiążącą orzeczeń, jest wiązany przede wszystkim z wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z 29 marca 1994 r, III CZP 29/94, zapatrywaniem, że unormowanie zawarte w art. 365 k.p.c. ma gwarantować poszanowanie prawomocnego orzeczenia sądu, regulującego stosunek prawny będący przedmiotem rozstrzygnięcia.”

„Prawomocny wyrok, z punktu widzenia jego prejudycjalnego znaczenia także w innej sprawie, swą mocą powoduje, że nie tylko nie może być zmieniony lub uchylony, ale że nie jest możliwe odmienne ocenianie i uregulowanie tego samego stosunku prawnego, w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, między tymi samymi stronami (por. też uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, Biul.”

„W przeciwnym razie wyroki sądowe miałyby walor jedynie opiniujący, a nie stanowczy i imperatywny (por. m.in. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, „Biuletyn SN” 1994, nr 3, s. 17, z dnia 5 lipca 1995 r., III CZP 81/95, OSNC 1996, nr 11, poz. 195, i z dnia 12 lipca 2018 r., III CZP 3/18, OSNC 2019, nr 5, poz. 53, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 …”

„… ocenianie i uregulowanie tego samego stosunku prawnego, w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, między tymi samymi stronami (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, Biul.”

„W przeciwnym razie wyroki sądowe miałyby walor jedynie opiniujący, a nie stanowczy i imperatywny (por. m.in. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, „Biuletyn SN” 1994, nr 3, s. 17, z dnia 5 lipca 1995 r., III CZP 81/95, OSNC 1996, nr 11, poz. 195, i z dnia 12 lipca 2018 r., III CZP 3/18, OSNC 2019, nr 5, poz. 53 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia …”

„… i uregulowanie tego samego stosunku prawnego, w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, między tymi samymi stronami (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, Biul.”

„Istnienie prawomocnego wyroku co do udzielenia ochrony prawnej określonemu prawu podmiotowemu przekreśla możliwość rozbieżnego ocenienia zasadności roszczenia wynikającego z tego prawa, jeżeli występują te same okoliczności (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, niepubl.).”

„W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w razie dochodzenia świadczenia częściami, sąd związany jest przesłankowo podjętym w poprzednim procesie rozstrzygnięciem co do zasady odpowiedzialności zarówno w przypadku rozstrzygnięć pozytywnych, jak i negatywnych - o ile nie doszło do zmian w okolicznościach faktycznych lub prawnych sprawy (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, M.”

„Ratio legis art. 365 § 1 k.p.c. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl.; zob. też uchwałę SN z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, Biul.”

„Ratio legis art. 365 § 1 k.p.c. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl.; zob. też uchwałę SN z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, Biul. SN 1994, nr 3).”

„… miałoby znaczenie dla rozstrzygnięcia w procesie o dalszą, ponad prawomocnie uwzględnioną część, wynikającą z tego samego zdarzenia (zob. też uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, MoP 2015, nr 2, s. 85), a zatem wniesienie powództwa o cześć odszkodowania wywodzonego z jednolitego zdarzenia o charakterze ciągłym zawiera w sobie element żądania ustalenia zasady odpowiedzialności …”

„Zakres działania tego ograniczenia istotnie budzi wątpliwości i prowadzi do formułowania rozbieżnych poglądów w orzecznictwie i piśmiennictwie, jednak wątpliwości te głównie dotyczą spraw, w których dochodzi do rozdrobnienia roszczenia mającego jedną i tę samą podstawę faktyczną i prawną (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, M.”

„… wyroku i powagi rzeczy osądzonej, w tym związaną z częściowymi rozstrzygnięciami, w których ustalana była zasada odpowiedzialności pozwanego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 oraz w wyrokach z dnia 22 lutego 2017 r., IV CSK 316/16; z dnia 18 maja 2016 r., V CSK 603/15; z dnia19 października 2012 r., V CSK 485/11; z dnia 16 lipca 2009 r., I CSK 456/08; z dnia 15 lutego 2007 …”

„Sprzeciwia się temu bowiem przepis art. 365 § 1 k.c., ustanawiający stan związania prawomocnym orzeczeniem nie tylko stron i sądu, który je wydał lecz również innych sądów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2003 r., I CKN 263/01, OSNC 2004, nr 3, poz. 45, uchwały Sądu Najwyższego z 5 lipca 1995 r., III CZP 81/95, OSNC 1996, nr 11, poz. 195 i z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, Mon.”

„… rzeczy osądzonej w sprawie o kolejną (dalszą) część świadczenia, a wątpliwości ogniskują się wokół kwestii zakresu mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia (por. m.in. uchwałę z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, MoP 2015, nr 2, poz. 85 oraz wyroki z dnia 6 marca 2014 r., V CSK 203/13, OSNC 2015/2/23 i z dnia 4 listopada 2016 r., I CSK 736/15, niepublikowany).”

„… po sobie okresy, sąd nie może w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych orzec odmiennie o zasadzie odpowiedzialności pozwanego (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, M.”

„… i prawnych orzec odmiennie o zasadzie odpowiedzialności pozwanego, do czego w istocie zmierza skarżąca w przedstawionym problemie prawnym (zob. m.in. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, Monitor Prawniczy 2015, nr 2, s. 85; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 marca 2014 r., V CSK 203/13, OSNC 2015, nr. 2, poz. 23; z dnia 14 maja 2003 r., I CKN 263/01, Monitor Prawniczy 2015, nr 2, poz.”

„Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 marca 1994 r., (III CZP 29/94, Mon.”

„W uchwale z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 ("Biuletyn SN" 1994, nr 3, s. 17) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że w sprawie o dalszą - ponad prawomocnie uwzględnioną - część świadczenia z tego samego stosunku prawnego sąd nie może w niezmienionych okolicznościach orzec odmiennie o zasadzie odpowiedzialności pozwanego.”

„… przyjęta w prawomocnym wyroku podstawa odpowiedzialności, jako przesłanka rozstrzygnięcia wiąże sądy przy rozpoznawaniu kolejnych części należnego świadczenia (por. m.in. uchwałę SN z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, wyrok SN z 14 maja 2003 r., I CKN 263/01, wyrok SN z 23 czerwca 2006 r., IV CSK 89/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 15; wyrok SN z 7 marca 2007 r., II CSK 479/06; wyrok SN z 3 czerwca 2008 r., I PK 301/07).”

„W uchwale z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 (Mon.”

„W uchwale z dnia 29 marca 1994 r. III CZP 29/94, MPr 2015/2/85, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w procesie o dalszą - ponad prawomocnie uwzględnioną - część świadczenia z tego samego stosunku prawnego, sąd nie może w niezmienionych okolicznościach odmienne orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego.”

„Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Apelacyjny wyrażając przytoczony pogląd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 (Biul.”

„Takie stanowisko prezentowane jest w judykaturze, czego wyrazem jest uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 (BSN 1994, nr 3, s.17), stwierdzająca, że w sprawie o dalszą - ponad prawomocnie uwzględnioną - część świadczenia z tego samego stosunku prawnego sąd nie może w niezmienionych okolicznościach odmiennie …”