I CSK 1015/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
31 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 31 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Z. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R.
przeciwko P. spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Z. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 24 października 2024 r., VII AGa 160/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Z. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w
R. na rzecz P. spółki akcyjnej w W. 8100 zł zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
(E.M.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 24 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił
apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 6 czerwca 2023 r., którym
oddalono powództwo o zapłatę.
Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego,
zaskarżając ten wyrok w całości. Zdaniem skarżącej istnieje potrzeba wykładni
I CSK 1015/25
2
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. istnieje potrzeba
wyjaśnienia, czy w świetle art. 365 § 1 k.p.c. związanie prawomocnym orzeczeniem
wydanym w innej sprawie między tymi samymi stronami dotyczącej tego samego
stosunku prawnego odnosi się tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji
wyroku, czy obejmuje również wykładnię umowy (stosunku prawnego), ocenę
tożsamych okoliczności faktycznych sprawy oraz ocenę prawną, wyrażone
w uzasadnieniu orzeczenia.
Skarżąca wskazała również na występowanie istotnego zagadnienia
prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach którego pyta, czy wykładnia
postanowień ugody sądowej dokonana przy rozpatrywaniu roszczeń dotyczących
tego samego stosunku prawnego przez sąd, przed którym została zawarta taka
ugoda, jest wiążąca dla innych sądów rozpatrujących sprawy dotyczące innych
roszczeń między tymi samymi stronami z tej samej umowy (stosunku prawnego).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana wniosła o odmowę przyjęcia
skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów
postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa
procesowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi
nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest
ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu
dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi
jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
I CSK 1015/25
3
Powołanie się na przesłankę potrzeby wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie,
o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., wymaga wykazania, że wątpliwości
interpretacyjne występujący na tle danego przepisu mają poważny charakter,
a treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione
w dotychczasowym orzecznictwie lub istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej
wykładni (zob. postanowienie SN z 21 listopada 2023 r., I CSK 4931/22, i z 11
czerwca 2026 r., I CSK 1971/25).
Sąd Najwyższy nie dostrzega potrzeby dokonania wykładni art. 365 § 1 k.p.c.
we wskazanym przez skarżącą zakresie. Choć kwestia zakresu mocy wiążącej
orzeczeń pozostawała w orzecznictwie Sądu Najwyższego sporna, za dominujący
obecnie należy uznać pogląd zgodny ze stanowiskiem zajętym przez Sąd
Apelacyjny w niniejszej sprawie, w świetle którego wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c.
moc wiążąca orzeczenia odnosi się wyłączenie do sentencji, a nie do uzasadnienia
wyroku innego sądu, czyli przesłanek faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia
w poprzedniej sprawie. Zakresem prawomocności materialnej jest bowiem objęta
tylko ostateczna decyzja sądu, który orzekał wcześniej, a nie przyczyny, które
doprowadziły sąd do określonego sformułowanie sentencji orzeczenia (zob. m.in.
wyroki SN z 13 października 2017 r., I CSK 46/17; z 26 kwietnia 2019 r., V CSK
80/18; z 13 maja 2021 r., V CSKP 73/21, OSNC 2022, nr 2, poz. 19; z 17 marca
2023 r., II CSKP 697/22, OSNC 2023, nr 10, poz. 101, i z 12 września 2025 r.,
II CSKP 628/24).
W części orzeczeń, na które powołuje się skarżąca, kwestia prejudycjalna
rozstrzygana w uprzednim postępowaniu miała zresztą zdecydowanie bliższy
związek z przedmiotem nowego sporu niż w niniejszej sprawie (jak np. w uchwale
SN z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, która dotyczyła dochodzenia częściami
świadczenia z tego samego stosunku prawnego między tymi samymi stronami).
Natomiast w niniejszej sprawie skarżąca powołuje się na wyrok Sądu Okręgowego
w Krakowie z 29 września 2021 r., którym Sąd ten zasądził od pozwanej na rzecz
powódki bliżej określone kwoty, dochodząc do wniosku, że ugodą z 19 lipca 2016 r.
pozwana nie zrzekła się wszelkich roszczeń wynikających z umowy z 5 listopada
2012 r. Niniejsza sprawa dotyczy jednak innych roszczeń niż sprawa, w której
I CSK 1015/25
4
zapadł wymieniony wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie. W tamtej sprawie
chodziło o roszczenia związane z wykonaniem stabilizacją podłoża, podczas gdy
w niniejszym postępowaniu powódka dochodzi roszczenia obejmującego dopłatę
związaną z wydłużeniem terminu realizacji inwestycji. Do rozstrzygnięcia o zakresie
ugody z 19 lipca 2016 r. doszło zatem w sprawie dotyczącej rodzajowo innych
roszczeń majątkowych (choć wynikających z tej samej umowy) a podstawę sporu
stanowiły inne żądania. Hipotetycznie można byłoby wyobrazić sobie taką
wykładnię zawartej ugody sądowej, zgodnie z którą doprowadziła ona do
zrzeczenia się przez powódkę roszczeń dochodzonych w niniejszej sprawie, ale nie
roszczeń zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie
Odnosząc się do drugiej z przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania przywołanej przez skarżącą, należy wskazać, że powołanie się na
istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania
problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz
znaczenie dla rozwoju prawa. Chodzi przy tym o problem, który nie został
dotychczas rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia
SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13;
z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego
2026 r., I CSK 719/25).
Sformułowanego zagadnienia nie można uznać za istotne, skoro – jak
skarżąca sama dostrzega w skardze kasacyjnej, przywołując liczne orzeczenia –
kwestia mocy wiążącej uzasadnienia była wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi
Sądu Najwyższego. Trudno zatem przyznać zagadnieniu zakresu mocy wiążącej
orzeczeń precedensowy charakter. Jak wskazano wyżej, ugruntował się już w tym
przedmiocie pogląd dominujący, opowiadający się za wąskim rozumieniem mocy
wiążącej, której dotyczy art. 365 § 1 k.p.c. Nie ma przy tym znaczenia, że wykładni
ugody sądowej w korzystnym dla skarżącej wyroku z 29 września 2021 r. dokonał
Sąd Okręgowy w Krakowie, czyli ten, przed którym zawarto ugodę.
Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
I CSK 1015/25
5
O kosztach postępowania kasacyjnego zasądzonych od pozwanego na rzecz
powódki orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11, 3, 4 i art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust.
4 pkt 2, § 2 pkt 7 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22
października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
(E.M.)
[SOP]
