III CZ 78/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
12 czerwca 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 12 czerwca 2025 r. w Warszawie
zażalenia E. M.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 7 marca 2024 r., I WSC 147/23,
w sprawie ze skargi E. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 września 2019 r.
I C 781/17 oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 22 października 2020 r.
w sprawie I ACa 1280/19
z powództwa E. M.
przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Busku-Zdroju
i Prokuratorowi Okręgowemu w Kielcach
o zapłatę,
1. oddala zażalenie;
2. zasądza od powódki E. M. na rzecz Skarbu Państwa -
Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 5400
(pięć tysięcy czterysta) zł, z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
powódce niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem
kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
zażaleniowym;
3. oddala wniosek pełnomocnika powódki z urzędu
o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
w postępowaniu zażaleniowym.
[PG]
III CZ 78/25
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 22 października 2020 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił
apelację powódki E. M. od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 września
2019 r., oddalającego jej powództwo skierowane przeciwko Skarbowi Państwa -
Sądowi Rejonowemu w Busku - Zdroju i Prokuratorowi Okręgowemu w Kielcach o
zapłatę kwoty 400 000 zł.
Powódka zaskarżyła wyrok Sądu odwoławczego skargą na niezgodność
z prawem prawomocnego wyroku, którą sporządziła i podpisała osobiście.
Postanowieniem z 7 marca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie odrzucił
skargę powódki wskazując, że zgodnie z art. 87¹ § 1 k.p.c. w postępowaniu przed
Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez profesjonalnych
pełnomocników, chyba że strona ma określone w art. 87¹ § 2 k.p.c. kwalifikacje
prawnicze, których jednak nie posiada. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd
Apelacyjny wskazał art. 4246 3 k.p.c.
W zażaleniu powódka reprezentowana przez ustanowionego z urzędu
pełnomocnika zaskarżając powyższe postanowienie w całości wniosła o jego
uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej
instancji, a ponadto o przyznanie pełnomocnikowi kosztów pomocy prawnej
udzielnej powódce w postępowaniu zażaleniowym, które nie zostały opłacone
w jakiejkolwiek części. Zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 4246 § 3
k.p.c. w zw. z art. 87¹ § 1 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. na skutek odrzucenia
skargi bez uprzedniego wezwania powódki do uzupełnienia jej braków poprzez
złożenie jej z zachowaniem przymusu adwokackie przez pełnomocnika
profesjonalnego w osobie adwokata lub radcy prawnego.
W odpowiedzi na zażalenie Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej
Polskiej wniosła o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania
zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
III CZ 78/25
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Apelacyjny miał podstawy prawne do odrzucenia wniesionej osobiście
przez powódkę skargi na niezgodność z prawem prawomocnego wyroku. Zgodnie
bowiem z art. 4246 § 3 k.p.c. sąd odrzuca skargę wniesioną z naruszeniem art. 87¹
§ 1 k.p.c., spóźnioną, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak
również skargę, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie.
Adresatem tego przepisu jest sąd, który wydał zaskarżony wyrok, czyli sąd
pierwszej albo drugiej instancji, co wynika art. 4246 § 1 k.p.c.
Wbrew stanowisku powódki wniesienie skargi na niezgodność z prawem
prawomocnego wyroku z naruszeniem wymogu przymusu adwokacko-
radcowskiego, przy braku zdolności postulacyjnej powódki, nie uzasadniało
wszczęcia postępowania naprawczego. Uzupełnieniu podlegają jedynie braki
formalne skargi, o których mowa w art. 4245 § 2 k.p.c., co wprost wynika z art. 4246
§ 2 k.p.c. Wśród wymienionych w art. 4245 § 2 k.p.c. braków nie ma odnoszącego
się do bezwzględnego wymogu z art. 87¹ § 1 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw.
z art. 3941 § 3 k.p.c., zaś o kosztach postępowania zażaleniowego zgodnie z art. 98
§ 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 424¹² k.p.c., art. 398²¹ k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c.,
art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r.
o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 1192),
natomiast w zakresie odsetek na podstawie art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1
i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania
cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu
§ 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie
określenia brzmienia klauzuli wykonalności (jedn. tekst: Dz. U. z 2021 r., poz.
2324). Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe
ustalone według minimalnej stawki taryfowej (§ 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 2
i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie, jedn. tekst: Dz. U. z 2023, poz. 1964
ze zm.).
III CZ 78/25
4
Zważywszy na oczywistą bezzasadność zażalenia nie zasługiwał na
uwzględnienie wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie od Skarbu Państwa
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzieloną powódce w postępowaniu
zażaleniowym. W orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, że czynności
pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wywołujące skutek w postaci odrzucenia
środka prawnego, nie uzasadniają przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 marca 2018 r.,
III CNP 25/17, 29 kwietnia 2015 r., III CNP 2/15, 20 września 2007 r., III CZ 69/07,
OSNC 2008, nr 3, poz. 41). W takiej sytuacji, w celu zachowania uprawnienia
do uzyskania wynagrodzenia ze środków publicznych pełnomocnik z urzędu
powinien sporządzić opinię o braku podstaw do wniesienia środka prawnego.
[PG]
[a.ł]
