III CZ 60/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Trzebiatowski
12 listopada 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 12 listopada 2025 r. w Warszawie
zażalenia J. S.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Łomży
z 22 stycznia 2025 r., I WSC 14/24,
w sprawie z powództwa J. S.
przeciwko W. S. i J. F.
o dział spadku i podział majątku wspólnego,
uchyla zaskarżone postanowienie pozostawiając
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego
w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
(M.K.)
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. odrzucił skargę
kasacyjną uczestniczki, J. F., od postanowienia tego Sądu z 19 września 2024 r.
Powołując się na art. 3984 § 3 zw. z art. 126 § 2 k.p.c. i uznając taką skargę za
pierwsze pismo w sprawie, Sąd ten dostrzegł braki formalne tej skargi w postaci
braku pełnomocnictwa uczestniczki oraz brak adresów stron. Po wezwaniu do
III CZ 60/25
2
uzupełnienia tych braków stwierdził, że uzupełnienie to nie nastąpiło w zakresie
adresu samej uczestniczki. Wobec tego, wskazując na dotychczasowe
orzecznictwo Sądu Najwyższego (w tym postanowienie z 20 maja 2022 r., I CSK
414/22) i przyjmując nieuzupełnienie tego braku, odrzucił rzeczoną skargę.
W zażaleniu od w/w postanowienia uczestniczka zarzuciła błędną – bo
rozszerzającą – wykładnię powyższych przepisów, w tym w kontekście art. 3941 § 3
k.p.c., w szczególności prowadzącą do rozszerzenia obowiązków procesowych
stron. Opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego (postanowienie z 7 lutego
2019 r., I CZ 171/18), zaznaczyła, że skarga kasacyjna nie zasługuje na
traktowanie na warunkach pierwszego pisma w sprawie. Ponadto zwróciła uwagę
na pytanie prawne w tej właśnie kwestii, jakie zostało zgłoszone w niezakończonym
jeszcze postępowaniu przed Sądem Najwyższym (w sprawie III CZ 488/22).
W związku z tym uczestniczka wniosła m.in. o uchylenie zaskarżonego
postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego
rozpoznania, jak też o przyznanie jej kosztów postępowania.
Wnioskodawca złożył odpowiedź na tę skargę, domagając się zasądzenia na
swoją rzecz kosztów postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Już na początku wymaga podkreślenia, że niedługo po wniesieniu
w/w zażalenia doszło do jednoznacznej rewizji, a ściślej ujednolicenia stanowiska
Sądu Najwyższego w przedmiotowej kwestii – i to właśnie w wyniku
wspomnianego w zażaleniu przekazania postanowieniem z 17 marca 2023 r.
(III CZ 488/22) zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia poszerzonemu składowi
Sądu Najwyższego. W odpowiedzi na pytanie, „czy skarga kasacyjna
powinna zawierać wszystkie elementy pierwszego pisma w sprawie (art. 126 § 2
w zw. z art. 3984 § 3 k.p.c.), w szczególności wskazanie adresów stron, czy
wystarczające jest, gdy - oprócz wymagań właściwych dla skargi kasacyjnej -
spełnia ona wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego (art. 126 § 1
w zw. z art. 3984 § 3 k.p.c.)?”, Sąd Najwyższy przyjął, że skarga kasacyjna nie
III CZ 60/25
3
musi spełniać wymagań przewidzianych w art. 126 § 2 k.p.c. dla pierwszego pisma
w sprawie (uchwała składu siedmiu sędziów SN z 14 maja 2025 r., III CZP 39/23).
Stanowisko takie zostało potwierdzone zaraz potem w kolejnym orzeczeniu
Sądu Najwyższego, w którego uzasadnieniu wyjaśniono, że „szczególne
wymagania przewidziane dla pierwszego pisma w sprawie, określone w art. 126 § 2
k.p.c., mają ściśle określoną funkcję - przede wszystkim mają zapewnić
jednoznaczną identyfikację stron. Tymczasem na etapie postępowania przed
Sądem Najwyższym nie zachodzi konieczność identyfikacji stron postępowania,
skoro nastąpiło to już przed sądem powszechnym. W rezultacie stosowanie
wymagań formalnych z art. 126 § 2 k.p.c. w stosunku do skargi kasacyjnej traci
uzasadnienie natury aksjologicznej” (postanowienie SN z 17 czerwca 2025 r.,
III CZ 375/23).
W świetle przytoczonej, a ujednoliconej – i utrwalonej już – aktualnie linii
orzeczniczej Sądu Najwyższego, nie powinno być wątpliwości, że formalne
kwalifikowanie skargi kasacyjnej jako pierwszego pisma w sprawie, a przynajmniej
formalne dopuszczanie go na warunkach właściwych dla takiego pisma, w tym pod
względem identyfikacji stron postępowania, jest pozbawione uzasadnionych racji.
Oznacza to, że brak w takiej skardze (ponownego) oznaczenia adresów stron nie
może być traktowany jako brak formalny, skutkujący odrzuceniem skargi.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.
(M.K.)
[a.ł]
III CZ 60/25
4
