III CZ 375/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
17 czerwca 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 17 czerwca 2025 r. w Warszawie
zażalenia E.R. i M.R.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 9 sierpnia 2023 r., I ACa 1137/22,
w sprawie z powództwa E.R. i M.R.
przeciwko gminie C. i Skarbowi Państwa-Wojewodzie […].
o zapłatę,
1. podejmuje zawieszone postępowanie,
2. uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego
w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 9 sierpnia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach odrzucił
skargę kasacyjną powodów E.R. i M.R. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarga
była dotknięta brakami formalnymi, których powodowie nie uzupełnili
w wyznaczonym terminie. Chodziło o niewskazanie w skardze, uznanej za pierwsze
pismo w sprawie, numerów PESEL powodów.
Powodowie złożyli zażalenie do Sądu Najwyższego na powyższe
postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę przez przyjęcie
III CZ 375/23
2
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie. Zarzucili
naruszenie art. 3984 § 3 w zw. z art. 3986 § 2 w zw. z art. 126 § 2 k.p.c. oraz art.
130 § 1 i art. 39821 k.p.c. przez uznanie, że skarga kasacyjna jest pierwszym
pismem w sprawie i powinna wskazywać m.in. numer PESEL, podczas gdy
w rzeczywistości skarga nie stanowi takiego pisma w sprawie i nie musi zawierać
tego elementu. Zarzucili także naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. przez jego
zastosowanie, mimo że powodowie uzupełnili braki formalne w terminie, wskazując
numer PESEL na dokumencie pełnomocnictwa.
W odpowiedziach na zażalenie Skarb Państwa i Gmina C. wnieśli o
oddalenie zażalenia oraz zasądzenie od powodów na ich rzecz kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych.
Postanowieniem z 16 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy zawiesił postępowanie
zażaleniowe do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przedstawionego
w postanowieniu Sądu Najwyższego z 17 marca 2023 r. w sprawie III CZ 488/22
o treści: „Czy skarga kasacyjna powinna zawierać wszystkie elementy pierwszego
pisma w sprawie (art. 126 § 2 w zw. z art. 3984 § 3 k.p.c.), w szczególności
wskazanie adresów stron, czy wystarczające jest, gdy – oprócz wymagań
właściwych dla skargi kasacyjnej – spełnia ona wymagania przewidziane dla
każdego pisma procesowego (art. 126 § 1 w zw. z art. 3984 § 3 k.p.c.)?”.
Rozstrzygając przedstawione zagadnienie prawne, uchwałą z 14 maja
2025 r., III CZP 39/23, Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi o treści: „Skarga
kasacyjna nie musi spełniać wymagań przewidzianych w art. 126 § 2 k.p.c. dla
pierwszego pisma w sprawie”. Uchwale tej została nadana moc zasady prawnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zasada prawna sformułowania w uchwale Sądu Najwyższego z 14 maja
2025 r., III CZP 39/23, wiąże inne składy Sądu Najwyższego (zob. art. 87 i 88
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym), w tym skład orzekający
w niniejszej sprawie. Oznacza to, że zażalenie podlegało uwzględnieniu.
Odnosząc się do rozstrzyganego problemu, wskazać należy, że szczególne
wymagania przewidziane dla pierwszego pisma w sprawie, określone w art. 126 § 2
k.p.c., mają ściśle określoną funkcję – przede wszystkim mają zapewnić
III CZ 375/23
3
jednoznaczną identyfikację stron. Tymczasem na etapie postępowania przed
Sądem Najwyższym nie zachodzi konieczność identyfikacji stron postępowania,
skoro nastąpiło to już przed sądem powszechnym. W rezultacie stosowanie
wymagań formalnych z art. 126 § 2 k.p.c. w stosunku do skargi kasacyjnej traci
uzasadnienie natury aksjologicznej.
Formalizm procesowy nie jest celem samym w sobie, ale stanowi jedynie
instrument zapewniający sprawny przebieg postępowania. W ocenie Sądu
Najwyższego domaganie się od wnoszącego skargę kasacyjną wskazania
numerów PESEL stron, które już znajdują się w aktach sprawy, a więc są znane
sądowi z urzędu, jest przejawem nadmiernego i nieuzasadnionego względami
celowości formalizmu.
W rezultacie należy wskazać, że skarga kasacyjna wniesiona przez
powodów w niniejszej sprawie nie musiała zawierać ich numerów PESEL.
Wzywanie powodów przez Sąd drugiej instancji do uzupełnienia braków pod
rygorem odrzucenia skargi, a następnie jej odrzucenie wobec nieuzupełnienia
braków było zatem nieprawidłowe.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na
podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. Orzeczenie o kosztach
postępowania pozostawiono sądowi, który wyda orzeczenie kończące w sprawie
zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c. stosowanym per analogiam.
(E.M.)
[a.ł]
