III CZ 6/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
24 kwietnia 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 24 kwietnia 2025 r. w Warszawie
zażalenia K.S.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z 13 czerwca 2024 r., I WSC 97/23, I ACa 459/21,
w sprawie z powództwa […] Bank spółki akcyjnej w W.
przeciwko R. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K., P.M., E.M. i K.S.
o zapłatę,
1. oddala zażalenie;
2. oddala wniosek powoda o zasądzenie od skarżącego
kosztów postępowania zażaleniowego;
3. przyznaje r.pr. J.K. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego
w Poznaniu kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta) zł, powiększoną
o kwotę podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za
pomoc prawną udzieloną pozwanemu K.S. z urzędu w
postępowaniu zażaleniowym.
(K.L.)
III CZ 6/25
2
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 13 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu odrzucił
skargę kasacyjną pozwanego K.S. od wyroku tego Sądu z 19 grudnia 2022 r.
wobec jej nieopłacenia. Sąd Apelacyjny wskazał, że pozwany - zgodnie z
postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 22 stycznia 2024 r., na mocy
którego został zwolniony od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym
jedynie w części, tj. ponad kwotę 30 000 zł, a w pozostałym zakresie jego wniosek
o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono - zobowiązany był do uiszczenia
części opłaty od skargi w kwocie 30 000 zł. Pozwany uiścił jedynie 1 000 zł,
uiszczenie zaś opłaty w niepełnej wysokości w stosunku do tej, do jakiej
zobowiązana była strona, na której ciąży ten obowiązek, uznaje się za brak opłaty.
Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska pozwanego, że wysokość opłaty od skargi
kasacyjnej pozwanego powinna być ustalona zgodnie z art. 13a u.k.s.c.,
tj. w kwocie 1000 zł.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwany zaskarżył je w całości
i wniósł o jego uchylenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarżący nie wskazał w petitum zażalenia przepisów, które miały zostać
naruszone. Z argumentacji uzasadnienia zażalenia wynika natomiast, że zarzuca
Sądowi Apelacyjnemu nieprawidłową ocenę, iż nie opłacił skargi kasacyjnej, brak
ustalenia wysokości opłaty należnej od skargi kasacyjnej pozwanego na podstawie
art. 13a u.k.s.c. i nieuwzględnienie konsumenckiego statusu skarżącego.
Skarżący został w sprawie pozwany jako poręczyciel spłaty kredytu
zaciągniętego […] października 2012 r. przez pozwaną R. sp. z o.o. w K. Wyrokiem
z 25 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy w Koninie uwzględnił w zasadniczej części
powództwo i zasądził solidarnie od wszystkich pozwanych na rzecz powoda
1 228 829,63 gr z odsetkami umownymi od kwoty 1 125 260, 89 zł w wysokości
stawki WIBOR dla okresów trzymiesięcznych z 10 ostatnich dni roboczych
ostatniego miesiąca kwartału, powiększonego o 15 punktów procentowych, od
30 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty, z tym zastrzeżeniem, że wysokość tych
odsetek umownych nie może być wyższa niż wysokość odsetek maksymalnych za
III CZ 6/25
3
opóźnienie, określonych w art. 481 § 2 1 k.c. oraz ustawowymi za opóźnienie od
kwoty 103 568,76 zł od 5 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty.
Na skutek apelacji pozwanych Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem
z 19 grudnia 2022 r. uchylił wyrok w stosunku do pozwanej spółki i zniósł
postępowanie za okres od 1 grudnia 2017 r. do dnia ogłoszenia zaskarżonego
wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Koninie do
ponownego rozpoznania, wobec stwierdzenia, że pozwana spółka nie posiadała
w tym okresie zarządu. Ponadto zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1. w stosunku
do pozwanych P.M., E.M. i skarżącego K.S. w ten sposób, że w miejsce
zasądzonych tam należności zasądził solidarnie od tych pozwanych na rzecz
powoda V. S.A. z siedzibą w W. (poprzednio G. S.A. z siedzibą w W.) 1 228 710,99
zł z odsetkami umownymi od kwoty 1 125 154,87 zł w wysokości stawki WIBOR dla
okresów trzymiesięcznych z 10 ostatnich dni roboczych ostatniego miesiąca
kwartału, powiększonego o 15 punktów procentowych, od 1 lipca 2016 r. do dnia
zapłaty, z tym zastrzeżeniem, że wysokość tych odsetek umownych nie może być
wyższa niż wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, określonych w art.
481 § 2 1 k.c. oraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 103 556,12 zł
od 5 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo.
Skarżący ma co do zasady rację, że udzielenie przez osobę fizyczną
poręczenia zobowiązania innej osoby, powstałego z tytułu prowadzonej przez nią
działalności gospodarczej, nie wyłącza możliwości uznania tego poręczyciela za
konsumenta w rozumieniu art. 221 k.c. (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego
z 8 marca 2023 r., II CSKP 842/22, niepubl.). Również w orzecznictwie Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśniono, że oceny, czy osobę fizyczną, która
zobowiązuje się zagwarantować zobowiązania spółki handlowej powzięte
względem instytucji bankowej w ramach umowy kredytu, można uważać za
konsumenta, należy dokonywać w odniesieniu do stron umowy gwarancji lub
poręczenia. Do sądu krajowego należy przy tym ustalenie, czy owa osoba fizyczna
działała w ramach swej działalności zawodowej, bądź to z powodu powiązań
funkcjonalnych, jakie ma ze spółką, wobec której wystąpiła jako poręczyciel, takich
jak zarządzanie, bądź to z uwagi na znaczący udział w jej kapitale zakładowym, czy
też działała w celach prywatnych (zob. np. postanowienia Trybunału
III CZ 6/25
4
Sprawiedliwości UE z 14 września 2016 r., Pavel Dumitraș i Mioara Dumitraș
przeciwko BRD Groupe Société Générale - sucursala Satu Mare C-534/15, ZOTSiS
2016, nr 9, poz. I-700; z 19 listopada 2015 r., C-74/15, Dumitru Tarcău, Ileana
Tarcău przeciwko Banca Comercială Intesa Sanpaolo România SA i in.).
Jak wynika z akt sprawy, zarówno w zawartym w skardze kasacyjnej
skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jak również w zażaleniu
na postanowienie Sądu Apelacyjnego z 5 września 2023 r. oddalającym ten
wniosek, skarżący nie podnosił, że opłata od skargi kasacyjnej powinna być
ustalona zgodnie z art. 13a u.k.s.c. ze względu na jego status konsumenta.
Podnosił natomiast, że opłata ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia
wynosi ponad 60 tys. zł. Na konsumencki charakter związany z umową poręczenia
powołał się po raz pierwszy w reakcji na postanowienie Sądu Apelacyjnego z 22
stycznia 2024 r., którym rozpoznano jego zażalenie na postanowienie z 5 września
2023 r., a jego wniosek o zwolnienie został ostatecznie uwzględniony jedynie
w części. Podniósł wówczas, że uiszcza opłatę w wysokości 1 000 zł ustalonej
zgodnie z art. 13a u.k.s.c., a przepis ten znajduje zastosowanie w obecnie
prowadzonych postępowaniach związanych z czynnościami bankowymi, również
w sprawach o zapłatę kierowanych w tzw. sprawach frankowych, gdzie w sprawie
o ustalenie wartości zobowiązania do zapłaty, jak w niniejszym postępowaniu, oraz
zwrotu środków od banku sięgającyh nieraz dziesiatki czy setki tysięcy złotych
pobiera się opłatę stałą od osób fizycznych, którą jest również pozwany.
Kwestia konsumenckiego statusu pozwanego w związku z udzielonym
przezeń poręczeniem nie stanowiła przedmiotu oceny w wydanym w sprawie
wyroku z 19 grudnia 2022 r. Co przy tym istotne, nie jest również objęta
podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza, że stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c.
uchylałaby się spod kontroli kasacyjnej.
Na uzasadnienie stanowiska o zasadności zastosowania dla ustalenia opłaty
od skargi kasacyjnej art. 13a u.k.s.c. skarżący podniósł, że inwestycja przez
pozwanego, jako osobę fizyczną, w udziały spółki handlowej dokonana została
w celu uzyskania korzyści majątkowych w przyszłości, a aktywność ta ma co do
zasady charakter zarządzania majątkiem prywatnym, co z kolei nie kwalifikuje
III CZ 6/25
5
pozwanego jako przedsiębiorcy, ani nie niweczy jego statusu konsumenta. Jedynie
spółka w niniejszym postępowaniu jest przedsiębiorcą, a jej status przedsiębiorcy
nie rozciąga się na wspólników. Ponadto podniósł, że zawierając umowę
poręczenia nie reprezentował spółki, a wyłącznie własną osobę, umowa ta została
zawarta z K.S., nawet nie z członkiem zarządu zgodnie ze wskazaniem umowy
oraz wpisem w KRS, a więc niewątpliwie z osobą fizyczną, będącą zwykłym
pracownikiem spółki, a nie przedsiębiorcą, pozwany nie miał również
bezpośredniego wpływu na bieżące zarządzanie spółką.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy powyższa argumentacja nie
przekonuje, zważywszy, że z wpisów w KRS wynika, że pozwany w okresie od […]
stycznia 2011 r. do […] sierpnia 2011 r. widniał w KRS jako członek zarządu R.
sp. z o.o.; od wpisu spółki […]. jej kapitał wynosił 50 000 zł, zaś 31 stycznia 2012 r.
dokonano wpisu kapitału w wysokości 66 500 zł, wspólnik mógł mieć większą liczbę
udziałów. Zgodnie zaś z wpisem z […] stycznia 2011 r. pozwany posiadał 50
udziałów o łącznej wartości 25 000 zł (tyle samo co drugi wspólnik spółki), od […]
października 2011 r. posiadał 34 udziały o łącznej wartości 17 000 zł (wówczas
pozostali dwaj, a po podwyższeniu kapitału - trzej wspólnicy posiadali po 33
udziały, każdy o łącznej wartości 16 500 zł), od […] października 2012 r. posiadał
50 udziałów o łącznej wartości 25 000 zł (wówczas pozostali dwaj wspólnicy
posiadali: 50 udziałów o łącznej wartości 25 000 zł i 33 udziały o łącznej wartości
16 500), zaś zgodnie z wpisem z […] grudnia 2012 r. posiadał 66 udziałów o
łącznej wartości 33 000 zł (wówczas drugi wspólnik posiadał 67 udziałów o łącznej
wartości 33 500 zł). Wedle zeznań złożonych przez pozwaną E.M. 15 marca 2018
r. (k. 293v.) jako prezes zarządu była uprawniona zaciągać kredyty do kwoty
100 000 zł i na zaciągnięcie spornego kredytu zgodę wyrażali wspólnicy spółki,
a więc również skarżący. Na obecnym etapie postępowania nie sposób zatem
obronić tezy skarżącego, że udzielał poręczenia jako konsument, „zwykły
pracownik spółki”, a nie w ramach swej działalności zawodowej i ze względu na
powiązania funkcjonalne ze spółką.
Z tych względów, na podstawie art. 3941 § w związku z art. 39814 k.p.c., Sąd
Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
III CZ 6/25
6
Wniosek powoda o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego został
oddalony z racji złożenia odpowiedzi po upływie tygodniowego terminu na jej
wniesienie.
Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu pozwanego za pomoc prawną
udzieloną pozwanemu w postępowaniu zażaleniowym ustalono zgodnie z § 16 ust.
2 pkt 2 w zw. z § 8 pkt 7 i § 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14
maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu
terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
(Dz. U. poz. 764 ze zm.).
[a.ł]
(K.L.)
III CZ 6/25
7
