I CSK 3582/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
11 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództw:
1) A.P. przeciwko C. spółce jawnej w T. oraz J.P. i S.P.
o zapłatę,
2) A.P. przeciwko C. spółce jawnej w T. oraz J.P. i S.P. (pierwotna sygn. akt I C
823/16)
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej C. spółki jawnej w T. oraz J.P. i S.P.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 17 kwietnia 2024 r., I ACa 1388/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(K.G.)
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
I CSK 3582/24
2
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwani C. Sp. j. w T.
(C.), J.P. i S.P. powołali się na istotne zagadnienie prawne dotyczące tego, czy
wspólnik spółki jawnej, zaciągając zobowiązanie poręczenia wekslowego, może
być uznany za konsumenta i czy przysługuje mu w związku z tym ochrona zgodnie
z art. 3851 i n. k.c. Wskazali również na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą i rzutować na jej
rozstrzygnięcie; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą
do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja
2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN
570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia
10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia
9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14).
Bliższa analiza wniosku – w zestawieniu z motywami zaskarżonego wyroku
– nie pozwalała uznać, by skarżący wykazali powołaną przyczynę kasacyjną.
Z jednej strony, możność uznania osoby fizycznej udzielającej osobistego
zabezpieczenia wierzytelności za konsumenta w rozumieniu art. 221 k.c. nie
stanowi novum i była już rozważana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np.
wyroki Sądu Najwyższego 19 stycznia 2006 r., IV CSK 372/05, z dnia 10 maja 2017
r., I CSK 477/16, z dnia 8 marca 2023 r., II CSKP 842/22 i z dnia 6 kwietnia 2023 r.,
I CSK 3582/24
3
II CSKP 491/22, OSNC 2023, nr 11, poz. 112, a także postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2025 r., III CZ 6/25). Z drugiej strony, z wniosku nie
wynikało, z jakich przyczyn rozstrzygnięcie powołanej wątpliwości mogłoby
rzutować na rozstrzygnięcie sprawy. Sprostanie temu warunkowi wymagałoby
przedstawienia, jak i dlaczego ewentualny konsumencki status pozwanych J.P. i
S.P. wpływałby na skuteczność udzielonego przez nich poręczenia wekslowego,
ewentualnie zakres ich odpowiedzialności jako avalistów, czego we wniosku
zabrakło.
Dodać należało, że w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej zwrócono uwagę, że jednym z wykładników oceny, czy osoba
fizyczna, która ustanowiła zabezpieczenie zobowiązań kredytowych spółki
handlowej może być uznana za konsumenta, jest jej powiązanie funkcjonalne ze
spółką (por. postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19
listopada 2015 r., C-74/15, Dumitru Tarcău, Ileana Tarcău przeciwko Banca
Comercială Intesa Sanpaolo România SA i in., ECLI:EU:C:2015:772). Powiązania
takiego nie można natomiast co do zasady negować w przypadku wspólników
spółki jawnej, poręczających za zobowiązanie spółki.
Skarga nie była również oczywiście uzasadniona. Skarżący mieli rację, że
stanowisko Sądów meriti co do granic związania prawomocnym wyrokiem
wydanym w innej sprawie (art. 365 k.p.c.) może wywoływać poważne zastrzeżenia.
Nieuwzględnienie stanowiska prawnego pozwanych, według którego między
powodem a C. doszło do zawarcia nieważnej – z uwagi na niezachowanie
wymaganej formy – umowy sprzedaży przedsiębiorstwa (art. 751 k.c.), wynikało
jednak nie tylko z przyjęcia przez Sąd Apelacyjny związania prawomocnym
wyrokiem wydanym w innej sprawie. Sąd Apelacyjny wyjaśnił bowiem w pierwszej
kolejności, że twierdzenia pozwanych w tej materii należało uznać za spóźnione w
świetle art. 493 § 1 k.p.c. w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z
dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469, dalej – „ustawa nowelizująca”).
Argumenty wniosku nie stwarzały podstaw do przyjęcia, by stanowisko to
było oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.; w
I CSK 3582/24
4
szczególności zaś to, że art. 493 § 1 k.p.c. w dawnym brzmieniu, zgodnie z
przyjętymi w ustawie nowelizującej rozwiązaniami międzyczasowymi, należało
stosować do zakończenia postępowania w instancji (por. art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy
nowelizującej), nie oznacza, iżby zarzuty, które zgodnie z art. 493 § 1 k.p.c. w
dawnym brzmieniu należało uznać za spóźnione, mogły być następnie skutecznie
powołane w tej samej sprawie na etapie postępowania apelacyjnego, co sugerowali
skarżący. W materii tej nie chodzi przy tym jedynie o samą kwalifikację prawną
czynności stron w kontekście art. 73 § 2 w związku z art. 65 i art. 751 k.c., lecz
także o twierdzenia faktyczne wskazujące na określoną intencję stron i tworzące
kontekst wykładni oświadczeń woli zawartych w umowie z dnia 8 marca 2013 r.,
którą strony określiły jako umowa sprzedaży know-how.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
(K.G.)
[a.ł]
