III CZ 252/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
27 lutego 2026 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 27 lutego 2026 r. w Warszawie
zażalenia E.Ś.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 24 czerwca 2025 r., I ACa 156/24,
w sprawie z powództwa A.Ś.
przeciwko K.Ś. i N.Ś.
o rozwiązanie umowy dożywocia,
oddala zażalenie.
III CZ 252/25
2
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. w sprawie z powództwa A.Ś.
przeciwko K.Ś. i N.Ś. o rozwiązanie umowy dożywocia Sąd Apelacyjny w Krakowie,
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 12
października 2022 r., uchylił zaskarżony wyrok i postępowanie w sprawie umorzył.
U podstaw rozstrzygnięcia legła ocena, że roszczenie dożywotnika będącego
zbywcą nieruchomości, który po wytoczeniu powództwa o rozwiązanie umowy o
dożywocie (art. 913 § 2 k.c.) zmarł przed zakończeniem tego postępowania, nie
przechodzi na jego spadkobiercę, powód zaś zmarł […] 2024 r.
Skarga kasacyjna od powyższego postanowienia wniesiona przez E.Ś.
została odrzucona przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, na podstawie art. 3986 § 2
k.p.c., postanowieniem z 24 czerwca 2025 r. Zdaniem Sądu Apelacyjnego skarżąca
nie jest uprawniona do złożenia skargi kasacyjnej, gdyż przedmiot sprawy wyklucza
wejście do postępowania następców prawnych zmarłego powoda, w konsekwencji
E.Ś. nie jest stroną postępowania.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E.Ś. Wniosła o uchylenie
zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej
instancji do ponownego rozpoznania. Podniosła, że wstąpiła do postępowania po
stronie powodowej w miejsce powoda A.Ś. i w związku z tym ma status strony. Sąd
uznał uprawnienie powódki do wykonywania uprawnień procesowych w sprawie,
gdyż legitymując się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po powodzie,
otrzymała (na wniosek) odpisy orzeczeń wydanych w sprawie zainicjowanej przez
A.Ś. wraz z uzasadnieniem. Zdaniem skarżącej nawet przyjmując, że
uprawnienie/roszczenie materialnoprawne powoda A.Ś. (o rozwiązanie umowy o
dożywocie) miało charakter ściśle osobisty, taka kwalifikacja nie powinna dotyczyć
jego roszczenia prawnoprocesowego (żądania skierowanego do sądu o podjęcie
określonego działania). Aby zgłoszone roszczenie prawnoprocesowe podlegało
ocenie pod kątem zasadności nie jest konieczne, aby odpowiadało mu roszczenie
materialnoprawne o tożsamej treści. Jeżeli zaś roszczenie materialnoprawne nie
istnieje, sąd oddala powództwo, a nie umarza postępowanie.
III CZ 252/25
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono stanowisko, zgodnie z którym
legitymacja do zaskarżenia wyroku przysługuje tylko stronie, której dotyczy ten
wyrok, a więc każdemu podmiotowi występującemu w procesie jako powód lub
pozwany, bez względu na to, czy posiadał legitymację procesową (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 5 września 1997 r., III CKN 152/97, niepubl.;
postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2016 r., II CZ 94/15, niepubl.;
postanowienie Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2017 r., I PZ 31/16, niepubl.).
Uprawnienie do zaskarżenia wyroku przysługuje również podmiotowi, wobec
którego wyrok został wydany, mimo że nie był stroną procesu (zob. uchałę Sądu
Najwyższego z 25 kwietnia 1980 r., III CZP 21/80, OSNC 1980, nr 11, poz. 207).
Uprawnienie to nie przysługuje natomiast podmiotowi, który nie uzyskał
statusu strony procesu jako jej następca prawny, wobec wygaśnięcia roszczeń na
skutek śmierci tej strony (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 kwietnia
2001 r., III CZ 6/01, niepubl.). Taka zaś sytuacja zaistniała w przedmiotowej
sprawie, wobec śmierci powoda na etapie postępowania apelacyjnego. Zgodnie
z uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 1970 r.
III CZP 112/69 OSNCP 1971/1 poz. 1, mającą moc zasady prawnej - roszczenie
dożywotnika będącego zbywcą nieruchomości, który po wytoczeniu powództwa
o rozwiązanie umowy o dożywocie (art. 913 § 2 k.c.) zmarł przed zakończeniem
tego postępowania, nie przechodzi na spadkobierców (zob. też postanowienie
Sądu Najwyższego z 6 maja 2016 r., I CSK 297/15, niepubl.).
Powódka nie wstąpiła do postępowania apelacyjnego jako następca prawny
zmarłego i nie uzyskała statusu strony tego postępowania. Skarżąca nie uzyskała
również tego statusu po prawomocnym zakończeniu postępowania na skutek
dokonanych przez Sąd na jej wniosek doręczeń.
Z tych względów, na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.,
Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
III CZ 252/25
4
Roman Trzaskowski
(K.L.)
[a.ł]
