III CZ 135/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
30 września 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 września 2025 r. w Warszawie
zażalenia A. L.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku
z 27 lutego 2025 r., III WSC 3/25,
w sprawie z wniosku A. L.
z udziałem S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
o wpis w księdze wieczystej,
1. oddala zażalenie;
2. zasądza od wnioskodawcy A. L. na rzecz uczestniczki S. sp.
z o.o. w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł, z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia wnioskodawcy niniejszego orzeczenia do dnia
zapłaty, tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r. Referendarz sądowy Sądu
Rejonowego w Sopocie oddalił wniosek B. S., A. L. i S. G. o wpis ostrzeżenia w
księdze wieczystej nr […] o niezgodności jej treści z rzeczywistym stanem
prawnym.
W związku ze skargą wnioskodawcy A. L. na powyższe orzeczenie
Referendarza sądowego postanowieniem z 24 stycznia 2024 r. Sąd Rejonowy w
III CZ 135/25
2
Sopocie oddalił wniosek A. L. o wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej (pkt 4),
stwierdzając również brak podstaw do wpisu w księdze wieczystej z urzędu
ostrzeżenia (pkt 6).
Apelacja wnioskodawcy A. L. została oddalona postanowieniem Sądu
Okręgowego w Gdańsku z 19 września 2024 r.
Postanowieniem z 27 lutego 2025 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku odrzucił
skargę kasacyjną wnioskodawcy A. L. na prawomocne postanowienie z 19
września 2024 r., wskazując, że zaskarżone postanowienie nie jest orzeczeniem co
do istoty sprawy w rozumieniu art. 519¹ § 1 k.p.c.
W zażaleniu wnioskodawca A. L. domaga się uchylenia powyższego
orzeczenia. Zarzucił naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 519¹ § 1 k.p.c. przez
przyjęcie, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, ponieważ nie dotyczy
rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, tj. wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej, w
sytuacji gdy skarga kasacyjna dotyczyła rozstrzygnięcia kwestii legitymacji
procesowej wnioskodawcy do złożenia wniosku o wpis ostrzeżenia o niezgodności
stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem
prawnym w przypadku, gdy spółka dokonuje sprzedaży nieruchomości będącej jej
własnością bez wymaganej zgody jej organu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić, że stronami postępowania
zażaleniowego są wyłącznie wnioskodawca A. L. (który złożył skargę na
postanowienie Referendarza sądowego Sądu Rejonowego w Sopocie
w przedmiocie wniosku o wpis w księdze wieczystej ostrzeżenia oraz apelację
od postanowienia Sądu Rejonowego w Sopocie, a następnie zaskarżył skargą
kasacyjną prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku o oddaleniu
jego apelacji) i uczestnik S. sp. z o.o. w W., który jest właścicielem przedmiotowej
nieruchomości. W stosunku do pozostałych wnioskodawców postanowienie
Referendarza sądowego o oddaleniu wniosku o wpis w księdze wieczystej
żądanego ostrzeżenia - wobec braku jego zaskarżenia przez nich - stało się
prawomocne.
III CZ 135/25
3
Stosownie do art. 519¹ § 1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym, od
wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz
postanowień w przedmiocie odrzucenia wniosku lub umorzenia postępowania
kończących postępowanie w sprawie - w sprawach z zakresu prawa osobowego,
rzeczowego i spadkowego - przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego,
chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Sprawy rozpoznawane
w postępowaniu wieczysto-księgowym stanowią jedną z kategorii spraw z zakresu
prawa rzeczowego, co oznacza, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna w sytuacji,
w której przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie co do istoty sprawy
oraz postanowienie w przedmiocie odrzucenia wniosku lub umorzenia
postępowania kończące postępowanie w sprawie. Postanowienia orzekające co do
istoty sprawy to takie orzeczenia, które rozstrzygają w sposób stanowczy aspekty
materialno-prawne.
W postępowaniu wieczysto-księgowym postanowieniem co do istoty sprawy
jest rozstrzygnięcie o zasadności żądania wnioskodawcy domagającego się
udzielenia ochrony prawnej przez potwierdzenie jego praw rzeczowych (wpisy
w dziale II księgi wieczystej), ukonstytuowania ich, jeżeli przepis takiego wpisu
wymaga (wpisy w dziale II albo IV księgi wieczystej) lub wzmocnienia skuteczności
praw osobistych i roszczeń (wpisy w dziale III księgi wieczystej, wymienione w art.
16 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece) (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2004 r., II CK 541/03, OSNC
z 2005 r., nr 6, poz. 112). Rozstrzygnięciami co do istoty sprawy w powyższym
rozumieniu nie są natomiast wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze
wpadkowym, zabezpieczające prawidłowy tok postępowania wieczysto-księgowego
lub innego albo zabezpieczające skuteczność ewentualnego orzeczenia
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 października 2018 r., I CZ 90/18
i powołane w uzasadnieniu judykaty).
W niniejszej sprawie przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia sądu
wieczysto-księgowego był wniosek o „wpis w księdze wieczystej
nr GD1S/00018786/6 ostrzeżenia o braku możliwości zmiany oznaczenia
właściciela nieruchomości ze względu na brak możliwości uzyskania zgody rady
nadzorczej spółki S. sp. z o.o. na rozporządzenie nieruchomością” (k. 47 i n.).
III CZ 135/25
4
Orzeczenie w tym przedmiocie nie może być jednak uznane za postanowienie co
do istoty sprawy w rozumieniu art. 519¹ § 1 k.p.c., a w konsekwencji skarga
kasacyjna od takiego orzeczenia jest niedopuszczalna, jak trafnie przyjął Sąd
Okręgowy w Gdańsku.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw.
z art. 394¹ § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania zażaleniowego
zgodnie z art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2
k.p.c., w zakresie zaś odsetek, opierając się na art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19
ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy
uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia
2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności (jedn. tekst: Dz. U.
z 2021 r., poz. 2324). Zasądzone koszty obejmują wynagrodzenie za zastępstwo
procesowe ustalone według stawki minimalnej (§ 5 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie - jedn. tekst: Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).
[PG]
[r.g.]
