III CO 968/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Łodko
15 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Towarzystwa Ubezpieczeń spółki akcyjnej
w W.
przeciwko S. B.
o zapłatę,
na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie
postanowieniem z 24 lipca 2025 r., XII C 765/25,
o przekazanie do sądu równorzędnego,
oddala wniosek.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 24 lipca 2025 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza
w Krakowie wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. Uzasadniając
wystąpienie wyjaśnił, że pozwany jest ujawniony na liście biegłych sądowych Sądu
Okręgowego w Krakowie. Wielokrotnie wykonywał czynności dla Sądu
występującego z wnioskiem o przekazanie sprawy. Ponadto został złożony wnioske
o przesłuchanie jako świadka byłego sędziego Sądu Rejonowego dla Krakowa-
Podgórza w Krakowie, obecnie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Krakowie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
III CO 968/25
2
Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru
sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako
organu bezstronnego (art. 441 § 1 k.p.c.). Dotyczy to takich sytuacji, gdy
rozpoznanie sprawy w danym sądzie, bez względu na to przez którego sędziego,
godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości. Chodzi zatem, co do zasady, o tego
rodzaju okoliczności, które są powiązane z danym sądem w znaczeniu ustrojowym
(instytucjonalnym), a nie z konkretnym sędzią czy nawet większą liczbą sędziów.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że niezdefiniowane
ustawowo pojęcie „dobro wymiaru sprawiedliwości” powinno być rozumiane
z uwzględnieniem celu, dla którego istnieje wymiar sprawiedliwości, uniwersalnego
charakteru tej instytucji i rodzaju wartości, jaką jest dobro wymiaru sprawiedliwości
(zob. postanowienie SN 7 lipca 2020 r., IV CO 153/20). Dobro wymiaru
sprawiedliwości nie jest tożsame ani z dobrem (w szczególności sprawnym
funkcjonowaniem) sądu rozpoznającego konkretną sprawę lub z interesami
prawnymi stron, ani też ze społecznym postrzeganiem sądu jako organu
bezstronnego. Wszystkie te elementy stanowią części składowe tej wartości, lecz
w stosowaniu art. 441 § 1 k.p.c. trzeba mieć na uwadze, że żaden z elementów nie
dominuje nad pozostałymi (zob. postanowienie SN z 19 listopada 2020 r.,
V CO 213/20).
Uwzględnienie wniosku na podstawie art. 441 k.p.c. nie uzasadnia fakt, że
pozwany jest biegłym sądowym, współpracującym z sądem występującym
o przekazanie tej sprawy, jak też możliwość przesłuchania w charakterze świadka
byłego sędziego tego sądu. Nie są to okoliczności, które obiektywnie oceniając,
mogą mieć ujemny wpływ na swobodę orzekania lub bezstronność Sądu
właściwego. Podkreślić należy, że okoliczności wynikające z przesłanki dobra
wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla
prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia
w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym Sądzie bezstronnie
rozpoznana, musi być realna, a nie hipotetyczna (zob. postanowienie SN
z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20).
III CO 968/25
3
W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że podstaw stosowania art.
441 k.p.c. nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (zob.
postanowienia SN: z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 19 listopada 2020 r., V CO
213/20; z 15 września 2020 r., IV CO 191/20; z 26 czerwca 2020 r., IV CO 108/20;
z 7 maja 2021 r., I CO 53/21, z 8 września 2022 r., III CO 540/22).
Indywidualne okoliczności związane z sytuacją konkretnego sędziego lub
sędziów, wyznaczonych do rozpoznania sprawy, ich relacje ze stroną
postępowania, mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności
sędziego, powinny być rozpatrywane w drodze postępowania o wyłączenie
sędziego, którego zainicjowanie leży tak w gestii stron, jak i sędziego (art. 49
k.p.c.).
Powołane przez Sąd występujący z wnioskiem o przekazanie okoliczności
nie może rzutować per se na zdolność sądu (sędziego) do zachowania
obiektywizmu, jak i ze względu na społeczne postrzeganie sądu jako organu
bezstronnego (zob. postanowienie SN z 16 października 2024 r., III CO 1161/24).
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 441 § 1 k.p.c.
odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.
[wr]
[a.ł]
