III CO 863/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
30 lipca 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 lipca 2025 r. w Warszawie
żądania sędziego X. Y. wyłączenia go ze sprawy zażaleniowej Sądu Apelacyjnego
w Gdańsku, I ACz 43/23,
z powództwa C. T.
przeciwko M. C.
o uznanie za pokrzywdzonego i dyskryminowanego orzeczeniem sądowym,
odmawia wyłączenia sędziego.
UZASADNIENIE
Pozwaną w sprawie jest sędzia Sądu Okręgowego w Szczecinie. Dlatego
Sąd ten wystąpił do Sądu Apelacyjnego w Szczecinie o wyznaczenie innego sądu
(art. 481 k.p.c.). Postanowieniem z 2 lipca 2020 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie
wyznaczył Sąd Okręgowy w Słupsku, w którym przewodniczący w sprawie
zarządzeniem z 22 grudnia 2022 r. zwrócił pozew ze względu na nieuiszczenie
opłaty mimo wezwania.
Powód zaskarżył zarządzenie o zwrocie pozwu zażaleniem, które w Sądzie
Apelacyjnym w Gdańsku zostało przydzielone sędziemu X. Y., w trybie § 43 ust. 1
Regulaminu urzędowania sądów powszechnych (r.u.s.p.), tj. przez System
Losowego Przydziału Spraw (SLPS). Sędzia X. Y. złożył żądanie wyłączenia go ze
sprawy, ponieważ w innej sprawie z powództwa tego samego powoda pozwaną jest
III CO 863/25
2
sędzia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, orzekająca w jednym wydziale z sędzią X.
Y.
Wniosek o wyłączenie sędziego X. Y. został przydzielony sędzi X.1 Y.1, w
trybie § 73 ust. 3 r.u.s.p., tj. losowania spośród sędziów mogących niezwłocznie
przystąpić do jego rozpoznania. Sędzia X.1 Y.1 złożyła żądanie wyłączenia jej ze
sprawy z tej samej przyczyny, co sędzia X. Y., a ponadto ze względu na złożenie
przez żonę powoda skargi na sędzię X.1 Y.1 do rzecznika dyscyplinarnego.
Wnioski sędziów X. Y. i X.1 Y.1 zostały przydzielone w trybie § 73 ust. 2 r.u.s.p.
kolejnemu sędziemu, który także złożył żądanie wyłączenia z tej samej przyczyny,
co sędziowie X. Y. i X.1 Y.1 Powiększająca się liczba żądań wyłączenia była
przydzielana w trybie art. 73 ust. 3 r.u.s.p. kolejnym sędziom, którzy kolejno żądali
swojego wyłączenia. Po złożeniu żądania wyłączenia przez ostatniego sędziego
Sądu Apelacyjnego, spełniającego wymóg z § 73 ust. 3 r.u.s.p., właściwym do
rozstrzygnięcia o żądaniu sędziego sprawozdawcy X. Y. stał się Sąd Najwyższy
(art. 52 § 1 k.p.c.).
Sędzia jako przyczynę swojego żądania wskazał wyłącznie proces między
inną sędzią i powodem. Gdyby samo istnienie takiego procesu miało uzasadniać
wyłączenie, ustawodawca dyspozycją art. 481 k.p.c. objąłby nie tylko sprawy,
w których sędzia danego sądu jest stroną, lecz objąłby wyłączeniem całego sądu
wszystkie sprawy z udziałem strony będącej przeciwnikiem procesowym
któregokolwiek z sędziów danego sądu. Treść art. 48 i 481 k.p.c. jednoznacznie
wskazuje, że sam fakt istnienia procesu z innym sędzią danego sądu nie uzasadnia
wyłączenia, a powołanie się przez sędziego na art. 49 § 1 k.p.c. służy obejściu
zakresu wyłączenia określonego w art. 48 k.p.c. Przepis ten ogranicza wyłączenie
wszystkich sędziów danego sądu do spraw z udziałem któregokolwiek sędziego
tego sądu lub osób określonych w art. 48 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Tymczasem zażalenie
powoda zostało złożone w sprawie z jego powództwa przeciwko osobie
niezwiązanej z sędziami Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Dlatego Sąd Najwyższy
oddalił żądanie sędziego X. Y. Odmowa wyłączenia sędziego, któremu sprawa
została przydzielona, czyni bezprzedmiotowymi żądania wyłączenia złożone przez
pozostałych sędziów.
III CO 863/25
3
Zwraca uwagę nieprawidłowy tryb postępowania polegający na przydzielaniu
żądania sędziego sprawozdawcy kolejnym sędziom. Tymczasem § 73 ust. 3
Regulaminu nakazuje wylosowanie sędziego spośród sędziów mogących
niezwłocznie przystąpić do rozpoznania żądania sędziego sprawozdawcy. Zatem
już w chwili ustalania kręgu sędziów, wśród których zostanie przeprowadzone
losowanie w trybie § 73 ust. 3 r.u.s.p., należy pominąć sędziów, którzy oświadczą,
że zażądają swojego wyłączenia. Zakaz składania żądania wyłączenia przez
sędziów niebędących członkami składu orzekającego (art. 531 § 1 pkt 3 k.p.c.)
dotyczy sprawy cywilnej, a nie incydentalnego wniosku o wyłączenie. Sąd
Apelacyjny i tak przedstawił żądanie sędziego sprawozdawcy bez rozpoznania
któregokolwiek z kolejnych żądań, więc równie dobrze mógł uzyskać odpowiednie
oświadczenia bez kolejnych losowań.
[wr]
[r.g.]
