III CO 650/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
18 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 18 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.S.
przeciwko M.K.
o rozwód,
na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Katowicach
postanowieniem z 15 maja 2026 r., XVII C 1560/25,
o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy,
odmawia oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania
sprawy.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 15 maja 2026 r. Sąd Okręgowy w Katowicach
w sprawie z powództwa M.S. przeciwko M.K. o rozwód zwrócił się do Sądu
Najwyższego na podstawie art. 45 k.p.c. celem oznaczenia sądu właściwego
miejscowo do rozpoznania sprawy. Wskazał m.in., że postanowieniem z dnia 21
października 2025 r. Sąd Okręgowy w Krakowie stwierdził swoją niewłaściwość i
przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach, podczas
gdy z odpowiedzi na pozew wynika, że obie strony na stałe pracują i przebywają w
Szwajcarii, a na rozprawie pozwany oświadczył, że od 2018 r. mieszka w
Szwajcarii. Adresy wskazane w pozwie nie są tym samym adresami rzeczywistego
miejsca zamieszkania stron. Małżonkowie od 8 lat koncentrują życie w Szwajcarii,
III CO 650/26
2
nie ma w konsekwencji możliwości ustalenia właściwości miejscowej sądu na
podstawie art. 41 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 45 § 1 k.p.c. jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie
można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd
Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. W myśl art. 45
§ 2 k.p.c. o oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje
sąd, do którego wpłynął pozew.
W okolicznościach sprawy sytuacja taka nie ma jednak miejsca, zważywszy,
że zgodnie z art. 200 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. sąd, któremu sprawa została
przekazana, jest związany postanowieniem o przekazaniu sprawy. Nie zachodzi
zarazem wyjątek określony w art. 200 § 2 zdanie drugie k.p.c., albowiem do
przekazania sprawy doszło między sądami równorzędnymi.
Skoro postanowienie o przekazaniu sprawy stało się prawomocne wobec
niezaskarżenia, to sąd, któremu sprawa została przekazana, jest nim związany,
a właściwość miejscowa uległa utrwaleniu, bez względu na zasadność przekazania.
(por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1976 r., II CO 3/76,
OSNC 1977, nr 2, poz. 30, z dnia 11 lipca 2002 r., IV CO 8/02, z dnia 24 czerwca
2020 r., IV CO 54/20, z dnia 16 kwietnia 2026 r., III CO 388/26).
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, uznawszy zarazem
za zasadne zwięzłe wskazanie powodów tego rozstrzygnięcia (art. 357 § 5 k.p.c.).
Paweł Grzegorczyk
(K.G.)
[r.g.]
III CO 650/26
3
