III CO 487/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Trzebiatowski
7 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 7 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.Ł.
przeciwko A.Ł.
o rozwód,
na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Koszalinie
postanowieniem z 13 kwietnia 2026 r., I 2C 125/26,
o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy,
odmawia oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania
sprawy.
UZASADNIENIE
B.Ł. wniósł do Sądu Okręgowego w Koszalinie pozew
o rozwód.
Postanowieniem z 13 kwietnia 2026 r. Sąd ten zwrócił się do Sądu
Najwyższego o oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo w tej
sprawie. Sąd ten zrezygnował z zamieszczenia uzasadnienia oraz podstawy
prawnej swojego wystąpienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 45 k.p.c., jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można
w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy
III CO 487/26
2
oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo (§ 1). O oznaczenie sądu,
przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew
(§ 2).
Wymaga zaznaczenia, że wystąpienie do Sądu Najwyższego w trybie art. 45
k.p.c. jest uzasadnione tylko pod warunkiem, że nie można w świetle okoliczności
sprawy ustalić właściwości miejscowej sądu, przed który należy wytoczyć
powództwo. W sprawach o rozwód właściwość miejscową określa art. 41 k.p.c.,
który stanowi, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed
sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli
choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego
pobytu. W braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania
strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.
A zatem dopiero, jeśli nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej na
podstawie art. 41 k.p.c., zastosowanie może znaleźć art. 45 k.p.c.
(np. postanowienie SN z 30 marca 2021 r., V CO 61/21).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że przyczyny
uzasadniające oznaczenie sądu na podstawie art. 45 k.p.c. muszą być wykazane.
Przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby o wystąpieniu stanu rzeczy
wypełniającego hipotezę normy wynikającej z art. 45 k.p.c., należy do sądu
występującego o oznaczenie sądu właściwego - co może nastąpić wyłącznie
w uzasadnieniu takiego postanowienia (np. postanowienia SN: z 13 listopada 2007
r., III CO 17/07, z 1 czerwca 2015 r„ III CO 37/15, OSNC 2015/12/150, z 29 maja
2018 r„ III CO 56/18, OSNC-ZD 2019/2/25 oraz z 15 października 2021 r., IV CO
162/21, a ostatnio także m.in. z 22 maja 2025 r., III CO 571/25).
Sąd Okręgowy w Koszalinie nie uzasadnił swojego wystąpienia.
Rekonstrukcja okoliczności oraz argumentów mających uzasadnić oznaczenie sądu
właściwego nie należy do Sądu Najwyższego.
Mając na uwadze przedstawione argumenty, Sąd Najwyższy orzekł, jak
w sentencji postanowienia.
(M.K.)
III CO 487/26
3
[SOP]
