III CO 396/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Grzegorz Misiurek
8 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 8 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K. N.
przeciwko D. N.
o rozwód,
na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Elblągu
postanowieniem z 25 marca 2025 r., V C 683/24,
o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy,
odmawia oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania
sprawy.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Elblągu postanowieniem z 25 marca 2025 r. wystąpił do
Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego miejscowo do rozpoznania
sprawy z powództwa K. N. przeciwko D. N. o rozwód.
Sąd Okręgowy wskazał, że powziął informację, zgodnie z którą przed Sądem
w N. toczy się sprawa rozwodowa stron, a po wezwaniu pozwanej do
udokumentowania tej okoliczności stwierdził, że toczy się sprawa rodzinna, ale
dokument, który o tym świadczy nie został przetłumaczony. Sąd w sposób ogólny
odniósł się również do treści art. 41 k.p.c. oraz art. 45 k.p.c., stwierdzając, że żadna
ze stron nie ma miejsca zamieszkania na terytorium RP i nie jest możliwe ustalenie
właściwości miejscowej. Nawiązał także do zaistniałego w sprawie problemu
posiadania jurysdykcji przez polski sąd wobec toczącej się sprawy o rozwód przed
III CO 396/25
2
[…] sądem i przyznał, że sąd właściwy ma obowiązek zbadania wszystkich
bezwzględnych przesłanek procesowych. Przyznał przy tym również, iż ustalenia
wymaga to, czy postępowanie toczące się w N. dotyczy rozwodu stron i jaka jest
dokładna data wszczęcia tego postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 45 § 1 k.p.c., jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie
można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd
Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. O oznaczenie
sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął
pozew (art. 45 § 2 k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie
wskazywano, że przyczyny uzasadniające oznaczenie sądu na podstawie art. 45
k.p.c. muszą być wykazane. Przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby
o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej z art. 45
k.p.c., należy do sądu występującego o oznaczenie sądu właściwego, co może
nastąpić wyłącznie w uzasadnieniu takiego postanowienia (zob.m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 29 maja 2018 r., III CO 56/18, OSNC-ZD B/2019, poz. 25;
z 1 czerwca 2015 r., III CO 37/15, OSNC 2015, nr 12 poz. 150; z 13 listopada 2007
r., III CO 17/07, nie publ.).
Uzasadnienie przedstawione przez Sąd Okręgowy nie przemawia na
obecnym etapie za koniecznością oznaczenia sądu właściwego przez Sąd
Najwyższy. Wobec przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy niepełnej oceny
jurysdykcji sądu polskiego w niniejszej sprawie i wątpliwości, które w tym zakresie
wymagają wyjaśnienia oraz dalszej analizy, przedwczesne jest oznaczenie sądu
właściwego przez Sąd Najwyższy. Wymagające ustalenia szczegółowe informacje
o postępowaniu przed sądem […] mogą okazać się na tyle istotne, że orzeczenie o
oznaczeniu sądu właściwego mogłoby okazać się bezprzedmiotowe. Sąd
Najwyższy przy ocenie wystąpienia na podstawie art. 45 k.p.c. nie bada zaś, czy w
sprawie istnieje jurysdykcja krajowa (zob. postanowienia SN z 14 października
2011 r., I CO 49/11, OSNC-ZD D/2012, poz. 89, z 29 stycznia 2018 r., IV CO
250/17, nie publ.).
Z tych względów Sad Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
III CO 396/25
3
[SOP]
(A.T.)
[r.g.]
