III CO 226/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Dończyk
12 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 12 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa C.B.
przeciwko Skarbowi Państwa-Sądowi Okręgowemu w Słupsku,
Sądowi Okręgowemu w Olsztynie, Sądowi Rejonowemu w Słupsku
i J.C.
o zapłatę,
na skutek wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku
postanowieniem z 9 stycznia 2026 r., V ACz 386/24,
o przekazanie do sądu równorzędnego,
odmawia przekazania
równorzędnemu.
sprawy
innemu
(A.G.)
UZASADNIENIE
sądowi
Postanowieniem z 9 stycznia 2026 r. (sygn. akt V ACz 386/24) Sąd
Apelacyjny w Gdańsku, rozpoznając zażalenie powódki C.B. na zarządzenie
Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w Toruniu z 11 grudnia 2023 r. (sygn. akt
I C 2801/23) w przedmiocie zwrotu pozwu, w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa
– Sądowi Okręgowemu w Słupsku, Sądowi Okręgowemu w Olsztynie, Sądowi
Rejonowemu w Słupsku i J.C. o zapłatę, zwrócił się – na podstawie art. 44 § 2
k.p.c. – do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu
sądowi równorzędnemu. Wskazał przy tym, że sąd właściwy nie może podejmować
III CO 226/26
2
dalszych czynności wobec złożenia przez wszystkich sędziów żądań wyłączenia od
rozpoznania sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.c., jeżeli sąd właściwy nie może z powodu
przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, sąd nad nim przełożony
wyznacza inny sąd równorzędny. W myśl art. 44 § 2 k.p.c. o wyznaczenie innego
sądu występuje sąd właściwy. Przeszkoda, o której mowa w § 1 tego przepisu,
może wynikać między innymi z objęcia sędziów danego sądu żądaniami
wyłączenia, co w praktyce może uniemożliwić obsadzenie składu zdolnego do
podjęcia czynności procesowych. Stosownie do art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu
sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł
wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim
przełożony. W odniesieniu do sądów apelacyjnych funkcję tę pełni Sąd Najwyższy.
Oznacza to, że kompetencja Sądu Najwyższego wynikająca z art. 52 § 1 in fine
k.p.c. aktualizuje się wyłącznie wtedy, gdy sąd apelacyjny nie jest w stanie
obsadzić składu zdolnego do rozpoznania złożonych żądań o wyłączeniu, jak
i zażalenia.
In casu Sąd Apelacyjny Gdańsku, kierując wniosek na podstawie art. 44 § 2
k.p.c., wskazał, że wszyscy sędziowie tego sądu złożyli żądania wyłączenia, co –
według stanu na dzień wydania postanowienia z 9 stycznia 2026 r. – uniemożliwiało
temu sądowi obsadzenie składu zdolnego do podjęcia dalszych czynności
procesowych. Ocena ta odnosiła się jednak do sytuacji istniejącej w dacie wydania
postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 316 § 1 k.p.c., stosowanym odpowiednio,
Sąd Najwyższy obowiązany jest brać pod uwagę stan aktualny, a ten uległ zmianie
przed rozpoznaniem sprawy.
Na dzień orzekania w Sądzie Najwyższym (12 marca 2026 r.) przesłanka
braku możliwości obsadzenia składu nie zachodziła. Z listy sędziów Sądu
Apelacyjnego w Gdańsku, dostępnej w tej dacie w Biuletynie Informacji Publicznej
wynikało bowiem, że od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. orzeka w nim
delegowany sędzia, SSO T.P.. Z akt sprawy nadesłanych przez sąd występujący
do Sądu Najwyższego nie wynika natomiast, aby sędzia ten złożył żądanie
III CO 226/26
3
wyłączenia od rozpoznania sprawy, co oznacza, że jest on zdolny do rozpoznania
zarówno złożonych żądań wyłączenia, jak i samego zażalenia.
W świetle powyższego należy uznać, że wniosek Sądu Apelacyjnego
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu okazał się przedwczesny.
Nie zostały spełnione przesłanki ani z art. 52 § 1 in fine k.p.c., ani z art. 44 § 2
k.p.c. Z uwagi na to, że w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku – według stanu na dzień
rozpoznania sprawy – orzeka sędzia mogący ją rozpoznać, brak jest podstaw do
przyjęcia właściwości Sądu Najwyższego.
Dlatego też Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi
równorzędnemu.
Dariusz Dończyk
(M.M.)
[SOP]
