III CO 173/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Dończyk
12 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 12 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.T.
przeciwko A.R. i Skarbowi Państwa-Sądowi Okręgowemu
w Szczecinie
o zapłatę,
na skutek wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku
postanowieniem z 13 stycznia 2026 r., V ACz 745/24,
o przekazanie do sądu równorzędnego,
odmawia przekazania
równorzędnemu.
sprawy
(A.G.)
UZASADNIENIE
innemu
sądowi
Postanowieniem z 13 stycznia 2026 r. (sygn. akt V ACz 745/24) Sąd
Apelacyjny w Gdańsku, rozpoznając zażalenie powódki M.T. na zarządzenie
Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w Słupsku z 14 listopada 2023 r. (sygn.
akt I C 1595/23) w przedmiocie zwrotu pozwu, w sprawie przeciwko A.R. i Skarbowi
Państwa – Sądowi Okręgowemu w Szczecinie o zapłatę, zwrócił się – na podstawie
art. 44 § 2 k.p.c. – do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu, wskazując, że sąd właściwy nie może
podejmować dalszych czynności wobec złożenia przez wszystkich sędziów żądań
wyłączenia od rozpoznania sprawy.
III CO 173/26
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd,
w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia
z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony.
W odniesieniu do sądów apelacyjnych sądem przełożonym jest Sąd Najwyższy.
Kompetencja Sądu Najwyższego wynikająca z art. 52 § 1 in fine k.p.c. powstaje
zatem wyłącznie w sytuacji, w której sąd apelacyjny nie jest w stanie obsadzić
składu zdolnego do rozpoznania złożonych żądań o wyłączeniu oraz zażalenia.
Sąd Apelacyjny, kierując wniosek na podstawie art. 44 § 2 k.p.c., wskazał, że
wszyscy sędziowie tego sądu złożyli żądania wyłączenia, co – według stanu na
dzień wydania postanowienia z 13 stycznia 2026 r. – uniemożliwiało obsadzenie
składu. Ocena ta odnosiła się jednak do sytuacji istniejącej w dacie wydania
postanowienia. Zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c., stosowanym odpowiednio, Sąd
Najwyższy obowiązany jest brać pod uwagę stan aktualny, a ten uległ zmianie
przed rozpoznaniem sprawy.
Na dzień orzekania w Sądzie Najwyższym (12 marca 2026 r.), zgodnie z art.
316 § 1 k.p.c., przesłanka ta nie zachodzi. Z listy sędziów Sądu Apelacyjnego
w Gdańsku dostępnej w tej dacie w Biuletynie Informacji Publicznej wynikało
bowiem, że od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. orzeka w nim delegowany
sędzia, to jest SSO T.P. Z akt sprawy nadesłanych do Sądu Najwyższego nie
wynika, aby sędzia ten złożył żądanie wyłączenia od rozpoznania sprawy, co
oznacza, że jest on zdolny do rozpoznania zarówno złożonych żądań wyłączenia,
jak i samego zażalenia.
W tych okolicznościach należy uznać, że wniosek Sądu Apelacyjnego
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu okazał się przedwczesny.
Nie zostały bowiem spełnione przesłanki ani z art. 52 § 1 in fine k.p.c., ani z art. 44
§ 2 k.p.c. Skoro w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku – według stanu na dzień
rozpoznania sprawy – nadal orzeka sędzia mogący ją rozpoznać, brak jest podstaw
do przyjęcia właściwości Sądu Najwyższego.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu
sądowi równorzędnemu.
III CO 173/26
(M.M.)
[SOP]
3
Dariusz Dończyk
