II ZO 68/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 lutego 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski
SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)
Protokolant Karolina Majewska
z udziałem obwinionego adwokata B. P. oraz jego obrońcy radcy prawnego J. P.
w sprawie adwokata B. P.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 12 lutego 2025 r, w Izbie Odpowiedzialności
Zawodowej
wniosku obrońcy obwinionego adwokata B. P. o wznowienie postępowania
kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego
z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II DSI 77/19, o oddaleniu jako oczywiście
bezzasadnej kasacji obrońcy obwinionego B. P. od orzeczenia Wyższego Sądu
Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia 6 kwietnia 2019 r., sygn. [...], utrzymującego w
mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej […] z dnia 15 listopada
2018 r., sygn. akt [...]
postanowił:
1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 i 2
k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o
adwokaturze wznowić postępowanie;
2. uchylić postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2020
r., sygn. akt II DSI 77/19, o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnej
kasacji wniesionej przez obrońcę obwinionego B. P. od orzeczenia
Wyższego Sądu Adwokatury z dnia 6 kwietnia 2019 r., sygn. [...]
utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby
Adwokackiej […] z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. [...];
II ZO 68/23
2
3. oddalić jako oczywiście bezzasadną kasację obrońcy
obwinionego B. P. wniesioną od orzeczenia Wyższego Sądu
Adwokatury z dnia 6 kwietnia 2019 r., sygn. [...] utrzymującego w
mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej […] z dnia
15 listopada 2018 r., sygn. [...];
4. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 13 lutego 2020 r., II DSI 77/19, Izba Dyscyplinarna
oddaliła jako oczywiście bezzasadną kasację obrońcy adwokata B. P.
wniesioną od orzeczenia Wyższego Sądu Adwokatury z dnia 6 kwietnia 2019
r., sygn. [...] utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby
Adwokackiej […] z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. [...], którym to
orzeczeniem wyżej wymieniony został uznany za winnego popełnienia dwóch
czynów dyscyplinarnych z art. 80 Prawa o adwokaturze i inne. Obwinionemu
wymierzono kary jednostkowe oraz jako karę łączną orzeczono karę wydalenia
z adwokatury.
W dniu 7 lipca 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo obrońcy
obwinionego o wznowienie postępowania kasacyjnego, który to wniosek został
zarejestrowany w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn.
II ZO 68/23. Treść powyższego pisma, w tym jego uzasadnienie wskazuje, że
przedmiotem sygnalizacji o jakiej mowa w art. 9 § 2 k.p.k., gdyż tak oczytać
należy wywód obrońcy, jest postępowanie kasacyjne zakończone powołanym
wyżej postanowieniem Sądu Najwyższego, a jego merytoryczną podstawę
stanowi okoliczność orzekania w tej sprawie na etapie postępowania
kasacyjnego sędziów orzekających w ramach Izby Dyscyplinarnej. Zdaniem
obrońcy, wskazana wyżej okoliczność stanowi bezwzględną przyczynę
II ZO 68/23
3
odwoławczą, co stosownie do treści art. 542 § 3 k.p.k., powinno skutkować
wznowieniem z urzędu postępowania kasacyjnego.
Tożsamy wniosek obrońcy B. P., wpłynął do Sądu Najwyższego Izby
Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 11 sierpnia 2023 r., który został
zarejestrowany pod sygn. II ZO 78/23. Postanowieniem Sądu Najwyższego z
dnia 5 września 2023 r. sprawa o sygn. II ZO 78/23, została połączona ze
sprawą o sygn. II ZO 68/23 do łącznego rozpoznania
i prowadzona pod sygn. II ZO 68/23.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zawarta w pismach obrońcy sygnalizacja skutkowała wznowieniem z
urzędu postępowania kasacyjnego w sprawie o sygn. II DSI 77/19 oraz
uchyleniem postanowienia z dnia 13 lutego 2020 r. o sygn. II DSI 77/19 o
oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
Podstawą oceny zasadności wniosku obrońcy o wznowienie
postępowania w niniejszej sprawie, były zasadniczo dwie okoliczności.
Pierwszą z nich jest udział w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie
sędziów Izby Dyscyplinarnej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia
19 stycznia 2023 r., sygn. akt I ZO 10/22). Drugą z kolei wynika z modelu
postępowania dyscyplinarnego adwokatów, w którym kontrola sądowa
orzeczeń wydawanych przez organy quasi-sądowe sprawowana jest przez Sąd
Najwyższy w oparciu o instytucję kasacji, która daje gwarancję zapewnienia
realnego charakteru i efektywności kontroli sądowej orzeczeń wydanych
w postępowaniu dyscyplinarnym.
Odnosząc się do pierwszej okoliczności wskazać należy, że w dniu
9 czerwca 2022 r. uchwalona została ustawa o zmianie ustawy o Sądzie
Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu
15 lipca 2022 r. Z dniem wejścia w życie powołanej wyżej ustawy zniesiono
Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego, a utworzono Izbę Odpowiedzialności
II ZO 68/23
4
Zawodowej, która przejęła do prowadzenia sprawy wszczęte i niezakończone
przed dniem wejścia jej w życie należące do Izby Dyscyplinarnej (art. 8 ust. 2).
Przyjęcie powyższego było następstwem orzecznictwa Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym m.in. wyroku z dnia 15 lipca 2021 r.
w sprawie C-791/19 Komisja Europejska przeciwko Polsce (system
odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów), w którym orzeczono, że Polska
uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi
TUE między innymi nie zapewniając niezależności i bezstronności Izby
Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, do której właściwości należała kontrola
decyzji wydanych w postępowaniach dyscyplinarnych. Podobnie w wyroku z
dnia 22 lipca 2021 r., wydanym w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce
(skarga nr 43447/19), Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził
naruszenie art. 6 ust. 1 EKPCz w związku z rozpoznaniem przez Izbę
Dyscyplinarną Sądu Najwyższego kasacji obwinionej adwokat J. R.,
wniesionej od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury, gdyż,
cyt.: Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego, która rozpoznawała sprawę
skarżącej, nie była ,,sądem ustanowionym ustawą”.
Na marginesie warto dodać, że wznowienie postępowania kasacyjnego
zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji jako oczywiście
bezzasadnej wynikało, jak już wcześniej wskazano także z modelu
postępowania dyscyplinarnego adwokatów, w którym to Sąd Najwyższy
sprawuje kontrolę sądową orzeczeń wydawanych przez organy quasi-sądowe.
Kontrola taka (ustanowienie środków zaskarżenia niezbędnych do zapewnienia
skutecznej ochrony sądowej w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE)
musi być sprawowana zatem przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd
w rozumieniu art. 45 ust. 1 w zw. z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust.
1 EKPC i art. 47 KPP (zob. R. Baszuk, W. Marchwicki [w:] Prawo
o adwokaturze. Komentarz, red. P. F. Piesiewicz, Warszawa 2023, art. 91(a).).
II ZO 68/23
5
Z tego też względu, przesłanką powodującą konieczność wznowienia
postępowania zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji jako
oczywiście bezzasadnej był udział w składzie orzekającym sędziów Izby
Dyscyplinarnej. Wobec powyższego, wniosek obrońcy obwinionego
o wznowienie postępowania był w pełni zasadny, a tym samym postanowienie
o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej z dnia 13 lutego 2020 r.
o sygn. II DSI 77/19 należało uchylić.
W następstwie wznowienia postępowania i uchylenia postanowienia
o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej z dnia 13 lutego 2020 r.
o sygn. II DSI 77/19, Izba Odpowiedzialności Zawodowej w ramach kontroli
instancyjnej zobligowana była do rozpoznania kasacji obrońcy B. P.
wniesionej od orzeczenia Wyższego Sądu Adwokatury z dnia 6 kwietnia 2019
r., sygn. [...] utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby
Adwokackiej w […] z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. [...], którym to
orzeczeniem wyżej wymieniony został uznany za winnego popełnienia dwóch
czynów dyscyplinarnych m. in. z art. 80 Prawa
o adwokaturze i wymierzono mu jako karę łączną wydalenia z adwokatury.
Rozpatrując ponownie kasację obrońcy obwinionego, Sąd Najwyższy
uznał, że jest ona oczywiście bezzasadna. Żaden z podniesionych zarzutów nie
wskazywał na zaistnienie naruszenia prawa, które byłoby rażące i mogło
stanowić podstawę do uznania kasacji za skuteczną na podstawie art. 523 § 1
k.p.k. Mając na uwadze treść art. 536 § 1 k.p.k. w zw. z art. 95 n pkt 1 ustawy
z dnia 26 maja 1982 r. o adwokaturze odstąpiono od sporządzenia
uzasadnienia w tym zakresie.
[M. T.]
[a.ł]
Zbigniew Korzeniowski Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska
II ZO 68/23
6
