II ZO 36/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
Dnia 7 lipca 2025 r.
w sprawie sędziego Sądu Okręgowego w K. X. Y.,
w związku z zażaleniem pełnomocnika wnioskodawcy J. D. na postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy
przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie sędziego Sądu
Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I ZPI 40/22
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu w dniu 7 lipca 2025 r.,
wniosku adwokat E. Z. – pełnomocnika wnioskodawcy J. D., z dnia 29
kwietnia 2025 r., w przedmiocie wyłączenia SSN Pawła Wojciechowskiego,
SSN Marka Siwka i SSN Marii Szczepaniec od udziału
w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 8/24
postanowił:
1. uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu
Najwyższego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy
o sygn. akt II ZIZ 8/24;
2. wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego: Pawła
Wojciechowskiego i Marii Szczepaniec pozostawić bez
rozpoznania.
II ZO 36/25
2
UZASADNIENIE
Zażalenie na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2024 r.
w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na
zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I ZPI
40/22 o odmowie przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągniecie do
odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w M. X. Y. (obecnie sędziego
Sądu Okręgowego w K.) wniósł pełnomocnik wnioskodawcy J. D. – adw. E. Z.
Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności
Zawodowej pod sygn. akt II ZIZ 8/24, a do jej rozpoznania został wyznaczony
następujący skład orzekający: Paweł Wojciechowski (przewodniczący), Marek
Siwek (sprawozdawca) oraz Maria Szczepaniec.
Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2025 r. pełnomocnik wnioskodawcy zwrócił się
do Sądu Najwyższego o wyłączenie od rozpoznania sprawy II ZIZ 8/24 SSN Marka
Siwka, SSN Pawła Wojciechowskiego oraz SSN Marii Szczepaniec wskazując, na
uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, którzy zostali
powołaniu na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (dalej powoływana jako KRS),
która nie daje uprawnień do orzekania, zaś dalszy udział wyżej wymienionych
sędziów w rozpoznaniu sprawy stworzy uzasadnioną obawę wystąpienia w sprawie
bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek o wyłączenie SSN Marka Siwka jest zasadny i zasługuje na
uwzględnienie, w pozostały zakresie należało pozostawić go bez rozpoznania.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do
II ZO 36/25
3
czynienia z taką sytuacją. Odwołując się do utrwalonego już orzecznictwa Sądu
Najwyższego, wskazać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 §
1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że
mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale
również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie
prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art.
6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że
taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego
ustawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: dnia 13 października 2021 r.,
sygn. II KO 30/21, dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września
2022 r., IV KK 333/22).
Najistotniejszym w tym kontekście jawi się zaakcentowanie, że w sytuacji
złożenia obecnie wniosku o wyłączenie oraz w układzie, gdyby sprawa
dyscyplinarna została w takim składzie zakończona, to z dużym
prawdopodobieństwem można stwierdzić, iż wniesienie skargi przeciwko Polsce
skutkowałoby stwierdzeniem naruszenia art. 6 ust. EKPC i wypłatą odszkodowania
oraz możliwym kolejnym wnioskiem o wznowienie postępowania. Wskazać bowiem
należy na dotychczasowe orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka,
w którym zauważa się, że wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na
stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane
pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m.
in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce;
z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek
przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o.
przeciwko Polsce).
Faktem powszechnie znanym jest okoliczność związana z uzyskaniem
statusu sędziego Sądu Najwyższego przez Marka Siwka w następstwie brania
udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym
ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., co mogłoby prowadzić, gdyby sędziowie ci
zasiadali w składzie rozstrzygającym sprawę, nie tylko do naruszenia prawa strony
do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą
II ZO 36/25
4
w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust.
1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z udziałem tych sędziów byłby
sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka
konkluzja wynika przecież wprost z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca
2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia
2020 r. (BSA I-41 10-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7), która z uwagi na nadanie jej
statusu zasady prawnej, wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego (por. np.
postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021
r., V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22) oraz wskazanego powyżej
orzecznictwa Trybunału.
Mając na uwadze powyższą argumentację konieczne stało się podjęcie
przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu SSN Marka Siwka od rozpoznania
sprawy o sygn. II ZIZ 8/24. Orzekanie przez tego sędziego w tej sprawie
prowadziłoby, z bardzo dużym prawdopodobieństwem, do naruszenia standardu
z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi
niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, ale również do
wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Jednocześnie, wniosek o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego oraz
SSN Marii Szczepaniec należało pozostawić bez rozpoznania. Analizując wniosek
pełnomocnik wnioskodawcy z dnia 29 kwietnia 2025 r. (wpływ do IOZ 7.5.2025 r.)
o wyłączenie od rozpoznania sprawy II ZIZ 8/24 SSN Marka Siwka, SSN Pawła
Wojciechowskiego oraz SSN Marii Szczepaniec, Sąd Najwyższy miał na uwadze,
że w dniu 25 kwietnia 2025 r. wpłynął wniosek, również pełnomocnika
wnioskodawcy, z dnia 21 kwietnia 2025 r. o zbadanie w trybie art. 29 § 6 ustawy
z 8 grudnia 2017 r o Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności
wskazanych trzech sędziów. Zarządzeniami z dnia 30 kwietnia 2025 r. wnioski te
zostały odrzucone i potraktowane jako wnioski o wyłączenie sędziów (sygn. I ZB
45/25, I ZB 46/25 i I ZB 47/25).
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. II ZO
35/25 uwzględnił wniosek pełnomocnika wnioskodawcy i wyłączył SSN Pawła
II ZO 36/25
5
Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy II ZIZ 8/24, a więc obecny
wniosek o wyłączenie tego sędziego jest bezprzedmiotowy.
Odnośnie SSN Marii Szczepaniec, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia
8 maja 2025 r., sygn. II ZO 34/25, nie uwzględnił wniosku o jej wyłączenie od
udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. II ZIZ 8/24. Z uwagi na to, że oba wnioski
o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec były oparte na tych samych podstawach
faktycznych, na mocy art. 41a k.p.k. należało wniosek późniejszy pozostawić bez
rozpoznania.
Sąd Najwyższy w dniu 27 maja 2025 r., sygn. II ZO 33/25, wydał również
postanowienie dotyczące wniosku o wyłączenie SSN Marka Siwka, jednakże
wniosek z dnia 21 kwietnia 2025 r. w tym zakresie, pozostawił bez rozpoznania.
Okoliczność ta dała Sądowi Najwyższemu, obecnie rozpoznającemu wniosek
z dnia 29 kwietnia 2025 r., podstawy do jego merytorycznego rozpoznania.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
