II ZO 18/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
Dnia 9 lipca 2026 r.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu w dniu 9 lipca 2026 r.,
w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w [...] - X. Y.
w przedmiocie rozpoznania zażalenia pełnomocnika wnioskodawcy na
uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. I ZI 12/23 o
odmowie udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
sędziego Sądu Rejonowego w [...] X. Y. za czyny opisane we wniosku z dnia 9
stycznia 2023 r.;
wniosku adwokata M. R. – pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
subsydiarnego SSR X.1 Y.1 o wyłączenie SSN Marka Dobrowolskiego od
udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze II ZO 88/25,
postanowił:
uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu
Najwyższego Marka Dobrowolskiego od udziału
w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZO 88/25
UZASADNIENIE
II ZO 18/26
2
Uchwałą z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. I ZI 12/23, Sąd Najwyższy
odmówił udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
sędziego Sądu Rejonowego w [...] X. Y. za czyny opisane we wniosku z dnia 9
stycznia 2023 r. Zażalenie na uchwałę złożył pełnomocnik wnioskodawcy sędziego
X.1 Y.1 Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności
Zawodowej pod sygn. II ZIZ 36/23, a do jej rozpoznania został wyznaczony
następujący skład: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący), SSN Marek
Dobrowolski (sprawozdawca) i SSN Marek Siwek.
Pismem z dnia 19 lutego 2026 r. pełnomocnik wnioskodawcy
„zasygnalizował”, że w stosunku do SSN Marka Dobrowolskiego zachodzą
podstawy do jego wyłączenia z mocy samej ustawy, tj. w trybie art. 40 § 1 pkt
1 k.p.k., o czym ten sędzia powinien zawiadomić przez złożenie oświadczenia
przewidzianego w art. 42 § 2 k.p.k. (pkt 1 wniosku). W przypadku nieuwzględnienia
powyższej sygnalizacji i braku złożenia przez ww. sędziego stosownego
oświadczenia autor wniosku sformułował ewentualny wniosek o wyłączenie SSN
Marka Dobrowolskiego na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (pkt 2 wniosku), a w
sytuacji powyższego nieuwzględnienia wniosek o wyłączenie sędziego na
podstawie art. 41 § 1 k.p.k. (pkt 3 wniosku).
Pełnomocnik wniósł jednocześnie o dopuszczenie i przeprowadzenie
dowodów uzasadniających wyłączenie SSN Marka Dobrowolskiego od rozpoznania
sprawy, m.in. z:
1. wydruku uchwały nr 331/2018 Krajowej Rady Sądownictwa z 28 sierpnia
2018 r. w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia
urzędu na dwadzieścia stanowisk sędziego Sądu Najwyższego w Izbie
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (M.P. z 2018 r. poz. 633) o
Krajowej Radzie Sądownictwa,
2. wydruku postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 10
października 2018 r. nr 1130.48.2018 o powołaniu do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego (M.P. z 26 października 2018 r. poz. 1029),
II ZO 18/26
3
3. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2018 r.,
sygn. akt II GW 28/18,
4. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 202.1 r., sygn.
akt II GOK10/18.
Jednocześnie autor wniosku podkreślił, iż w świetle uchwały Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, „na wypadek
nieuwzględnienia wniosków” powyższe powinny zostać rozpoznane przez skład
sądu bez udziału sędziów znajdujących się w identycznej sytuacji prawno-
ustrojowej jak sędzia, a zatem przez skład bez udziału sędziów powołanych
w wyniku postępowania przed KRS ukształtowaną na podstawie ustawy z dnia
8 grudnia 2017 r. Dodatkowo, z najdalej posuniętej ostrożności procesowej
zasygnalizował również że Wnioski Ewentualne I i II powinny zostać rozpoznane
przez Izbę Karną Sądu Najwyższego a nie zaś przez Izbę Odpowiedzialności
Zawodowej Sądu Najwyższego („IOZ SN”), ani też przez Izbę Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego („IKNiSP SN”), które nie
posiadają kompetencji do rozpoznawania spraw dotyczących wyłączenia sędziego
z powodu niespełniania gwarancji rozpoznania sprawy przez niezawisły
i bezstronny sądu ustanowiony ustawą.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek pełnomocnika X.1 Y.1 o wyłączenie SSN Marka Dobrowolskiego od
rozpoznania sprawy II ZO 88/25 jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do
czynienia z taką sytuacją. Odwołując się do utrwalonego już orzecznictwa Sądu
Najwyższego, wskazać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1
k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że
mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale
również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie
prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art.
II ZO 18/26
4
6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że
taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego
ustawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: dnia 13 października 2021 r.,
sygn. II KO 30/21, dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września
2022 r., IV KK 333/22).
Mając powyższe na uwadze, słusznie podnosi wnioskodawca, że
okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez
Marka Dobrowolskiego w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową
Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.,
a więc w trybie w jakim powołano sędziów Izby Dyscyplinarnej, prowadziłyby, gdyby
wskazany sędzia zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę, nie tylko do
naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd
ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego
(art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z udziałem tego
sędziego byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k. Taka konkluzja wynika przecież wprost z uchwały Sądu Najwyższego
z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały połączonych trzech Izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41 10-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz.
7), która z uwagi na nadanie jej statusu zasady prawnej, wiąże wszystkie składy
Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ
29/21; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO
6/22).
Nie bez znaczenia na ocenę wniosku ma również fakt, że SSN Marek
Dobrowolski jest sędzią Izby Kontroli Nadzwyczajne i Spraw Publicznych Sądu
Najwyższego, co do której zachodzi szereg wątpliwości prawnych.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
II ZO 18/26
5
