II ZO 118/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 sierpnia 2026 r.
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w [...] – X. Y.
w przedmiocie rozpoznania zażalenia pełnomocnika wnioskodawcy X.1 Y.1
na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. I ZI 12/23
o odmowie udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej sędziego Sądu Rejonowego w [...] X. Y. za czyny opisane we wniosku
z dnia 9 stycznia 2023 r.;
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu w dniu 24 sierpnia 2026 r.,
kwestii wniosku adwokata M.R. – pełnomocnika SSR X.1 Y.1 o wyłączenie
SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze II ZO 88/25
to jest wniosku o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w
rozpoznaniu sprawy o sygnaturze II ZO 72/25, to jest wniosku o wyłączenie
SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy zażaleniowej o sygn. akt
II ZIZ 36/23.
postanowił:
uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu
Najwyższego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy
o sygn. akt II ZO 88/25
II ZO 118/26
2
UZASADNIENIE
Uchwałą z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. I ZI 12/23 Sąd Najwyższy
odmówił udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
sędziego Sądu Rejonowego w [...] X. Y. za czyny opisane we wniosku z dnia
9 stycznia 2023 r. Zażalenie na powyższe złożył sędzia Sądu Rejonowego w [...]
X.1 Y.1 Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności
Zawodowej pod sygn. II ZIZ 36/23, a do jej rozpoznania został wyznaczony
następujący skład: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący), SSN Marek
Dobrowolski (sprawozdawca) i SSN Marek Siwek.
Kolejno, pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o wyłączenie SSN Marka Siwka
od udziału w sprawie II ZIZ 36/23, sprawa ta została zarejestrowana w repertorium
Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. II ZO 72/25 i przydzielona do
rozpoznania SSN Marii Szczepaniec. Następnie, pełnomocnik wnioskodawcy złożył
wniosek o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od rozpoznania sprawy o sygn. II ZO
72/25. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. II ZO 88/25, a do jej
rozpoznania został wyznaczony SSN Marek Siwek.
Pismem z dnia 17 sierpnia 2026 r. pełnomocnik sędziego Sądu Rejonowego
w [...] X.1 Y.1 „zasygnalizował”, że w stosunku do SSN Marka Siwka zachodzą
podstawy do jego wyłączenia z mocy samej ustawy, tj. w trybie art. 40 § 1 pkt 1
k.p.k., o czym ww. sędzia powinien zawiadomić przez złożenie oświadczenia
przewidzianego w art. 42 § 2 k.p.k. (pkt 1 wniosku). W przypadku nieuwzględnienia
powyższej sygnalizacji i braku złożenia przez ww. sędziego stosownego
oświadczenia autor wniosku sformułował ewentualny wniosek o wyłączenie SSN
Marka Siwka na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (pkt 2 wniosku), a w sytuacji
powyższego nieuwzględnienia wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41
§ 1 k.p.k. (pkt 3 wniosku).
Pełnomocnik wniósł jednocześnie o dopuszczenie i przeprowadzenie
dowodów uzasadniających wyłączenie SSN Marka Siwka od rozpoznania sprawy,
m.in.:
II ZO 118/26
3
1. wydruku uchwały nr […] Krajowej Rady Sądownictwa z 28 sierpnia 2018 r. w
przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na
dwadzieścia stanowisk sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (M.P. z 2018 r. poz. 633) o Krajowej
Radzie Sądownictwa,
2. wydruku postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 10
października 2018 r. […] o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku
sędziego (M.P. z 26 października 2018 r. poz. 1029),
3. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2018 r.,
sygn. akt […],
4. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 202.1 r., sygn.
akt […].
Jednocześnie autor wniosku podkreślił, iż w świetle uchwały Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, „na wypadek
nieuwzględnienia wniosków” powyższe powinny zostać rozpoznane przez skład
sądu bez udziału sędziów znajdujących się w identycznej sytuacji prawno-
ustrojowej jak sędzia, a zatem przez skład bez udziału sędziów powołanych
w wyniku postępowania przed KRS ukształtowaną na podstawie ustawy z dnia
8 grudnia 2017 r. Dodatkowo, z najdalej posuniętej ostrożności procesowej
zasygnalizował również że Wnioski Ewentualne I i II powinny zostać rozpoznane
przez Izbę Karną Sądu Najwyższego, a nie zaś przez Izbę Odpowiedzialności
Zawodowej Sądu Najwyższego („IOZ SN”), ani też przez Izbę Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego („IKNiSP SN”), które nie
posiadają kompetencji do rozpoznawania spraw dotyczących wyłączenia sędziego
z powodu niespełniania gwarancji rozpoznania sprawy przez niezawisły
i bezstronny sądu ustanowiony ustawą.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek pełnomocnika X.1 Y.1 o wyłączenie SSN Marka Siwka od
rozpoznania sprawy II ZO 88/25 jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.
II ZO 118/26
4
Problem prawny związany z wyłączeniem sędziego SSN Marka Siwka
powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego w następstwie brania udziału
w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą
z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc w trybie w jakim powołano sędziów Izby
Dyscyplinarnej został już wielokrotnie omawiany, jak chociażby w postanowieniu
Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2026 r., sygn. I ZO 1/26 i powielanie obszernej
argumentacji tam zawartej nie jest konieczne.
Należy jedynie podkreślić, iż słusznie podnosi wnioskodawca, że
okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez
Marka Siwka w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą
Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.,
prowadziłyby, gdyby wskazany sędzia zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę,
nie tylko do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny
i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, standardu
konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd
z udziałem tego sędziego byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka konkluzja wynika przecież wprost z uchwały Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały połączonych
trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41 10-1/20,
OSNKW 2020, z. 2, poz. 7), która z uwagi na nadanie jej statusu zasady prawnej,
wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 16
września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i z dnia 21
stycznia 2022 r., III CO 6/22).
Dodatkowo należy wskazać, że wniosek o wyłączenie sędziego w niniejszej
sprawie jest o tyle zasadny, że sędzia Marek Siwek rozstrzygałby o wyłączeniu
sędziego SSN Marii Szczepaniec, wyznaczonej uprzednio do rozpoznania wniosku
o wyłączenie sędziego SSN Marka Siwka od udziału w postępowaniu o sygn. II ZIZ
36/23, co mogłoby prowadzić do niedopuszczalnej manipulacji składem
orzekającym i naruszenia zasady losowego przydziału spraw. Taka konfiguracja
procesowa w sposób rażący uchybia standardom obiektywizmu i niezawisłości
sądu, naruszając fundamentalną zasadę nemo iudex in causa sua. Godzi ona
II ZO 118/26
5
bezpośrednio w instytucjonalną gwarancję rzetelnego procesu, określoną w art. 45
ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC.
Mając na uwadze powyższą argumentację konieczne stało się podjęcie
przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu SSN Marka Siwka od rozpoznania
sprawy o sygn. II ZO 88/25.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]
