II ZK 86/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 lutego 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski
SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)
Protokolant Karolina Majewska
przy udziale obwinionego adwokata A. C.
po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
w sprawie obwinionego adwokata A. C.
kasacji wniesionej przez radcę prawną A1. C1. - obrońcę obwinionego
od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia 2 grudnia 2023
r. o sygn. akt […], utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby
Adwokackiej […] z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt […]
orzeka
1. na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6
k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy z dnia 26.05.1982 r. Prawo o
adwokaturze, uchyla zaskarżone orzeczenie Wyższego Sądu
Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia 2 grudnia 2023 r. o sygn. akt […]
oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby
Adwokackiej […] z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt […] i postępowanie
dyscyplinarne odnośnie zarzucanych A. C. przewinień dyscyplinarnych
umarza;
2. obciąża Skarb Państwa kosztami postępowania kasacyjnego.
II ZK 86/24
2
[M. T.]
UZASADNIENIE
Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej […], orzeczeniem z dnia 2
czerwca 2023 r., sygn. akt [...], uznał obwinionego adwokata A. C. za winnego
popełnienia czynów dyscyplinarnych, polegających na tym, że:
1. w okresie nie wcześniej niż od dnia 26 lutego 2019 r. do dnia 7 września
2019 r. wykonywał czynności zawodowe wbrew należytej uczciwości
i sumienności oraz reprezentował klientów, których interesy są sprzeczne
w ten sposób, że reprezentując R. B. przed syndykiem masy upadłościowej
S. [...] w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. w sprawie nabycia
wierzytelności, przysługujących wobec J. S., A. S. i M. G., nie złożył oferty
nabycia wierzytelności od syndyka masy upadłościowej S. [...] w W. w
upadłości likwidacyjnej w terminie i na warunkach finansowych,
ustalonych z klientem, przekazywał klientowi informacje, iż wierzytelności
są na sprzedaż, mimo iż rada wierzycieli masy upadłościowej S. [...] w W.
w upadłości likwidacyjnej nie wyraziła zgody na sprzedaż wierzytelności
oraz w dniu 23 sierpnia 2019 r. złożył w imieniu spółki F. […] Spółka z
ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. ofertę nabycia wszystkich
wierzytelności od syndyka masy upadłościowej S. [...] w W. w upadłości
likwidacyjnej na warunkach korzystniejszych niż oferta R. B., którego
reprezentował,
- czym dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art.80 Prawa
o adwokaturze w zw. z § 1 ust.2 i ust.3, § 8 i § 46 Zbioru Zasad Etyki
Adwokackiej i Godności Zawodu (tekst jednolity ogłoszony na podstawie
uchwały nr 52/2011 NRA z dnia 19 listopada 2011 r.),
II ZK 86/24
3
2. w okresie nie wcześniej niż od dnia 7 września 2019 r. do dnia 10 marca
2020 r. w W. - w związku z wypowiedzeniem w dniu 7 września 2019 r.
przez R. B. pełnomocnictwa do występowania przed syndykiem masy
upadłościowej S. [...] w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. w
sprawie nabycia wierzytelności, przysługujących wobec J. S., A. S. i M.
G., nie wydał na żądanie R. B. oryginału udzielonego pełnomocnictwa,
- czym dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 80 Prawa o
adwokaturze w zw. z § 1 ust. 2 i ust. 3 oraz § 53 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej
i Godności Zawodu (tekst jednolity ogłoszony na podstawie uchwały nr 52/2011
NRA z dnia 19 listopada 2011 r.),
3. w okresie nie wcześniej niż od dnia 7 września 2019 r. do dnia 10 marca
2020 r. w W. nie zachował skrupulatności w sprawach finansowych z
klientem w ten sposób, iż w związku z wypowiedzeniem w dniu 7 września
2019 r. przez R. B. pełnomocnictwa do występowania przed syndykiem
masy upadłościowej S. [...] w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w
W. w sprawie nabycia wierzytelności, przysługujących wobec J. S., A. S. i
M. G. nie rozliczył się z R. B. z otrzymanej zaliczki w kwocie 5000,- zł
wpłaconej na poczet należnego honorarium,
- czym dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 80 Prawa o
adwokaturze w zw. z § 1 ust.2 i ust.3 oraz § 50 ust. 1 Zbioru Zasad Etyki
Adwokackiej i Godności Zawodu (tekst jednolity ogłoszony na podstawie
uchwały nr 52/2011 NRA z dnia 19 listopada 2011 r.) i wymierzył za pierwszy
z popełnionych czynów karę zawieszenia w czynnościach zawodowych na czas
sześciu miesięcy (pkt 1. orzeczenia), za drugi z opisanych czynów karę
upomnienia (pkt 2. orzeczenia), za trzeci z zarzucanych mu czynów karę nagany
(pkt 3 orzeczenia). Jednocześnie Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej […]
orzekł wobec obwinionego karę łączną nagany za czyny opisane w pkt 2 i 3 oraz
dodatkowo zakaz wykonywania patronatu na czas 5 lat (pkt 4 i 5 orzeczenia).
II ZK 86/24
4
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego w dniu 24 czerwca 2023 r. przez
obwinionego, Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury orzeczeniem z dnia
2 grudnia 2023 r., sygn. akt […], utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Kasację od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury
wniósł obrońca obwinionego zaskarżając to orzeczenie w całości, zarzucając:
1. rażącą obrazę przepisów postępowania, tj. art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw.
z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1
Prawo o adwokaturze w zw. z § 33 ust. 4 uchwały nr 50/2018 Naczelnej
Rady Adwokackiej z dnia 24 listopada 2018 r. Regulamin działania
rzeczników dyscyplinarnych i zastępców rzeczników dyscyplinarnych
oraz trybu i sposobu ich wyboru polegającą na zaniechaniu przez sąd
odwoławczy uchylenia orzeczenia sądu I instancji i umorzenia
postępowania wobec obwinionego z uwagi na brak skargi uprawnionego
oskarżyciela.
Podnosząc powyższy zarzut, obrońca obwinionego wniósł o uchylenie
zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wyższemu Sądowi
Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Ponadto, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenia prawa
procesowego, które mogły mieć wpływ na treść orzeczenia, tj.:
1) rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. 6 k.p.k. w zw. z art.
117 § 2 k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o
adwokaturze i w zw. z art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
w związku z art. 6 ust. 3 lit. c Konwencji o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.,
zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej
Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z 1995 r. Nr 36, poz.
175, 176 i 177, z 1998 r. Nr 147, poz. 962, z 2001 r. Nr 23, poz. 266, z
2003 r. Nr 42, poz. 364 oraz z 2010 r. Nr 90, poz. 587) oraz z uwagi na z
II ZK 86/24
5
art. 14 ust. 3 lit. b oraz d Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich
i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia
1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), które mogło mieć istotny wpływ
na treść orzeczenia, polegające na poprowadzeniu przez Sąd drugiej
instancji rozprawy w dniu 2 grudnia 2023 r. pod nieobecność obrońcy
obwinionego, pomimo prawidłowego usprawiedliwienia jego
nieobecności na rozprawie, przy jednoczesnym kategorycznym pisemnym
oświadczeniu obrońcy, iż zamierza osobiście uczestniczyć w rozprawie
odwoławczej wnioskując o udzielenie prawa głosu i możliwości złożenia
wyjaśnień, oraz prośby na zapoznanie się z aktami sprawy, w celu
podjęcia realnej obrony obwinionego w tym udzielenia odpowiedzi na
wszystkie pytania jakie będzie miał Sąd, Rzecznik Dyscyplinarny,
deklarując przy tym chęć udziału we wszystkich czynnościach
procesowych oraz zamiar składania wniosków dowodowych, co naruszyło
jego prawo do udziału w rozprawie, a w konsekwencji przysługujące mu
konstytucyjne prawo do obrony.
2) rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. 6 k.p.k.
statuującego prawo do obrony poprzez niezawiadomienie obrońcy
obwinionego o terminie rozprawy odwoławczej, w następstwie czego
pozbawiony został obwiniony prawa do obrony, a w konsekwencji
naruszenie przepisu art. 117 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 450 § 3 k.p.k. w
zw. z art. 95n pkt 1 ustawy z 26 maja 1982 Prawo o adwokaturze, poprzez
przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność obrońcy obwinionego, a
brak dowodu, że zostałam powiadomiona o terminie rozprawy
odwoławczej.
3) rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. 170 § 1 pkt 2 i pkt
5 k.p.k. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w zakresie
postanowienia z dnia 2.12.2023 r. o oddaleniu wniosku dowodowego o
II ZK 86/24
6
przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków pomimo, iż dowód ten nie
zmierzał to przedłużenia postępowania, a jego przeprowadzenie było
kluczowe dla ustalenia stanu faktycznego; w postaci przesłuchania: S. W.,
adres: Ul. […] […] B., na okoliczności/fakty:
1. w jaki sposób doszło do realizacji czynności prawnej ustalenia
możliwości zakupu wierzytelności?
2. kto uczestniczył fizycznie podczas spotkania i zainicjowania działań
na spotkaniu?
3. gdzie odbyło się spotkanie w przedmiotowej sprawie, czy tych
spotkań w sprawie zakupu wierzytelności z panem R. B. było więcej, kto tam
uczestniczył?
4. czy świadek ma wiedzę co zrobił M. S. i kiedy została ujawniona ich
treść?
5. czy R. B. godził się ten układ „biznesowy” w którym uczestniczył
świadek i M. S.?
6. Czy świadek ma wiedzę jakie czynności realizował adwokat A. C. z
uwagi na zlecenie ustalenia możliwości zakupu wierzytelności? Powyższe
ustalenia uzyskane od świadka mogły dawać podstawę do podważenia
wiarygodności zeznań pana R. B., a ustalony fakt udziału innych osób w tej
czynności realizowanej przez obwinionego na co się wszyscy godzili włącznie z
panem R. B. (i godzili się na zakres podejmowanych czynności) poddany
właściwej i wyważonej ocenie powinien dawać wysokie prawdopodobieństwo
błędności orzeczenia skazującego sygn. akt: [...] i całość wyjaśnień świadka na
podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. pozwoliłaby na umorzenie postępowania
przeciwko obwinionemu, z powodu oczywistego braku faktycznych podstaw
oskarżenia.
7. o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A2. C2., adres: ul.
[…] […] T.; M. D., adres: ul. […] […] L.; J. O. adres: […] […] K., na
II ZK 86/24
7
okoliczności / fakty jak wykonuje czynności zawodowe adwokat A. C., jaki ma
stosunek do klientów, bacząc na powyższe informacje nie będzie można
dopatrzeć się jakiegokolwiek przewinienia obwinionego wobec czynności
realizowanych w sprawie, ponadto świadek J. O., będzie miał wiedzę o
zachowaniu „karygodnym” złym jakiego dopuścił się M. S. tak wobec
obwinionego jak też wobec tegoż świadka; tj. oszustwa, patologicznego
kłamstwa. Jednocześnie samorząd adwokacki, w danej sprawie nie powinien
karać adwokata, bacząc chociażby na pochodzenie słowa adwokat (łac.
advocatus od advocare, wzywać na pomoc) - prawnik świadczący pomoc
prawną, ale prawnik w tych okolicznościach na swojej drodze zawodowej
spotkał osobę M. S., która zyskała zaufanie, która kłamie, oszukuje i cierpi na
zaburzenie psychiczne objawiające się patologiczną skłonnością do kłamstw i
innych fałszerstw czynionych na wszelkich możliwych sposobach. Tym samym
niezasadne było oddalenie wniosku dowodowego - na skutek dowolnego uznania,
iż dowód ten nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia i zmierza do przewlekłości
postępowania - podczas gdy:
1/ za podstawę postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego z dnia
2.12.23 przyjęto kumulatywnie dwie podstawy przeciwstawne treściowo - to jest,
art. 170 pkt 2 k.p.k. (podstawa o charakterze merytorycznym) i art. 170 pkt 5
k.p.k. (podstawa o charakterze formalnym), odstępując jednocześnie od
przedstawienia wyników ich analizy i wykładni w kontekście stanu faktycznego
niniejszej sprawy;
2/ ograniczając treść uzasadnienia postanowienia z dnia 2.12.2023 r. od
przedstawienia wyników w/w czynności procesowej, czyniąc w istocie
z przywołanego twierdzenia samodzielną podstawę oddalenia wniosku
dowodowego, niemającą oparcia w zapisach ustawy;
3/ okoliczności, na jakie niniejszy dowód został zawnioskowany,
pozostawały istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dotyczyły ustalenia,
II ZK 86/24
8
w jakim układzie faktycznym doszło do zlecenia usługi prawnej - co z kolei
zmierzać miało bezpośrednio do weryfikacji wyjaśnień pokrzywdzonego, które
były jedyną podstawą dla Sądu pierwszej instancji poczynienia ustaleń
faktycznych w sprawie - co świadczyło o tym, że opis zdarzenia prezentowany
(labilnie zresztą) przez WSD, nie odpowiadał prawdzie;
4) rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. art. 433 § 2 k.p.k.
w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., w zw.
z art. 95n pkt 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze,
polegającą na nieprzeprowadzeniu wszechstronnej kontroli odwoławczej
oraz nieustosunkowanie się w sposób należyty do wszystkich zarzutów
i wniosków, czego skutkiem było rażąco niesprawiedliwe utrzymanie
w mocy orzeczenia, to jest:
a) nierozważenie, błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego
podstawę i mających wpływ na treść orzeczenia:
b) poprzez niezasadne ustalenie na podstawie faktów i dowodów
przedstawionych tylko przez składającego skargę R. B., że obwiniony dopuścił
się zarzucanego mu czynu i że zachodzą przesłanki do jego bardzo surowego
ukarania z zawieszeniem wykonywania czynności zawodowych na okres 6
miesięcy, podczas gdy rzeczywistość i prawda jest inna niż taka jak przedstawił
zawiadamiający i co akceptował oskarżyciel (przeprowadzenie dowodu z zeznań
świadka S. W. uczestniczącego w zleceniu czynności dla obwinionego mogłoby
pozwolić na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego i mogłoby przesądzić
brak winy obwinionego, co zupełnie zignorował WSD nie dążąc do ustalenia
prawdy);
c) polegający na stwierdzeniu, że obwiniony „fałszował” treści informacji
w e - mailu, podczas gdy nie miał wiedzy i świadomości jakie treści wysyła pan
M. S. do pana R. B. - mimo iż dowody zebrane w toku szczątkowego
II ZK 86/24
9
postępowania, w szczególności jednostronne od mocodawcy jednoznacznie
przeczą tym ustaleniom, aby obwiniony miał się dopuścić jakiś „fałszerstw”;
d) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla
rozstrzygnięcia sprawy wskutek przyjęcia, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia
sprawy pozostaje to, czy twierdzenia pana R. B. są prawdziwe
i zasadne;
e) polegający na dowolnej, a w konsekwencji błędnej ocenie materiału
dowodowego, w szczególności uznanie wyjaśnień R. B. za wiarygodne, co w
konsekwencji doprowadziło do przypisania winy adwokatowi tj. naruszenia 1) §
1 ust. 2 i ust. 3, § 8 i § 46, 2) § 1 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 3 i § 53, 3) § 1 ust. 2 i
ust. 3 i § 50 ust. 1 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeks
Etyki Adwokackiej), podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego po
wysłuchaniu wskazanych świadków (jak S. W.), prowadziłaby do wniosku, że
adwokat nie dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu;
f) nierozważenie, że skarżący R. B. oskarżając adwokata
o wszystko w sprawie, pomija fakt, że tutaj przy tej czynności prawnej ustalenia
możliwości zakupu wierzytelności, podczas spotkania i zainicjowana działań
fizycznie na spotkaniu z panem mecenasem uczestniczyły trzy osoby tj. S.W., R.
B. i M. S.. Dlatego trudno zrozumieć naruszenie tajemnicy adwokackiej i innych
norm etyki adwokackiej, działanie dla rzekomej konkurencji przez obwinionego,
kiedy wszyscy uczestniczyli w tych czynnościach i na ten układ biznesowy godził
się R. B..
Podnosząc te zarzuty obrońca obwinionego wniósł o uchylenie
zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wyższemu Sądowi
Dyscyplinarnemu Adwokatury w Warszawie do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
II ZK 86/24
10
Kasacja obrońcy obwinionego okazała się zasadna, o czym przesądziło
podniesienie obrazy przepisów postępowania, tj. art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw.
z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy
z 26 maja 1982 Prawo o adwokaturze (dalej: prawo o adwokaturze) w zw.
z § 33 ust. 4 uchwały nr 50/2018 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia
24 listopada 2018 r. Regulamin działania rzeczników dyscyplinarnych
i zastępców rzeczników dyscyplinarnych oraz trybu i sposobu ich wyboru (dalej:
regulamin) polegającą na zaniechaniu przez sąd odwoławczy uchylenia
orzeczenia sądu I instancji i umorzenia postępowania wobec obwinionego
z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela.
Wydanie wyroku (odpowiednio orzeczenia) skazującego mimo braku
wniosku o ściganie stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1
pkt 9 k.p.k., nakazującą uchylenie zaskarżonego orzeczenia niezależnie od
granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (por. wyroki Sądu Najwyższego
z dnia 27 lutego 2008 r., V KK 324/07 oraz z dnia 14 czerwca 2002 r. II KKN
267/01). Sąd odwoławczy, na skutek niedostrzeżenia, że organ a quo wydając
orzeczenie skazujące mimo zaistnienia przeszkody procesowej z art. 17 § 1 pkt
9 k.p.k., nie tylko postąpił wbrew nakazowi wynikającemu z art. 439 § 1 k.p.k.
in principio, ale i zaabsorbował powyższe uchybienie na grunt swojego
orzeczenia.
Zgodnie z treścią art. 51a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, do zakresu
działania rzecznika dyscyplinarnego należą czynności w postępowaniu
dyscyplinarnym, określone w ustawie i przepisach wydanych na jej podstawie,
z kolei art. 51a ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze stanowi, że rzecznik
dyscyplinarny może wykonywać czynności przy pomocy swoich zastępców,
niemniej jednak przepis ten nie może zostać odczytywany w oderwaniu od treści
ust.1 ani też w oderwaniu od treści art. 58 pkt 5a i 12 lit. i) ustawy Prawo
o adwokaturze, zgodnie z którym Naczelna Rada Adwokacka określa zasady
II ZK 86/24
11
działania m.in. zastępców rzeczników dyscyplinarnych oraz uchwala
regulaminy dotyczących ich działania. W postępowaniu dyscyplinarnym
adwokatów to właśnie regulamin szczegółowo określa zasady działania
Rzecznika Dyscyplinarnego Adwokatury i jego zastępców oraz tryb i sposób
wyboru zastępców Rzecznika Dyscyplinarnego Adwokatury (por. § 1 ust. 1
Regulaminu).
Skoro więc Naczelna Rada Adwokacka w ustanowionym na podstawie
ustawy Prawo o adwokaturze regulaminie ustaliła zasady działania zastępców
rzeczników, to przy ocenie skuteczności czynności podejmowanych przez
zastępców rzeczników dyscyplinarnych koniecznym jest uwzględnienie tych
zasad.
Treść przepisu § 33 ust. 4 regulaminu wskazuje jednoznacznie, że
Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego podpisuje rzecznik
dyscyplinarny. Co więcej, w treści § 22 zawarte jest unormowanie, że w razie
ujawnienia w toku dochodzenia dyscyplinarnego innego czynu podlegającego
ściganiu dyscyplinarnemu, rzecznik dyscyplinarny wydaje postanowienie
o wszczęciu dochodzenia dyscyplinarnego co do tego czynu i może połączyć
postępowanie dotyczące tego czynu z postępowaniem będącym w toku, jeżeli
występują okoliczności uzasadniające łączne rozpoznanie tych spraw. Oznacza
to, że rzecznik dyscyplinarny tej czynności nie może scedować na swojego
zastępcę.
Wprawdzie z treści art. § 23 ust. 3 regulaminu wynika, że zastępca
rzecznika dyscyplinarnego może przygotować projekt wniosku o wszczęcie
postępowania dyscyplinarnego, nie ma jednak przepisu, który wskazywałby na
możliwości zatwierdzania takiego projektu przez rzecznika dyscyplinarnego,
tak jak ujęte w regulaminie przewidziane czynności, które mogą zostać
wykonane przez zastępców rzeczników dyscyplinarnych, w postaci między
innymi: wydania postanowienia o przedstawieniu, zmianie lub uzupełnieniu
II ZK 86/24
12
zarzutów czy o umorzeniu dochodzenia dyscyplinarnego, które wymagają
jednak ich pisemnego zatwierdzenia przez rzecznika dyscyplinarnego ( zob. §
21 ust. 4 i § 23 ust. 2 regulaminu). Dopuszczenie takiej możliwości niweczyłoby
wszystkie gwarancje, jakie ustawodawca wiązał z przepisem upoważniającym
do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego jedynie
konkretny podmiot – rzecznika dyscyplinarnego.
W niniejszej sprawie należy wskazać, że bezspornie na wniosku
o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec obwinionego A. C. z dnia 24
maja 2022 r. załączonym do akt o sygn. [...] widnieje pieczątka imienna wraz z
podpisem zastępcy rzecznika dyscyplinarnego Izby Adwokackiej […] - adw. Ł.
W. pozwalający na identyfikację jego autora. Pozwala to jednoznacznie na
stwierdzenie, iż wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego został
podpisany przez zastępcę rzecznika dyscyplinarnego, tj. przez osobę
nieuprawnioną. Powyższe spowodowało, że postępowanie sądowe (toczące się
zarówno w I jak i II Instancji) w niniejszej sprawie od początku do końca było
prowadzone na podstawie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego
wniesionego przez zastępcę rzecznika dyscyplinarnego, który był organem
nieuprawnionym do wniesienia takiego wniosku, co stanowi
o braku w sprawie skargi uprawnionego oskarżyciela. Już na marginesie można
poczynić uwagę, że nawet gdyby doszło w toku procesu do złożenia przez
rzecznika dyscyplinarnego oświadczenia o zatwierdzeniu powyższego wniosku
nie mogłoby to konwalidować zaistniałego uchybienia (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. IV KK 423/19).
Z tego względu postawiony w kasacji obrońcy zarzut naruszenia przez
Sąd odwoławczy art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. należało uznać za trafny, a jego
konsekwencją musiało być uchylenie zapadłych w sprawie orzeczeń i umorzenie
postępowania na mocy art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 powołanej
ustawy o adwokaturze. Przeszkodą do ponownego rozpoznania sprawy przez
II ZK 86/24
13
sąd dyscyplinarny jest brak skargi uprawnionego oskarżyciela. Konieczne jest
również zauważenie, że w odniesieniu do czynu z pkt 1, nastąpiło przedawnienie
karalności. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo
o adwokaturze karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje, jeżeli od czasu
jego popełnienia upłynęło 5 lat. Jak wynika z treści zarzutu obwiniony miał się
dopuścić tego przewinienia do dnia 7 września 2019 r.
Wobec tego, że wystarczające do wydania orzeczenia o charakterze
kasatoryjnym było stwierdzenie zasadności omawianego zarzutu, Sąd
Najwyższy działając na podstawie art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.
ograniczył rozpoznanie kasacji do tego zarzutu uznając, że rozważanie
pozostałych było bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[M. T.]
[a.ł]
Zbigniew Korzeniowski Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska