II ZK 125/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 grudnia 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
w sprawie adwokat A. L.
obwinionej o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 80 ustawy z dnia 26
maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze,
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 8
grudnia 2025 r. kasacji wniesionej przez obwinioną
od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia 11 stycznia
2025 r., sygn. akt […], zmieniającego orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby
Adwokackiej […] z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt […]
oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, a wydatkami
postępowania kasacyjnego w kwocie 20 zł (dwudziestu złotych)
obciąża A. L..
UZASADNIENIE
Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury orzeczeniem z dnia 11 stycznia
2025 r., sygn. akt [...], po rozpoznaniu odwołań złożonych przez: Rzecznika
Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej [...], obrońcę obwinionej adwokat A. L. oraz
pokrzywdzonego G. G., od skazującego orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby
Adwokackiej [...] z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt […], zmienił to orzeczenie w ten
sposób, że w miejsce kary dyscyplinarnej zawieszenia w czynnościach
zawodowych na czas 5 lat, orzekł karę zawieszenia w czynnościach zawodowych
na czas 3 lat, a w pozostałym zakresie zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy.
II ZK 125/25
2
Od tego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury kasację
złożyła obwiniona adwokat A. L. W kasacji podniosła 11 zarzutów i wniosła o
uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz umorzenie postępowania lub uchylenie
zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wyższemu Sądowi
Dyscyplinarnemu Adwokatury do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę
zaskarżonego orzeczenia w zakresie rozstrzygnięcia o karze poprzez wymierzenie
kary dyscyplinarnej zawieszenia w czynnościach zawodowych na okres 6 miesięcy
bądź wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 6 000 zł.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja obwinionej adwokat A. L. jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu
art. 535 § 3 k.p.k. w zw. z art. 95a pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o
adwokaturze, dalej powoływana jako p.a.
W postępowaniu dyscyplinarnym adwokatów odpowiednikiem wyroku jest
orzeczenie (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 marca 2005 r.,
sygn. akt SDI 3/05, R-OSNSD 2005, poz. 77, z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt
SDI 5/07, R-OSNSD 2007, poz. 100, z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt SDI
17/09, R- OSNSD 2009, poz. 128). W uchwale Izby Karnej Sądu Najwyższego z
dnia 9 października 2000 r., sygn. akt I KZP 37/00, OSNKW 2000, z. 9–10, poz. 78,
która ma moc zasady prawnej, stwierdzono, że kasację od wyroku oddala się
postanowieniem (art. 93 § 1 k.p.k.). Tak uchwalając, Sąd Najwyższy wyszedł z
założenia, że skoro kasacja jest wnoszona od orzeczeń prawomocnych, to Sąd
Najwyższy, stwierdzając jej niezasadność, nie utrzymuje w mocy zaskarżonego
orzeczenia, lecz kasację oddala, co nie wymaga wydania wyroku. Oddalając
kasację, Sąd Najwyższy może uznać ją za oczywiście bezzasadną lub za
bezzasadną. Oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej nie wymaga
pisemnego uzasadnienia. Jeżeli jednak postanowienie o oddaleniu kasacji jako
oczywiście bezzasadnej zostało wydane na posiedzeniu oraz wtedy gdy zostało
wydane na rozprawie, a strona pozbawiona wolności nie miała przedstawiciela
procesowego i nie została sprowadzona na rozprawę, uzasadnienie postanowienia
sporządza się na jej wniosek (por. art. 535 § 3 k.p.k.). Przepis art. 91d ust 3 p.a.,
należy odczytywać jako regulację składu Sądu Najwyższego orzekającego na
II ZK 125/25
3
rozprawie, nie zaś jako regulację nakładającą obowiązek rozpoznania kasacji na
rozprawie w każdym wypadku. Tej ostatniej wykładni sprzeciwiają się bowiem
względy systemowo-funkcjonalne. Przepisy kasacyjne, co oczywiste, mają
zastosowanie w pierwszej kolejności w sprawach karnych, zaś na skutek odesłań
zawartych w różnych aktach prawnych, także w innych sprawach, w których
rozstrzyga się o odpowiedzialności represyjnej. Do tej kategorii należą sprawy
odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokatów. Nie ulega przy tym wątpliwości, że
kategoria spraw karnych i standard postępowania karnego wyznacza zarazem
pewien minimalny stopień gwarancji procesowych dla stron, który w zależności od
regulacji w ustawach szczególnych, winien być stosowany, chyba że został w
sposób wyraźny wykluczony. Należy wskazać, że oddalenie na posiedzeniu kasacji
jako oczywiście bezzasadnej, a więc w trybie art. 535 § 3 k.p.k., czyli w składzie
jednego sędziego, może mieć miejsce także wtedy, gdy kasacja dotyczy wyroku,
którym doszło do uprawomocnienia skazania na karę dożywotniego pozbawienia
wolności, a więc na karę najsurowszą przewidzianą w ustawodawstwie polskim za
najpoważniejsze przestępstwa. Nieracjonalne w tej sytuacji byłoby twierdzenie, że
nie jest możliwe orzekanie przez Sąd Najwyższy w takim trybie i w takim składzie
co do kasacji wniesionej od orzeczeń sądów dyscyplinarnych, którymi orzeczono
kary przewidziane jako sankcje dyscyplinarne, których istota sprowadza się do
oddziaływania w obszarze samej korporacji zawodowej. Dolegliwość płynąca z
orzeczeń korporacyjnych sądów dyscyplinarnych jest bowiem nieporównywalnie
mniejsza niż powołana przykładowo dolegliwości za przestępstwo powszechne w
postaci kary najsurowszej co do rodzaju, a zarazem co do wysokości.
W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że kasacja, może być uznana
za oczywiście bezzasadną, gdy po jej analizie i skonfrontowaniu z materiałami
sprawy, bez potrzeby głębszego w nie wnikania, bądź po takim wniknięciu, jest w
sposób niebudzący wątpliwości niezasadna, gdyż stanowi jedynie polemikę z
argumentacją sądu, którego orzeczenie zaskarża lub przedstawia argumentację nie
mającą żadnego pokrycia w przepisach prawa albo nieprzystającą do realiów
danego procesu lub wskazuje na uchybienia, jakie w ogóle w niepowtarzalnych
realiach danej sprawy nie wystąpiły, albo na uchybienia, które wprawdzie
rzeczywiście wystąpiły, ale nie budzi żadnych wątpliwości, iż nie mogły one mieć
II ZK 125/25
4
istotnego wpływu na treść zaskarżonego kasacją orzeczenia (por. np. T.
Grzegorczyk, Kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia w sprawach karnych i
jej skuteczność w praktyce, Państwo i Prawo 2015, nr 6, L. Paprzycki, Oczywista
bezzasadność i oczywista zasadność kasacji, w: P. Hofmański, K. Zgryzek (red.),
Współczesne problemy procesu karnego i wymiaru sprawiedliwości. Księga ku czci
Profesora Kazimierza Marszała, Katowice 2003.). Tak jest właśnie w niniejszej
sprawie. Zarzuty kasacji obwinionej adwokat A. L. z pkt 1, z pkt 2, z pkt 3 oraz z pkt
6 dotyczą kwestii oceny prawidłowości postępowania karnego w sprawie o sygn.
akt II K 264/21, które toczyło się przed Sądem Rejonowym w B. i w którym to
postępowaniu wyrokiem z dnia 12 lipca 2022 r. skazano adwokat A. L. za
popełnienie przestępstwa z art. z art. 284 § 2 k.k. na karę grzywny w wysokości 150
stawek po 10 zł. Ten wyrok karny został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu
Okręgowego w L. z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt […]. Z kolei kasację
obrońcy adwokat A. L. złożoną od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 18
listopada 2022 r., sygn. akt […], Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 21
września 2023 r., sygn. akt II KK 180/23, oddalił jako oczywiście bezzasadną.
Oczywistą jest rzeczą, że organy orzekające w postępowaniu dyscyplinarnym są
związane treścią prawomocnego wyroku sądu powszechnego i nie mają
ustawowych uprawnień do oceny przeprowadzonego postępowania karnego, a
tego w istocie dotyczą zarzuty z pkt 1, z pkt. 2, z pkt 3 oraz z pkt 6 kasacji.
Niezasadny jest również zarzut kasacji z pkt 4, albowiem skoro czyn przypisany
obwinionej adwokat A. L. zawiera jednocześnie znamiona przestępstwa, to
przedawnienie tego przewinienia dyscyplinarnego nie następuje wcześniej niż
przedawnienie przewidziane w ustawie karnej. Przepis art. 88 ust. 3 p.a. jest w tej
sytuacji przepisem szczególnym wyłączającym stosowanie art. 88 ust 1 p.a. (por.
np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt SDI 13/10, OSNSD
2010, poz. 61, W. Sarnowski, Postępowanie dyscyplinarne, Radca prawny 2004, nr
4, s. 25 – 26). Również bezzasadne są zrzuty kasacji z pkt 5 i pkt 7, albowiem
prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt […],
obalił domniemanie niewinności adwokat A. L. w zakresie w jakim jest to niezbędne
do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego i tego faktu nie zmienia zatarcie
skazania za przestępstwo, którego znamiona zawiera przypisane jej przewinienie
II ZK 125/25
5
dyscyplinarne (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2011 r.,
sygn. akt SDI 32/10, OSNKW 2011, z. 2, poz. 12). Niezasadne są także zarzuty z
pkt 8 i z pkt 9 kasacji. Jeszcze raz podkreślić należy, iż sądy dyscyplinarne nie
mogą czynić własnych ustaleń co do faktu zaistnienia przestępstwa, gdyż w Polsce
w tym zakresie wyłączną kompetencję mają państwowe sądy powszechne,
orzekające w trybie przepisów procedury karnej, przy pełnym poszanowaniu
gwarancji oskarżonego określonych w Konstytucji RP oraz Europejskiej Konwencji
o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (por. np. uchwała składu 7
sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt I KZP 8/06,
OSNKW 2006, z. 10, poz. 87). Oczywiście w przypadku naruszenia przez sąd
powszechny rozpoznający sprawę karną przepisów procedury karnej lub prawa
karnego materialnego, stronie przysługuje prawo do złożenia tzw. zwykłego środka
odwoławczego i jak wynika z akt sprawy z tego prawa obwiniona adwokat A. L.
skorzystała, gdyż wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt
[…], był poddany kontroli instancyjnej. Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 18
listopada 2022 r., sygn. akt […], utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu
Rejonowego w B. z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt […] (k. 196 - 201). Obwiniona
adwokat A. L. ma oczywiście prawo do kolejnego zainicjowania zaskarżenia
skazującego prawomocnego wyroku sądu powszechnego, czyli wyroku Sądu
Rejonowego w B. z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt […], w trybie tzw.
nadzwyczajnych środków zaskarżenia (wznowienie postępowania, czy kasacja o
jakiej mowa w art. 521 k.p.k.). W realiach, nie można dopatrzeć się naruszenia
przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury jej prawa do obrony. Brak jest
dowodów aby stwierdzić, że obwinionej adwokat A. L. uniemożliwiono
złożenie ,,pełnych wyjaśnień” w postępowaniu odwoławczym, dlatego bezzasadny
jest zarzut z pkt 10 kasacji. Również nie zasługuje na uwzględnienie zarzut z pkt 11
kasacji, to jest zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej kary dyscyplinarnej.
Pamiętać należy, że w orzecznictwie dyscyplinarnym jako zasadę przyjmuje się, iż
popełnienie przewinienia dyscyplinarnego zawierającego znamiona przestępstwa
umyślnego, powinno skutkować orzeczeniem najsurowszej kary dyscyplinarnej,
czyli kary wydalenia z adwokatury. Orzeczenia takiej też kary domagał się w
niniejszej sprawie adwokat J. K. – Rzecznik Dyscyplinarny Izby Adwokackiej [...].
II ZK 125/25
6
Zważywszy na wyeksponowane przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury w
pisemnym uzasadnieniu orzeczenia z dnia 11 stycznia 2025 r., sygn. akt [...], tzw.
okoliczności łagodzące (por. s 4 tego dokumentu), orzeczonej przez ten Sąd karze
dyscyplinarnej nie można zasadnie postawić zarzutu, iż w realiach niniejszej
sprawy jest karą rażąco surową, gdyż określić ją można jako karę dyscyplinarną
wyjątkowo łagodną.
Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak w
postanowieniu.
[M. T.]
[r.g.]
