II ZIZ 28/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 stycznia 2026 r.
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M.,
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu w dniu 14 stycznia 2026 r., bez udziału stron,
zażalenia radcy prawnego P. D.– pełnomocnika wnioskodawcy X.1 Y.1,
na zarządzenie sędziego SSN Tomasza Demendeckiego z 15 grudnia 2023 r.,
sygn. akt I ZPI 40/22,
o odmowie przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M.,
postanowił
uchylić zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazać do
ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Pełnomocnik X.1 Y.1 wnioskiem z dnia 4 września 2021 r., który wpłynął 16
września 2021 r. Sądu Apelacyjnego w K. wystąpił o zezwolenie na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M. za to, że: w
terminie bliżej nieokreślonym, pomiędzy wrześniem 2020 r. a grudniem 2020 r. w
M., na terenie Sądu Rejonowego w M., mając świadomość, że to nie Społeczny
Inspektor Pracy zainicjował postępowanie kontrolne, oraz mając świadomość, że w
przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie kontrolne Państwowej Inspekcji
II ZIZ 28/25
2
Pracy dotyczące niezgodnego z prawem braku realizacji zaleceń Społecznego
Inspektora Pracy, którego jest stroną i posiada interes w rozstrzygnięciu kontrolnym,
działając złośliwie w celu poniżenia osoby X.1 Y.1, utraty przez niego zaufania
i odwołania z pełnienia funkcji Społecznego Inspektora Pracy, a tym samym
uniemożliwienia jego udziału we wszczętej kontroli Państwowej Inspekcji Pracy
sporządził pismo datowane na 5 października 2020, w którym pomówił go
w następujący sposób:
1. twierdząc, że X.1 Y.1 nie wywiązuje się ze swoich obowiązków Społecznego
Inspektora Pracy
2. twierdząc, że podejmowane przez Pana Inspektora działania szkodzą
interesom pracowników Sądu Rejonowego w M.
3. twierdząc, że Pan Inspektor w sposób nieuzasadniony inicjuje kontrole
Państwowej Inspekcji Pracy doprowadzając do dezorganizacji pracy w
Sądzie Rejonowym w M.
4. twierdząc, że antagonizuje pracowników tutejszego Sądu doprowadzając do
powstawania bezzasadnych i szkodliwych antagonizmów pomiędzy
pracownikami
Następnie, korzystając ze swojej funkcji Prezesa Sądu Rejonowego
w M., rozpowszechniał wskazane powyżej nieprawdziwe twierdzenia, działając
publicznie wśród pracowników Sądu Rejonowego w M., Pracowników Państwowej
Inspekcji Pracy, Prezesa Sądu Okręgowego w K., Kuratora Okręgowego w K.,
Związku Zawodowego […], Międzyzakładowej Organizacji Związkowej […],
agitował i zbierał podpisy pracowników Sądu Rejonowego pod wskazanym pismem
na terenie Sądu Rejonowego w M., w godzinach jego pracy, narażając tym samym
X.1 Y.1 na utratę zaufania niezbędnego do pełnienia funkcji społecznego
inspektora pracy i działając na jego szkodę,
tj. czynu z art. 212 § 1 k.k.
Akta sprawy zostały przekazane do Izby Dyscyplinarnej w dniu 29 września
2021 r., a następnie w dniu 15 lipca 2022 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej
II ZIZ 28/25
3
Sądu Najwyższego i w dniu 27 września 2022 r. przydzielone do referatu SSN
Tomasza Demendeckiego.
Zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. I ZPI 40/22 sędzia
sprawozdawca Tomasz Demendecki odmówił przyjęcia wniosku o zezwolenie na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w M. X. Y.
jako oczywiście bezzasadnego.
W dniu 25 stycznia 2024 r. zażalenie na powyższe zarządzenie wraz
z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia złożył pełnomocnik
wnioskodawcy, zarzucając powyższemu zarządzeniu obrazę szeregu przepisów
postępowania karnego, w tym wystąpienie w sprawie bezwzględnej przyczyny
odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 80 § 2b Ustawa
z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych polegającej na braniu
w wydaniu zarządzenia osoby nieuprawnionej, gdyż jedynie prezes sądu
dyscyplinarnego jest uprawniony do stwierdzenia oczywistej bezzasadności
wniosku i odmowy przyjęcia wniosku do rozpoznania oraz bezwzględnej przyczyny
odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu, ze
względu na fakt powołania Tomasza Demendeckiego na sędziego Sądu
Najwyższego w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Na podstawie powyższych zarzutów oraz tych, które zostały szczegółowo
wskazane w zażaleniu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę orzeczenia poprzez
wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności osoby
sędziego objętego wnioskiem.
Postanowieniem z dnia 1 lutego 2024 r. sygn. I ZPI 40/22, Sąd Najwyższy
odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie sędziego
Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r.
Zażalenie na to postanowienie złożył pełnomocnik wnioskodawcy,
zaskarżając postanowienie w całości.
II ZIZ 28/25
4
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 25 września 2025 r., sygn. II ZIZ 8/24,
zmienił zaskarżone postanowienie z dnia 1 lutego 2024 r. w ten sposób, że
przywrócił termin do złożenia zażalenia na zarządzenie sędziego Sądu
Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r. sygn. I ZPI 40/22, o odmowie przyjęcia
wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. –
sędziego Sądu Rejonowego w M.
Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności
Zawodowej Sądu Najwyższego pod sygn. II ZIZ 28/25 i przydzielona w dniu
2 października 2025 r. do referatu SSN Barbary Skoczkowskiej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie wniesione przez pełnomocnika wnioskodawcy X.1 Y.1 jest
zasadne, bowiem w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza
z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Zaskarżone zarządzenie z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. I ZPI 40/22 zostało
wydane przez SSN Tomasza Demendeckiego. Sąd Najwyższy wielokrotnie
podkreślał, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu
Najwyższego przez Tomasza Demendeckiego w następstwie brania udziału
w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą
z dnia 8 grudnia 2017 r., prowadziłoby, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie
rozstrzygającym sprawę, nie tylko do naruszenia prawa strony do rozpoznania
sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art.
6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także
do przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym
w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (m. in. w sprawach: II ZO 73/22, II ZO 1/23, II
ZO 11/25). Taka konkluzja wynika wprost z uchwały Sądu Najwyższego z dnia
2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały trzech połączonych Izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41 10-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz.
7), która z uwagi na nadanie jej statusu zasady prawnej, wiąże wszystkie składy
Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ
29/21; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO
II ZIZ 28/25
5
6/22). Wskazać również należy na dotychczasowe orzecznictwo Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka, w którym zauważa się, że wady stwierdzone
w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego
mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w skargach składanych
w przyszłości do Trybunału a związanych z nie nienależytą obsadą sądu (por. m. in.
wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia
8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko
Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko
Polsce). Konieczne jest również wskazanie, że SSN Tomasz Demendecki jest
sędzią Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, co do której wypowiedział
się ETPC stwierdzając, że sędziowie zostali powołani do tej Izby z naruszeniem
prawa, a więc rozpatrywanie przez nich spraw prowadzi do naruszenia prawa do
sądu ustanowionego ustawą gwarantowanego w art. 6 ust. 1 EKPC (por. wyrok
ETPC nr 50849/21 z 23 listopada 2023 r., w sprawie Wałęsa p-ko Polsce).
Sąd Najwyższy rozpoznając niniejszą sprawę zauważa, że przedmiotem
zaskarżenia było zarządzenie, które w myśl art. 92 k.p.k. nie jest orzeczeniem, są
bowiem nimi jedynie wyroki i postanowienia. Orzecznictwo Sądu Najwyższego
jednoznacznie jednak wskazuje, że dopuszczalne jest uchylenie zarządzenia
wydanego w oparciu o przepis art. 93 § 2 k.p.k., dotkniętego uchybieniami
odpowiadającymi bezwzględnym przyczynom odwoławczym określonym w art. 439
§ 1 k.p.k., w tym w pkt. 2 tego przepisu, a więc niezależnie od granic zaskarżenia
i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść zarządzenia. Wskazać
należy, że ten problem prawny został szeroko omówiony m.in. w postanowieniu
Sądu Najwyższego z 25 września 2024 r., sygn. II KZ 36/24 i nie ma potrzeby
powtarzania argumentacji w nim zawartej, z którą sąd w tej sprawie w pełni się
zgadza i akceptuje.
W toku ponowionego postępowania konieczne stanie się ponowne
przeanalizowanie wniosku o wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M. złożonego przez
pełnomocnika X.1 Y.1 w dniu 16 września 2021 r.
II ZIZ 28/25
6
Rozpoznanie zażalenia zostało, zgodnie z art. 436 k.p.k., ograniczone tylko
do uchybienia wyżej omówionego, gdyż było to wystarczające do wydania tego
orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak na wstępie.
[M. T.]
[r.g.}
