II ZIZ 16/23
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 marca 2025 r.
SSN Maria Szczepaniec (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Marek Dobrowolski
Protokolant Karolina Majewska
w sprawie X.Y. sędzi Sądu Rejonowego […] w W.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 27 marca 2025 r.
zażalenia pełnomocnika wnioskodawcy P. W. – r. pr. B. W.
na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I ZPI 44/22,
o odmowie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi
Sądu Rejonowego […] w W. – X.Y.
uchwalił:
1. utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę;
2. kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb
Państwa.
Tomasz Demendecki Maria Szczepaniec Marek Dobrowolski
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I ZPI 44/22 nie
zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X.Y. sędziego Sądu Rejonowego [...]
w W. za to, że: 18.01.2019 r. na sali sądowej w Sądzie Rejonowym […] w W. przy ul. […]
na rozprawach o sygn. akt […] jako prowadząca rozprawę znieważała i pomawiała P. W.
II ZIZ 16/23
2
słowami skierowanymi do niego przy udziale osób przebywających na sali sądowej, iż P.
W.:
a) jest „oskarżonym” wielokrotnie to powtarzając, pomimo zwracania uwagi
sędziemu przez P. W., że nie dopuścił się żadnego przestępstwa i jest
w tej sprawie „obwinionym" a nie „oskarżonym",
b) na sali sądowej, krzyczała, obrażała, znieważała i poniżała P. W., że
popełniał różne czyny przestępcze, pomimo iż sprawa dotyczyła krzyków w
nieokreślonym miejscu i czasie,
c) namawiała świadków w w/w sprawie, aby wymyślali jakieś niegodne
i przestępcze zachowania P. W.,
d) pomawiała P. W. i namawiała sędziów z sądu, gdzie była Prezesem sądu,
aby traktowali P. W. w sposób obraźliwy, pozbawiający go praw obywatelskich i
obrony jego godności osobistej, tj. o przestępstwa określone w art. 212 § 1 k.k. i art.
216 § 1 k.k. (uchwała wraz z uzasadnieniem – k. 51-52, k. 57-62).
Zażalenie na powyższą uchwałę złożył pełnomocnik wnioskodawcy P. W. –
r. pr. B. W. Zaskarżonej uchwale zarzuciła:
1. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k. i art. 7 k.p.k.
polegającego na braku wszechstronnej oceny dowodów poprzez pominięcie
istotnych dowodów w sprawie;
2. naruszenie przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że opisane
zachowanie nie jest objęte zarzutem sformułowanym w akcie oskarżenia,
pomimo iż z żadnego przepisu nie wynika, aby zarzuty w akcie oskarżenia
były tożsame z zarzutami podniesionymi we wniosku o zezwolenie na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej;
3. naruszenie art. 80 § 2c u.s.p. poprzez podjęcie uchwały o nie zezwoleniu na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X.Y. sędziego Sądu Rejonowego
[...] w W., pomimo iż jej zachowanie wyczerpuje znamiona przestępstw
określonych w art. 212 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej
uchwały i wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie X.Y. sędziego Sądu
Rejonowego [...] w W. do odpowiedzialności karnej za czyny z art. 212 § 1 k.k. i art.
216 § 1 k.k. (zażalenie – k. 71-83).
II ZIZ 16/23
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Weryfikacja zaskarżonego rozstrzygnięcia w kontekście podniesionych
w wywiedzionym środku odwoławczym zarzutów - sprowadzających się w swej
istocie do argumentacji o charakterze wyłącznie kontestacyjnym - przekonuje
bowiem o konieczności utrzymania zaskarżonej uchwały w mocy jako w pełni
słusznej i pozbawionej jakichkolwiek uchybień.
Sąd Najwyższy wskazuje, iż Sąd I instancji prawidłowo, zgodnie z zasadą
swobodnej oceny dowodów ustalił stan faktyczny i doszedł do przekonania, iż
w sprawie z wniosku pełnomocnika wnioskodawcy P. W. nie zachodzą przesłanki
ustawowe do zezwolenia na pociągnięcie sędziego X.Y. do odpowiedzialności
karnej za przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k. Jak słusznie zauważył
Sąd I instancji, szczegółowe opisy czynów zarzucanych sędzi X.Y. w akcie
oskarżenia i we wniosku o zezwolenie na pociągnięcie jej do odpowiedzialności
karnej znacznie różnią się co do opisanych zachowań, których miała dopuścić się
sędzia X.Y. (vide: s. 4 uzasadnienia zaskarżonej uchwały – k. 60).
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 80 § 2c ustawy z dnia
27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 217
ze zm.) – dalej powoływana jako u.s.p., Sąd Dyscyplinarny - Sąd Najwyższy
w składzie jednego sędziego orzekającego w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego sądu powszechnego do
odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie
popełnienia przez niego przestępstwa. Sformułowanie „dostatecznie uzasadnione
podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa” określa materialną podstawę
decyzji w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności
karnej. Jest ono tożsame z pojęciem użytym w art. 313 § 1 k.p.k. Na gruncie
wykładni tego przepisu k.p.k. wskazuje się, że wydanie postanowienia
o przedstawieniu zarzutów wymaga istnienia bardziej rozbudowanej faktycznej
podstawy, niż ta, która wystarcza do wszczęcia śledztwa lub dochodzenia
w rozumieniu art. 303 k.p.k. Poza uzasadnionym podejrzeniem popełnienia
przestępstwa musi istnieć także dostatecznie uzasadnione podejrzenie, że czyn
II ZIZ 16/23
4
popełniła określona osoba. Czyli to coś więcej niż uzasadnione podejrzenie, jakim
posłużył się ustawodawca w art. 303 k.p.k. i znacznie więcej niż uzasadnione
przypuszczenie, którego to zwrotu użyto w art. 244 § 1 k.p.k. (por. np. uchwała
Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2024 r., II ZIZ 5/23).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego podkreśla
się, że sformułowanie „dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia
przestępstwa” jest niedookreślone, zatem ocena, czy spełniona została opisana
nim przesłanka, zawsze zależy od konkretnych okoliczności sprawy (por. np.
uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 18 października 2004
r., SNO 40/04, OSNSD 2004, Nr 2, poz. 33), jednakże, jak wskazuje się,
podejrzenie popełnienia przestępstwa musi być w pełni uzasadnione, nie
nasuwające żadnych istotnych wątpliwości, ani zastrzeżeń, zarówno co do
popełnienia czynu jak i zaistnienia wszystkich znamion konkretnego typu
przestępstwa (por. np. uchwały Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego: z dnia
8 maja 2007 r., SNO 21/07, OSNSD 2007, poz. 38, z dnia 27 stycznia 2009 r., SNO
95/08, OSNSD 2009, poz. 24, z dnia 20 lipca 2011 r., SNO 32/11).
Ponadto, Sąd Dyscyplinarny w postępowaniu o wyrażenie zgody na
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej ma obowiązek oceny dowodów
na zasadach określonych w przepisach k.p.k., a więc przede wszystkim zgodnie
z zasadą swobodnej oceny dowodów, o jakiej mowa w art. 7 k.p.k., czyli
z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy
i doświadczenia życiowego. Podane w tym przepisie kryteria (logika, wiedza
i doświadczenie), pozwalają również na dokonanie kontroli przestrzegania przez
sąd zasady swobodnej oceny dowodów w konkretnej sprawie. Podkreśla się
w orzecznictwie, że uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno zawierać wskazanie,
jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze
oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Sąd dyscyplinarny
powinien w pierwszym rzędzie ocenić dowody, a dopiero następnie dokonać
analizy prawnej, czy spełniona jest przesłanka uchylenia immunitetu, czyli czy
wskazują one, że zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia
przez sędziego przestępstwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego – Sądu
Dyscyplinarnego z dnia 11 października 2005 r., SNO 43/05, OSNSD 2005, poz. 58
II ZIZ 16/23
5
oraz uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 23 lutego 2006 r.,
SNO 3/06, OSNSD 2006, poz. 25).
Z tych wszystkich względów, podnoszone przez skarżącego zarzuty braku
wszechstronnej oceny dowodów (pkt 1 i 2 zażalenia) nie zostały w realiach
materiału dowodowego sprawy choćby uprawdopodobnione. Sąd Najwyższy
jedynie przypomina, że zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. formułuje ogólne dyrektywy
oceny dowodów. Wykazanie, iż faktycznie został on w sprawie naruszony, wymaga
wskazania, którą konkretnie regułę i w jaki sposób sąd naruszył. Nie można
natomiast twierdzić, że ocena dokonana została w sposób dowolny, zastępując
uzasadnienie tego twierdzenia wywodami na temat własnej wizji przebiegu
inkryminowanego zdarzenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
4 stycznia 2007 r., sygn. akt V KK 262/06).
Bezzasadny jest również trzeci z zarzutów podniesionych w zażaleniu,
dotyczący naruszenia art. 80 § 2c u.s.p., a polegający na uznaniu, że
w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że sędzia X.Y. mogła
wypełnić znamiona przedmiotowe i podmiotowe przestępstw z art. 212 § 1 k.k. i art.
216 § 1 k.k., a tym samym, iż nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na
uchylenie immunitetu sędziego i zezwolenie na pociągnięcie jej do
odpowiedzialności karnej na podstawie art. 80 § 2c u.s.p.
Sąd Najwyższy przypomina, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych,
przyjętych za podstawę wyroku, jest tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen
i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych
w toku przewodu sądowego nie odpowiada prawidłowości logicznego
rozumowania. Zarzut ten nie może jednak sprowadzać się do samej polemiki
z ustaleniami sądu, wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, lecz
wykazania, jakich mianowicie konkretnych uchybień w zakresie zasad logicznego
rozumowania dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego (zob.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1975 r., II KR 355/74, Lex nr 16881).
Skarżący nie spełnił wskazanego wymagania. Podkreślenia wymaga fakt,
że w postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do
odpowiedzialności karnej sąd dyscyplinarny, orzekający w trybie art. 80 § 2c u.s.p.,
nie jest uprawniony do przypisania popełnienia sędziemu określonego czynu, ani
II ZIZ 16/23
6
do ustalenia, że do niego nie doszło – w obu wypadkach na poziomie pewności.
Orzeka wyłącznie na płaszczyźnie dostatecznego prawdopodobieństwa jego
popełnienia.
Mając zatem na uwadze, iż Sąd I instancji rozważył wszystkie dowody
ujawnione w niniejszym postępowaniu, dokonał ich trafnej oceny i poczynił
w oparciu o powyższe właściwe ustalenia faktyczne, jak również przyjął ich
prawidłową wykładnię, z omówionych uprzednio względów zażalenie, jako
niezwierające jakichkolwiek skutecznych argumentów, nie mogło doprowadzić do
wzruszenia zaskarżonej uchwały.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 133
u.s.p. obciążając nimi Skarb Państwa.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[M. T.]
[a.ł]
Tomasz Demendecki Maria Szczepaniec Marek Dobrowolski
