II ZIZ 11/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Siwek
Dnia 10 lipca 2025 r.
w sprawie o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora
Prokuratury Rejonowej [...] w G. X. Y.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 10 lipca 2025 r.
zażalenia I. N.
na zarządzenie sędziego sprawozdawcy z dnia 30 stycznia 2025 r. o odmowie
przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności
karnej
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
postanowił:
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2025 r. sędzia sprawozdawca w sprawie o
zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury
Rejonowej [...] w G. X. Y. (sygn. akt I ZI 75/24) odmówił przyjęcia złożonego w
powyższym przedmiocie wniosku z uwagi na to, że nie odpowiadał on warunkom
formalnym. Wniosek nie został bowiem sporządzony i podpisany przez
pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym, a także nie zawierał
wskazania Sądu i sygnatury sprawy karnej, której miałby dotyczyć.
Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł I. N. działający w imieniu V. P.,
wskazując, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 87 § 1 k.p.k., bowiem w
II ZIZ 11/25
2
świetle tego przepisu jest on osobą uprawnioną do reprezentowania swojego
mocodawcy w postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie
prokuratora do odpowiedzialności karnej. Wniósł o uchylenie zaskarżonego
zarządzenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie jest bezzasadne.
Zgodnie z treścią art. 135 § 3 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o
prokuraturze (Dz. U. z 2024 r. poz. 390 i z 2025 r. poz. 304) wniosek
o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jeżeli nie
pochodzi od prokuratora, sporządza i podpisuje pełnomocnik będący adwokatem
lub radcą prawnym. W analizowanej sprawie za prawidłowe należy uznać ustalenie,
że I. N. nie jest adwokatem lub radcą prawnym i z uwagi na treść powołanego
unormowania nie może on, jako pełnomocnik, skutecznie złożyć wniosku o
pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej.
Wbrew zarzutowi zawartemu w zażaleniu, nie doszło do naruszenia art. 87
§ 1 k.p.k. Przepis ten stanowi, że w postępowaniu karnym strona inna niż
oskarżony może ustanowić pełnomocnika. Norma ta ma jednak charakter ogólny,
a jej doprecyzowanie znajduje się m.in. w zdaniu pierwszym art. 88 § 1 k.p.k., który
stanowi, że pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny lub radca
Prokuratorii Generalnej RP. Ostatni z powołanych przepisów znajduje
zastosowanie w postępowaniu karnym, zaś w postępowaniu prowadzonym
z wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej
(które nie jest postępowaniem karnym), art. 88 § 1 k.p.k. nie znajduje zastosowania,
gdyż art. 135 § 3 Prawa o prokuraturze zawiera w tym zakresie samodzielną,
szczególną regulację, zawężającą krąg potencjalnych pełnomocników do
adwokatów i radców prawnych.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że zgodnie z art. 13 k.p.k.
uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do
oskarżyciela. Odnosząc powyższy przepis do realiów niniejszej sprawy, należy
wskazać, że wnioskodawca powinien najpierw zainicjować postępowania karne, a
II ZIZ 11/25
3
następnie wystąpić do sądu dyscyplinarnego o wydanie uchwały zezwalającej na
pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej. Dopiero bowiem uzyskanie
statusu strony w postępowaniu karnym toczącym się o ten sam czyn, przeciwko tej
samej osobie, daje podstawę do przyznania wnioskodawcy statusu strony w
postępowaniu delibacyjnym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia
2024 r., sygn. akt II ZIZ 5/24). Skarżący nie wykazał, że posiada status oskarżyciela,
nie udokumentował bowiem, że przed sądem powszechnym prowadzone jest
postępowanie karne przeciwko prokuratorowi objętemu wnioskiem o czyn w tym
wniosku opisany.
W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
