II UZ 28/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 marca 2026 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania K. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku
o wysokość kapitału początkowego i o wysokość emerytury,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 10 marca 2026 r.,
zażalenia odwołującego się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z dnia 2 czerwca 2025 r., sygn. akt III AUa 669/23,
uchyla zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
postanowieniem z 2 czerwca 2025 r., III AUa 669/23, w sprawie z odwołania K. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Gdańsku w przedmiocie
ustalenia wysokości kapitału początkowego i wysokości emerytury, odrzucił skargę
kasacyjną odwołującego się.
Wcześniej Sąd Apelacyjny wyrokiem z 17 października 2024 r., w
połączonych sprawach o wysokość kapitału początkowego i o wysokość emerytury,
oddalił apelację wniesioną przez odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego w
Gdańsku z 6 kwietnia 2023 r., VII U 5236/17.
II UZ 28/26
2
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wywiódł odwołujący się.
Zarządzeniem z 9 kwietnia 2025 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącego do
uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez wskazanie wartości
przedmiotu zaskarżenia oddzielnie do każdej ze spraw połączonych do wspólnego
rozpoznania oraz rozstrzygnięcia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi
kasacyjnej. Zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi 25 kwietnia 2025 r.,
zatem termin do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej upłynął z dniem 2
maja 2025 r.
Pełnomocnik odwołującego się w piśmie z 29 kwietnia 2025 r. oznaczył
wartość przedmiotu zaskarżenia: w sprawie o wysokość kapitału początkowego na
kwotę 237,86 zł, a w sprawie o wysokość emerytury na kwotę 14.307,58 zł.
Oświadczył, że „odpis niniejszego pisma zastał wysłany listem poleconym
pełnomocnikowi pozwanej” i nie dołączył odpisu pisma.
Sąd Apelacyjny uznał, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako
niedopuszczalna. Wskazał na art. 3986 § 2 k.p.c., zgodnie z którym sąd drugiej
instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po
upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 3984 § 1,
nieopłaconą oraz skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych
przyczyn niedopuszczalną. Sąd wyjaśnił również, że stosownie do art. 398 4 § 3
k.p.c., skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla
pisma procesowego, a w sprawach o prawa majątkowe powinna zawierać również
oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia. Sprawa o wysokość kapitału
początkowego i sprawa o wysokość emerytury są sprawami o prawa majątkowe, co
oznacza, że skarżący powinien oznaczyć wartość przedmiotu zaskarżenia odrębnie
do każdej z nich.
W ocenie Sądu Apelacyjnego pełnomocnik odwołującego się nie uzupełnił w
ustawowym terminie braków formalnych skargi kasacyjnej, ponieważ jego pismo z
29 kwietnia 2025 r. zawierało brak formalny w postaci braku odpisu tego pisma dla
strony przeciwnej. Sąd uznał, że oświadczenie pełnomocnika o doręczeniu pisma z
29 kwietnia 2025 r. drugiej stronie nie było skuteczne, z uwagi na treść art. 132 § 11
k.p.c. Dodał również, że z oświadczenia pełnomocnika nie wynikało, aby pismo
zostało doręczone pełnomocnikowi pozwanego organu rentowego.
II UZ 28/26
3
W zażaleniu pełnomocnik odwołującego się zarzucił naruszenie: 1/ art. 3986
§ 2 k.p.c. w związku z art. 130 § 1 k.p.c. przez uznanie, że brak formalnych
wykazany w zarządzeniu z 9 kwietnia 2025 r. nie został uzupełniony w terminie, co
skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia, podczas gdy zachodziły
przesłanki do ponownego wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku
formalnego skargi kasacyjnej, gdyż poczyniony brak nie był tożsamym z
pierwotnym; 2/ art. 132 § 1 k.p.c. przez zastosowanie tzw. nadmiernego rygoryzmu
formalnego, co w efekcie może doprowadzić odwołującego się do utraty prawa do
obrony swoich praw przed Sądem Najwyższym.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
W art. 3984 § 1 – 3 k.p.c. ustawodawca określił wymagania formalne skargi
kasacyjnej. Przyjmuje się, że zaniechanie uwzględnienia wymienionych w art. 3984
§ 1 pkt 1 – 3 k.p.c. elementów konstrukcyjnych tego nadzwyczajnego środka
zaskarżenia powoduje jego odrzucenie przez sąd drugiej instancji na podstawie art.
3986 § 2 k.p.c. Z kolei niespełnienie w skardze kasacyjnej wymagań określonych w
art. 3984 § 2 i 3 k.p.c., wobec brzmienia art. 3986 § 1 k.p.c., uzasadnia wezwanie
przez przewodniczącego w sądzie drugiej instancji do usunięcia braków w terminie
tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi. Dotyczy to m.in. spełnienia wymagań
przewidzianych dla pisma procesowego, a także dołączenie dwóch jej odpisów
przeznaczonych do akt Sądu Najwyższego oraz dla Prokuratora Generalnego, o ile
sam nie wniósł skargi kasacyjnej. Na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. nieuzupełnienie
braków lub ich nieprawidłowe uzupełnienie skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej
przez sąd drugiej instancji.
Wprawdzie zgodzić się należy ze sformułowanym w orzecznictwie poglądem,
według którego nie stanowi uzupełnienia braków formalnych podjęcie przez stronę
czynności w terminie w taki sposób, że brak nie zostaje w całości uzupełniony, lecz
z pola widzenia nie należy tracić okoliczności, która wywołała określone
zachowanie procesowe pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie. Sąd
II UZ 28/26
4
Najwyższy zauważa, że pełnomocnik uzupełnił braki formalne skargi kasacyjnej, do
których został wezwany w terminie, jednakże nie załączył odpisów pisma
procesowego. Zamieścił natomiast informację, że wysłał odpis pisma stronie
przeciwnej pocztą. W tym miejscu, jeśli Sąd miał do tego wątpliwości, miał
możliwość zażądania od pełnomocnika potwierdzenia nadania pisma w placówce
pocztowej. Jeżeli dla sądu drugiej instancji pozostaje oczywiste, że pełnomocnik
jest zobligowany dołączyć określoną ilość odpisów pisma, to sąd powinien dać
temu wyraz w sformułowanym i adresowanym do profesjonalnego pełnomocnika
wezwaniu, aby zwłaszcza w toku sformalizowanego postępowania wywołanego
wniesieniem skargi kasacyjnej, nie powstawały co do uzupełnienia braków
formalnych wątpliwości, powodujące szczególnie negatywne skutki dla skarżącego.
Z przytoczonych względów, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z
art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[a.ł]
