II USK 80/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 lutego 2025 r.
SSN Agnieszka Żywicka
w sprawie z odwołania małoletniego K. S. reprezentowanego przez
przedstawicielkę ustawową - matkę M. S.
przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności
w B.
o ustalenie stopnia niepełnosprawności,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 26 lutego 2025 r.,
skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego w Łomży
z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt III Ua 16/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[SOP]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Łomży wyrokiem z 27 października 2023 r. oddalił apelację
wniesioną przez małoletniego K.S. reprezentowanego przez przedstawicielkę
ustawową - matkę M.S. od wyroku Sądu Rejonowego w Łomży z 5 maja 2023 r.,
oddalającego odwołanie ubezpieczonego od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu
do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z 6 grudnia 2022 r., utrzymującego
w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o
Niepełnosprawności w Ł. z 27 października 2022 r., w którym na czas okresowy
zaliczono małoletniego K.S. do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym,
II USK 80/24
2
ustalając m.in. iż wymaga on: odpowiedniego zatrudnienia (praca w warunkach
chronionych) (pkt 1) i korzystania z systemu środowiskowego wsparcia (...) (pkt 6).
Uznano, że odwołujący się nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki
lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością
samodzielnej egzystencji (pkt 7) oraz konieczności stałego współudziału na co
dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8).
Ubezpieczony wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w
Łomży w z 27 października 2023 r., zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając:
1) naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie:
a) 278 k.p.c. art. 232 zdanie 2 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c. i art. 290 § 1 k.p.c. w
związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c., przez niedopuszczenie dowodu z
dodatkowej opinii biegłego na okoliczność prawidłowego i rzetelnego stanu
faktycznego dotyczącego zdrowia małoletniego oraz ustalenia w jakim zakresie
poprawił się jego stan w związku z czym opieka innych osób nie jest wymagana;
b) art. 224 § 1 k.p.c. w związku z art. 286 k.p.c. w związku z art. 391 § 1
k.p.c., przez usankcjonowanie decyzji Sądu pierwszej instancji i
nieprzeprowadzenie dowodów mających istotne znacznie dla rozstrzygnięcia
sprawy oraz przedwczesne zamknięcie rozprawy bez ustalenia za pomocą opinii
uzupełniającej kwestii opieki i pomocy innych osób w funkcjonowaniu małoletniego.
c) art. 47714 § 6 k.p.c. w zw. z art. 47714a k.p.c. przez nieuchylenie wyroku
Sądu pierwszej instancji oraz nieuchylenie decyzji Wojewódzkiego Zespołu do
Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, pomimo zaistnienia przesłanek
dotyczących niepełnosprawności małoletniego w stopniu znacznym oraz kwestii
zależności od innych osób w jego funkcjonowaniu. Nie chodzi przy tym o
wystąpienie takiej sytuacji, w której nie jest możliwe samodzielne zaspokajanie
wszystkich wymienionych potrzeb życiowych traktowanych kumulatywnie (łącznie),
ale takiej, która wyklucza samodzielne zaspokajanie choćby części życiowych
potrzeb określanych jako podstawowe, co niewątpliwie ma miejsce w skarżonej
sprawie.
d) art. 228 § 1 k.p.c. przez nieuwzględnienie przez Sąd drugiej instancji faktu
powszechnie znanego, że jeżeli stan zdrowia osoby z orzeczeniem o
niepełnosprawności (do 16 roku życia) wraz ze wskazaniami konieczności stałej lub
II USK 80/24
3
długotrwałej opieki lub pomocy innych osób w związku ze znacznie ograniczoną
możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności na co dzień współudziału
opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji, i edukacji nie poprawia się,
to nie ma podstaw do orzeczenia umiarkowanego stopnia niepełnosprawności bez
uwzględnienia, że małoletni do miał orzeczoną niepełnosprawność wraz ze
wskazaniami zacytowanymi powyżej. W stanie zdrowia małoletniego nie
stwierdzono poprawy co bez wątpienia wykazała dokumentacja lekarska.
2) naruszenia prawa materialnego:
a) art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i
społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (jednolity tekst: Dz.U. z
2024 r., poz. 44) przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że małoletni zalicza
się do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy z
okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż jest on osobą z naruszoną sprawnością
organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy
chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej
opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej
egzystencji, a więc spełnia przesłanki do uznania jego za osobę ze znacznym
stopniem niepełnosprawności;
b) art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej w zw. z § 29 ust. 1 i ust. 2
rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca
2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
(jednolity tekst: Dz.U. z 2021 r., poz. 857) przez błędne przyjęcie, że małoletni nie
zalicza się do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas, gdy z
okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż spełnia przesłanki orzeczenia znacznego
stopnia niepełnosprawności, w szczególności jest całkowicie, zależny od otoczenia,
w zakresie konieczności uzyskiwania wsparcia w czynnościach samoobsługowych,
w prowadzeniu gospodarstwa domowego czy funkcjonowaniu w życiu społecznym.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, co wykazane zostało w
przedstawionych powyżej zarzutach i uzasadnieniu skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II USK 80/24
4
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada
również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne
skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do
rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej
jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c.,
a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,
biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania
skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym)
środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej
instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej
charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości
stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń
faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Wypada także przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem
judykatury skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą
skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby
dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania
prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS
2002 nr 20, poz. 494 oraz z 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003
nr 18, poz. 437).
Skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącego nie spełnia tak określonych
kryteriów.
Przedmiotowa skarga kasacyjna zawiera co prawda wniosek o przyjęcie jej
do rozpoznania z uwagi na oczywistą zasadność, wniosek ten nie został jednak
uzasadniony. Uzasadnienie skargi odnosi się tylko do podstaw skargi. Wniosek o
II USK 80/24
5
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie jest immanentnie
związany z instytucją przedsądu, w trakcie którego Sąd Najwyższy decyduje o
przyjęciu bądź odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, kierując się
tym, czy uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej wskazuje na
występowanie w sprawie jednej z czterech przesłanek z art. 3989 § 1: istotnego
zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,
nieważności postępowania, oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Przy czym
powołując się na którąkolwiek z tych przesłanek należy wskazać, która lub które z
okoliczności uzasadniających rozpoznanie, zachodzą w sprawie, następnie
przedstawić taką okoliczność lub takie okoliczności, z ukazaniem ich związku z
rozpoznawaną sprawą, oraz zaprezentować pogłębioną argumentację prawną,
przybierającą postać profesjonalnego wywodu prawnego, uzasadniającą, dlaczego
Sąd Najwyższy powinien rozpoznać skargę kasacyjną (tak Sąd Najwyższy w
postanowieniu z 19 kwietnia 2006 r., I PK 209/05, w postanowieniu z 29 grudnia
2005 r., I CSK 113/05 lub w postanowieniu z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).
Oparcie skargi kasacyjnej na przesłance wynikającej z art. 3989 § 1 pkt 4, to
jest oczywistej zasadności skargi, jest możliwe tylko wówczas, gdy już na pierwszy
rzut oka podstawy wskazane w skardze zasługują na uwzględnienie, to jest, gdy
zaskarżone orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i
niepodlegającymi różnej wykładni przepisami albo zostało wydane w wyniku
oczywiście błędnej, widocznej bez głębszej analizy prawniczej wykładni lub
niewłaściwego zastosowania prawa. (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z
4 października 2007 r., I UK 164/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 25
września 2007 r., I PK 136/07). Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika wcale
oczywista zasadność w przedstawionym powyżej znaczeniu. Wysiłek autora
powinien koncentrować się na wykazaniu kwalifikowanej postaci naruszenia
przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości,
widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr
82274). Sąd Najwyższy nie widzi sprzeczności z zasadniczymi i niepodlegającymi
różnej wykładni przepisami, ani oczywiście błędnej, widocznej na pierwszy rzut oka
II USK 80/24
6
wykładni lub widocznego w taki sposób niewłaściwego zastosowania prawa. A tylko
w takiej sytuacji wskazana przesłanka uzasadnia przyjęcie skargi. Innych
przesłanek skarżący nie podaje.
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy na podstawie
art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.
M.G.
[a.ł]
