II PSKP 47/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 maja 2026 r.
SSN Robert Stefanicki (przewodniczący)
SSN Jarosław Sobutka
SSN Agnieszka Żywicka (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa J.D.
przeciwko Zespołowi Szkół w L.
o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych
w dniu 19 maja 2026 r.,
skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze
z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt VII Pa 21/23,
uchyla zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze i
przekazuje temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania i
orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Jarosław Sobutka Robert Stefanicki Agnieszka Żywicka
UZASADNIENIE
II PSKP 47/26
2
Wyrokiem z dnia 9 marca 2023 r., Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze w sprawie
z powództwa J.D. przeciwko Zespołowi Szkół w L., o udzielenie urlopu dla
poratowania zdrowia, w punkcie I. powództwo oddalił w całości, w punkcie II. zasądził
od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 120,00 zł tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego oraz w punkcie III. kosztami sądowymi obciążył Skarb
Państwa.
Sąd pierwszej instancji poczynił następujące ustalenia faktyczne:
J.D. jest pracownikiem strony pozwanej od 1 września 2013 r., a obecnie jest
zatrudniona na stanowisku nauczyciela na podstawie mianowania. Od 24 maja 2018
r. przebywała na urlopie macierzyńskim, następnie na urlopie rodzicielskim, urlopie
dodatkowym i urlopie wychowawczym do 31 sierpnia 2022 r. Powódka 19 maja 2022
r. wyraziła pisemną zgodę na zmianę wymiaru zatrudnienia w roku szkolnym
2022/2023 r., przez ograniczenie do 12/18 pensum oraz proporcjonalne
zmniejszenie wynagrodzenia. Powódka 27 lipca 2022 r. złożyła do pracodawcy
wniosek o skierowanie jej na badania w celu orzeczenia potrzeby udzielenia urlopu
dla poratowania zdrowia. Lekarz orzecznik 25 sierpnia 2022 r. stwierdził, że stan
zdrowia powódki wymaga udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia w okresie od 1
września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. Powódka 26 sierpnia 2022 r. wystąpiła z
wnioskiem do pracodawcy o udzielenie jej urlopu dla poratowania zdrowia dołączając
przedmiotowe orzeczenie. Pismem z 1 września 2022 r. dyrektor strony pozwanej
odmówił powódce udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia z uwagi na
niespełnienie warunku zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć. Powódka od 1
września 2022 r. nie świadczy pracy, bowiem przebywa na kolejnych zwolnieniach
lekarskich.
W ocenie Sądu Rejonowego, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
W opinii Sądu Rejonowego, skierowanie powódki na badania lekarskie, a następnie
otrzymanie orzeczenia lekarskiego o tym, że stan zdrowia uzasadnia urlop dla
poratowania zdrowia, nie obligował dyrektora strony pozwanej do udzielenia takiego
urlopu. Dyrektor strony pozwanej zanim odmówił udzielenia takiego urlopu powódce,
prawidłowo zbadał przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta
Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r., poz. 984 ze zm.), a następnie uznał, że skoro powódka
jest zatrudniona w niepełnym wymiarze zajęć, czyli 12/18, zamiast 18/18, to nie
II PSKP 47/26
3
spełnia ustawowej przesłanki; powódka bowiem w dacie wydania decyzji
odmawiającej urlopu dla poratowania zdrowia nie była zatrudniona w pełnym
wymiarze zajęć, czego bezwzględnie wymaga ustawodawca. Z tych względów Sąd
pierwszej instancji powództwo w całości oddalił.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w wyniku rozpoznania apelacji powódki J.D.
od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 9 marca 2023 r., wyrokiem z
dnia 6 października 2023 r. w pkt I. oddalił apelację, w pkt II. zasądził od powódki na
rzecz strony pozwanej kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w instancji odwoławczej.
Sąd Okręgowy uznał, że apelacja powódki nie zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy i w jakiej dacie powódka
spełniała warunki do uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia określone w art. 73
KN.
Zdaniem powódki, pracodawca powinien oceniać spełnienie przez powódkę
warunków do uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia na dzień złożenia wniosku.
Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że warunki te powódka powinna spełniać na
dzień wydania decyzji przez pracodawcę w przedmiocie tego urlopu. Sąd pierwszej
instancji, uznał przy tym, że na dzień wydania decyzji przez pracodawcę, tj. 1
września 2022 r. powódka nie spełniała warunku dotyczącego zatrudnienia w pełnym
wymiarze czasu pracy, nie kwestionując przy tym spełnienia pozostałych warunków.
Sąd Okręgowy co do zasady podzielił powyższe stanowisko, przyjmując jednak, że
datą na jaką powinny być badane te warunki, powinna być data rozpoczęcia urlopu
dla poratowania zdrowia. W tej dacie powinny być spełnione wszystkie przesłanki do
uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia. W przedmiotowej sprawie kwestia ta ma
znaczenie drugorzędne, bowiem data wydania decyzji i data ewentualnego
rozpoczęcia urlopu dla poratowania zdrowia pokrywają się. Nie ulega wątpliwości
bowiem, że dyrektor szkoły ma obowiązek udzielenia nauczycielowi urlopu dla
poratowania zdrowia, w przypadku spełnienia przez niego warunków określonych w
art. 73 KN. Ust. 10i tego art. stanowi, że Dyrektor szkoły udziela nauczycielowi urlopu
dla poratowania zdrowia na podstawie orzeczenia lekarskiego. O ile zatem, treść
orzeczenia lekarskiego jest dla dyrektora szkoły wiążąca, o tyle jego obowiązkiem
jest zbadanie pozostałych przesłanek określonych w art. 73 KN, tj. stażu pracy i
II PSKP 47/26
4
wymiaru zatrudnienia. W przedmiotowej sprawie, powódka w żadnym okresie nie
spełniała wszystkich warunków do uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia. W
dacie złożenia przez nią wniosku, nie posiadała orzeczenia lekarskiego (orzeczenie
wskazywało na początkową datę urlopu 1.09.2022 r.), a w dacie wydania decyzji (lub
ewentualnego rozpoczęcia urlopu) nie posiadała pełnego wymiaru zatrudnienia. Tym
samym, zgodzić się należy, ze stanowiskiem Sądu Rejonowego co do braku podstaw
do przyznania powódce urlopu dla poratowania zdrowia.
Zdaniem Sądu Okręgowego, brak było podstaw do badania hipotetycznej
możliwości zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze czasu pracy od 1 września
2022 r. Obowiązkiem Sądu, było dokonanie ustaleń na podstawie pewnego stanu
faktycznego i prawnego. Wynikało z niego, że powódka, przebywająca do 31 sierpnia
2022 r. na urlopie wychowawczym, od 1 września 2022 r. jest zatrudniona w
niepełnym wymiarze czasu pracy, tj. 12/18. Sąd Rejonowy nie mógł rozważać, czy
istniała możliwość zatrudnienia powódki od 1 września 2022 r. w pełnym wymiarze
czasu pracy, ponieważ bezsporne było to, że powódka w maju 2022 r. przyjęła
propozycję dyrektora szkoły o zmianie zatrudnienia w roku szkolnym 2022/2023,
przez ograniczenie zatrudnienia do wymiaru 12/18. W tym miejscu przypomnieć
należy, że powódka w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie podnosiła tego, że
od 1 września 2022 r. powinna być zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, ale
wskazywała, że na dzień złożenia wniosku, tj. 26 sierpnia 2022 r. jej wymiar
zatrudnienia nie był ograniczony.
To samo dotyczy zarzutu powódki podnoszącego, że Sąd Rejonowy nie wziął
pod uwagę, że lekarz rzeczywiście stwierdził potrzebę skorzystania przez powódkę
z urlopu dla poratowania zdrowia. W istocie przecież, Sąd pierwszej instancji przyjął
w stanie faktycznym, że orzeczeniem lekarskim z dnia 25 sierpnia 2022 r. powódka
wymaga udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia w celu przeprowadzenia
zalecanego leczenia w okresie od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r., a tym
samym nie mogło dojść do braku rzetelnej oceny tego materiału dowodowego.
Również za niezasadny Sąd Okręgowy uznał zarzut z punktu „h” apelacji,
polegający na braku oceny dokumentu urzędowego w postaci pisma z dnia 21 lipca
2022 r., stanowiącego opinię W.D. Wbrew twierdzeniom powódki, pismo W.D. z 21
lipca 2022 r. załączone do pozwu złożonego 3 października 2022 r., nie jest
II PSKP 47/26
5
dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. oraz mimo sygnowania
jako „opinia”, nie posiada cech opinii biegłego.
Na gruncie przepisów postępowania cywilnego nie ma podstaw, aby nadawać
pismom dołączonym do pozwu moc dowodową inną niż jakimkolwiek innym
dokumentom składanym przez strony postępowania. Dokument prywatny nie jest
dowodem rzeczywistego stanu rzeczy, nie przysługuje mu walor prawdziwości. Co
prawda, nie przeszkadza to w tym, aby Sąd I instancji w ramach swobodnej oceny
dowodów (art. 233 k.p.c.) uznał treść dokumentu prywatnego za zgodną z
rzeczywistym stanem rzeczy, ale też nie narzuca na sąd orzekający bezwzględnego
obowiązku odnoszenia się do wszystkich dowodów prywatnych - a za taki trzeba
uznać przedmiotowe pismo W.D.
W dalszej kolejności Sąd Okręgowy zważył także, że niezasadne okazały się
zarzuty apelacyjne zawarte w punktach „a” oraz ,,f’, dotyczące naruszenia przez Sąd
Rejonowy przepisów prawa materialnego. Powódka w przedmiotowych punktach
apelacji głównie zarzucała, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 73 ust. 1 ustawy
Karta Nauczyciela, ponieważ spełniała wszystkie przesłanki do udzielenia urlopu dla
poratowania zdrowia.
W tym zakresie Sąd Okręgowy przyjął za własne ocenę przepisów prawa
materialnego zaprezentowaną przez Sąd Rejonowy, uznając ją za właściwą z
uwzględnieniem poczynionych niżej uwag.
Sąd Okręgowy zauważył, że pomimo tego, że z art. 73 ustawy Karta
Nauczyciela, wprost nie wynika w jakim momencie należy spełniać przesłanki do
nabycia prawa do przedmiotowego urlopu dla poratowania zdrowia, to nie należy
interpretować, że jest to moment złożenia przez nauczyciela wniosku. Bezsprzecznie
urlop ten jest udzielany przez dyrektora szkoły na wniosek nauczyciela, ale
ustawodawca nie zawarł sformułowania, np. że „przesłanki do udzielenia urlopu dla
poratowania zdrowia należy spełnić w dniu złożenia wniosku o jego udzielenie”.
Przeciwnie, cała forma przedmiotowego artykułu wskazuje na to, że kwalifikatory
przesłanek do nabycia prawa do przedmiotowego urlopu należy spełniać łącznie od
dnia jego nabycia. Za taką formą interpretacji przemawia nie tylko sformułowanie
„nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy”, czyli w tym, danym
momencie, a nie który był w przeszłości, np. przez sformułowanie: „nauczycielowi,
II PSKP 47/26
6
który był zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony ale co
najważniejsze przez zawarte słowo „udziela”, co czyni uznaniową decyzję dyrektora
od dnia nabycia prawa do urlopu; a tym samym przesłanki do nabycia prawa do
urlopu dla poratowania zdrowia należy spełnić od pierwszego dnia jego udzielenia.
Sąd Okręgowy podniósł również, że urlop dla poratowania zdrowia jest szczególnym
świadczeniem pracowniczym, zbliżonym do instytucji urlopu wypoczynkowego.
Zatem wyjątkowy charakter urlopu dla poratowania zdrowia jest powiązany z
istnieniem konkretnego, indywidualnego stosunku pracy nauczyciela w dniu nabycia
do niego uprawnień. Przy tym Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 1 lipca 2021
r., sygn. akt III PSK 90/21, stwierdził, że „ w modelowej sytuacji na urlop dla
poratowania zdrowia przechodzi nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć.
Gdy strony nauczycielskiego stosunku pracy uzgodniły, że od nowego roku
szkolnego wymiar ten będzie niższy, wówczas to modelowe założenie -
uzasadniające zastosowanie art. 72 ust. 5 Karty Nauczyciela w taki sposób, że
zachowuje się prawo do wynagrodzenia zasadniczego z daty rozpoczęcia urlopu -
nie znajduje odzwierciedlenia w funkcji urlopu dla poratowania zdrowia”. Stosując
wnioskowanie a minore ad maius, skoro już po rozpoczęciu urlopu dla poratowania
zdrowia, nie zachowuje się prawa do istotnych składników wynikających ze
spełnienia przesłanek w dniu nabycia prawa do przedmiotowego urlopu, to tym
bardziej nie zachowuje się prawa do spełnienia przesłanek z przed daty od kiedy
zacząłby obowiązywać ten urlop.
W konsekwencji powyższych rozważań, niezasadny był też zarzut zawarty w
punkcie „i” apelacji, ponieważ nie doszło do naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 8
k.p. Norma art. 8 k.p. oznacza pozbawienie danego podmiotu możliwości korzystania
z prawa, które mu przysługuje w świetle przepisów prawa przedmiotowego.
Generalnie obowiązuje domniemanie korzystania przez osobę uprawnioną z
przysługującego jej prawa w sposób legalny. Zastosowanie instytucji nadużycia
prawa prowadzi zatem do osłabienia zasady pewności prawa i przełamuje
domniemanie korzystania z prawa w sposób zgodny z jego społeczno-gospodarczym
przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego. Tym samym norma art. 8 k.p.
dotyczy okoliczności lub sytuacji ekstraordynaryjnych, leżących poza regułą
II PSKP 47/26
7
interpretacyjną przepisów, a nie wprost odnoszących się do interpretowania norm
prawnych.
Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej
Górze z dnia 6 października 2023 r., zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając
naruszenie prawa materialnego - tj. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.
Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r., poz. 984 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię
i przyjęcie, że przesłanki nabycia prawa do urlopu dla poratowania zdrowia
przysługującego nauczycielowi powinny być spełnione nie w chwili złożenia wniosku
o ten urlop, lecz dopiero w momencie jego rozpoczęcia - mimo, że taki warunek nie
wynika z ustawy Karta Nauczyciela.
Powódka wniosła o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze w
całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w Jeleniej Górze w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze; zasądzenie kosztów
postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
za wszystkie instancje, w tym za postępowanie przed Sądem Najwyższym
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w
granicach podstaw, z urzędu bada natomiast nieważność postępowania (art. 39813b§
1 k.p.c.). Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie prawa materialnego tj. art. 73
ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r., poz. 984
ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przesłanki nabycia prawa do
urlopu dla poratowania zdrowia przysługującego nauczycielowi powinny być
spełnione nie w chwili złożenia wniosku o ten urlop, lecz dopiero w momencie jego
rozpoczęcia - mimo, że taki warunek nie wynika z ustawy Karta Nauczyciela.
W myśl art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
Nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po
przepracowaniu nieprzerwanie co najmniej 7 lat w szkole w wymiarze nie niższym
niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, dyrektor szkoły udziela urlopu dla
II PSKP 47/26
8
poratowania zdrowia:1) w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia: a)choroby
zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej lub b) choroby, w której powstaniu
czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy odgrywają istotną rolę, lub
2) na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową - w wymiarze
nieprzekraczającym jednorazowo roku. Istota sporu w niniejszej sprawie
sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy i w jakiej dacie powódka spełniała warunki
do uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia określone w art. 73 Karty Nauczyciela.
Ustawodawca nie wskazał jednak w cytowanym przepisie wprost daty, w której
ma być spełniona przesłanka zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć: data złożenia
wniosku o urlop czy data rozpoczęcia tego urlopu. W zaskarżonym wyroku Sąd
odwoławczy uznał, że warunek zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć musi być
spełniony w chwili rozpoczęcia urlopu a nie- jak tego chce skarżąca, w chwili złożenia
wniosku o urlop, powołując się w tym zakresie na postanowienie Sądu Najwyższego
z 1 lipca 2021 r., III PSK 90/21, (LEX nr 3390941).
Przyjęta przez Sąd Okręgowy wykładnia w ocenie Sądu Najwyższego nie jest
prawidłowa. Sąd Najwyższy w składzie tu orzekającym wyraża pogląd, że ocena
spełniania przez nauczyciela przesłanek nabycia prawa do urlopu dla poratowania
zdrowia powinna odbywać się na dzień złożenia wniosku o urlop, w ten sposób
należy odczytywać treść art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela. Nie można przy tym tracić
z pola widzenia, że art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela jest wyjątkowo niejasny i sprawia
podstawowe wątpliwości interpretacyjne. W szczególności dotyczy to sytuacji, kiedy
nauczyciel był wcześniej zatrudniony także u innych pracodawców (por.
uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 20 maja 2014 r., I PK 280/13, LEX nr
1475154 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 14 lutego 2012 r., III PZP 1/12, OSNP
2012 nr 15-16, poz. 187).
Z przepisu art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela, a także z utrwalonego
orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż prawo do urlopu dla poratowania zdrowia
jest prawem podmiotowym pracownika. W orzecznictwie Sądu Najwyższego
podkreśla się, że prawo do urlopu dla poratowania zdrowia jest szczególnym
przywilejem nauczycieli. Przepisy regulujące prawo do tego urlopu nie powinny być
nadużywane. Stąd wykładnia powinna uwzględniać cel urlopu i być ścisła na tyle, by
nie prowadziła do rozszerzenia zastosowania przepisu na przypadki wcześniejszego
II PSKP 47/26
9
zatrudnienia w niepełnym wymiarze. Nie można również nie zauważyć, że częstą
praktyką jest występowanie przez nauczycieli o udzielenie urlopu dla poratowania
zdrowia w sytuacjach grożących zwolnieniami. Inną kwestią jest, czy zatrudnianie
nauczyciela w tej samej szkole w wymiarze minimalnie niższym od pełnego może
stanowić nadużycie prawa w kontekście udzielenia urlopu dla poratowania
zdrowia.(zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 20 maja 2014 r., I PK
280/13, wyrok Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2012 r., II PK 298/11, LEX nr
1265562). Problem ten został podniesiony w skardze kasacyjnej.
W przypadku urlopów pracowniczych normowanych przepisami Kodeksu
pracy, urlopu zawsze udziela pracodawca (art. 1542, art. 161, art. 163, art. 1672, art.
168, art. 174 i art. 1741 k.p.) i czyni to na wniosek pracownika (art. 162, art. 164, art.
1672, art. 174 i art. 1741 k.p.) lub bez tego wniosku, zgodnie z planem urlopowym (art.
163 k.p.). Zatem pracownik "otrzymuje" urlop od pracodawcy, a nie "bierze" go sam,
nawet jeśli udzielenie urlopu w danej sytuacji jest obowiązkiem pracodawcy (art. 161,
art. 163, art. 1672, art. 168 k.p.). W uchwale z 14 lutego 2012 r., III PZP 1/12 (OSNP
2012/15-16/187) Sąd Najwyższy wypowiadając się na temat istoty urlopu dla
poratowania zdrowia stwierdził, że uregulowany w art. 73 Karty Nauczyciela urlop dla
poratowania zdrowia jest szczególnym świadczeniem pracowniczym, zbliżonym do
instytucji urlopu wypoczynkowego, przysługującym w ramach istniejącego
indywidualnego stosunku pracy łączącego nauczyciela ze szkołą, a jego celem jest -
przy zagwarantowaniu trwałości tego stosunku oraz możliwości korzystania przez
pracownika z dotychczasowych uprawnień w zakresie wynagrodzenia i innych
świadczeń pracowniczych, w tym socjalnych - zapewnienie nauczycielowi możliwości
poddania się zalecanemu leczeniu dla odzyskania pełniej zdolności do pracy i
kontynuowania zatrudnienia. Urlopu dla poratowania zdrowia udziela dyrektor szkoły
na wniosek nauczyciela. Wniosek zainteresowanego nauczyciela jest więc
konieczną przesłanką formalną zastosowania instytucji urlopu dla poratowania
zdrowia. Chociaż decyzja o uwzględnieniu wniosku należy do dyrektora szkoły, to w
razie spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek nabycia prawa do
urlopu, jego udzielenie jest w zasadzie obowiązkiem pracodawcy, skoro
ustawodawca nie posłużył się kwantyfikatorem "może" udzielić, co czyniłoby decyzję
dyrektora szkoły uznaniową. W razie odmowy udzielania urlopu dla poratowania
II PSKP 47/26
10
zdrowia nauczyciel może dochodzić swoich roszczeń w tym przedmiocie na drodze
sądowej w trybie przepisów o postępowaniu odrębnym z zakresu prawa pracy.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że Sąd
Okręgowy swoje rozstrzygnięcie poparł postanowieniem Sądu Najwyższego III PSK
90/21, które zapadło jednak w innym stanie faktycznym. W tejże sprawie spór
dotyczył zachowania prawa do wynagrodzenia zasadniczego w wysokości
przysługującej w dacie rozpoczęcia urlopu zdrowotnego w związku z zawarciem
przez strony porozumienia w sprawie ograniczenia wymiaru zatrudnienia i
zmniejszenia wymiaru zajęć już w trakcie przebywania przez nauczyciela na urlopie
zdrowotnym. W cytowanym postanowieniu Sąd Najwyższy wywiódł (a za nim Sąd
Okręgowy), że „ w modelowej sytuacji na urlop dla poratowania zdrowia przechodzi
nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć. Gdy strony nauczycielskiego
stosunku pracy uzgodniły, że od nowego roku szkolnego wymiar ten będzie niższy,
wówczas to modelowe założenie - uzasadniające zastosowanie art. 72 ust. 5 Karty
Nauczyciela w taki sposób, że zachowuje się prawo do wynagrodzenia zasadniczego
z daty rozpoczęcia urlopu - nie znajduje odzwierciedlenia w funkcji urlopu dla
poratowania zdrowia. Stosując wnioskowanie a minore ad maius, skoro dopuszcza
się możliwość definitywnego rozwiązania z nauczycielem stosunku pracy w czasie
trwania urlopu dla poratowania zdrowia, to uznać należy, iż tym bardziej
dopuszczalne jest ograniczenie wymiaru jego zatrudnienia w czasie trwania tego
urlopu, a tym samym odpowiednie do tego ograniczenia zmniejszenie
wynagrodzenia nauczyciela.” Sąd Okręgowy nie dostrzegł jednak, że w dalszych
rozważaniach Sąd Najwyższy zauważył, że: „… zatrudnienie nauczyciela w pełnym
wymiarze zajęć jest przesłanką, która musi zostać przez nauczyciela spełniona dla
udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Nie musi natomiast być spełniona przez
cały okres trwania tego urlopu. Dla oceny czy nauczyciel spełnia warunki do urlopu
dla poratowania zdrowia istotny jest bowiem moment złożenia przez niego wniosku
o urlop”. Przyjmując ten tok rozumowania należy zatem uznać, że przepis art. 73
Karty Nauczyciela należy interpretować rozszerzająco, wobec braku precyzyjnego
wskazania chwili spełniania przez nauczyciela przesłanek udzielenia urlopu dla
poratowania zdrowia w ustawie, przesłanki nabycia prawa do urlopu powinny być
II PSKP 47/26
11
spełnione w chwili złożenia wniosku o ten urlop. Tak też było w okolicznościach
rozpoznawanej sprawy.
Jak ustaliły Sądy meriti, J.D. jest pracownikiem strony pozwanej od 1 września
2013 r., a obecnie jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela na podstawie
mianowania. Powódka 19 maja 2022 r. wyraziła pisemną zgodę na zmianę wymiaru
zatrudnienia w roku szkolnym 2022/2023 r., przez ograniczenie do 12/18 pensum
oraz proporcjonalne zmniejszenie wynagrodzenia. Powódka 27 lipca 2022 r. złożyła
do pracodawcy wniosek o skierowanie jej na badania w celu orzeczenia potrzeby
udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Lekarz orzecznik 25 sierpnia 2022 r.
stwierdził, że stan zdrowia powódki wymaga udzielenia urlopu dla poratowania
zdrowia w okresie od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. Powódka 26 sierpnia
2022 r. wystąpiła z wnioskiem do pracodawcy o udzielenie jej urlopu dla poratowania
zdrowia. Pismem z 1 września 2022 r. dyrektor strony pozwanej odmówił powódce
udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia z uwagi na niespełnienie warunku
zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć. Tymczasem w dniu złożenia wniosku
powódka tj. w dniu 26 sierpnia 2022 r. była zatrudniona w pełnym wymiarze zajęć
zatem w ocenie Sądu Najwyższego ziściły się przesłanki z art. 73 ust 1 Karty
Nauczyciela.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na
podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 2 k.p.c.
Jarosław Sobutka
[SOP]
Robert Stefanicki Agnieszka Żywicka