Sąd Najwyższy

II PSKP 47/26

wyrok SN z dnia 2026-05-19

  • Pełna treść

To orzeczenie w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Sprawdź, co z tego orzeczenia wynika dla Twojego stanu faktycznego.

Zapytaj za darmo

Dane orzeczenia

SygnaturaII PSKP 47/26
Data orzeczenia2026-05-19
Rodzaj orzeczeniawyrok SN
SądSąd Najwyższy
WydziałIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział II
SędziowieSSN Jarosław Sobutka, SSN Robert Stefanicki, SSN Agnieszka Żywicka, SSN Robert Stefanicki (przewodniczący), SSN Agnieszka Żywicka (sprawozdawca), SSN Agnieszka Żywicka (autor uzasadnienia)

Przepisy powołane w orzeczeniu

Treść przepisu, jego omówienie i inne orzeczenia, które go stosują.

Pełna treść orzeczenia

II PSKP 47/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 maja 2026 r. SSN Robert Stefanicki (przewodniczący) SSN Jarosław Sobutka SSN Agnieszka Żywicka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa J.D. przeciwko Zespołowi Szkół w L. o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 19 maja 2026 r., skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt VII Pa 21/23, uchyla zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze i przekazuje temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Jarosław Sobutka Robert Stefanicki Agnieszka Żywicka UZASADNIENIE II PSKP 47/26 2 Wyrokiem z dnia 9 marca 2023 r., Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze w sprawie z powództwa J.D. przeciwko Zespołowi Szkół w L., o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia, w punkcie I. powództwo oddalił w całości, w punkcie II. zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 120,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz w punkcie III. kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa. Sąd pierwszej instancji poczynił następujące ustalenia faktyczne: J.D. jest pracownikiem strony pozwanej od 1 września 2013 r., a obecnie jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela na podstawie mianowania. Od 24 maja 2018 r. przebywała na urlopie macierzyńskim, następnie na urlopie rodzicielskim, urlopie dodatkowym i urlopie wychowawczym do 31 sierpnia 2022 r. Powódka 19 maja 2022 r. wyraziła pisemną zgodę na zmianę wymiaru zatrudnienia w roku szkolnym 2022/2023 r., przez ograniczenie do 12/18 pensum oraz proporcjonalne zmniejszenie wynagrodzenia. Powódka 27 lipca 2022 r. złożyła do pracodawcy wniosek o skierowanie jej na badania w celu orzeczenia potrzeby udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Lekarz orzecznik 25 sierpnia 2022 r. stwierdził, że stan zdrowia powódki wymaga udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia w okresie od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. Powódka 26 sierpnia 2022 r. wystąpiła z wnioskiem do pracodawcy o udzielenie jej urlopu dla poratowania zdrowia dołączając przedmiotowe orzeczenie. Pismem z 1 września 2022 r. dyrektor strony pozwanej odmówił powódce udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia z uwagi na niespełnienie warunku zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć. Powódka od 1 września 2022 r. nie świadczy pracy, bowiem przebywa na kolejnych zwolnieniach lekarskich. W ocenie Sądu Rejonowego, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W opinii Sądu Rejonowego, skierowanie powódki na badania lekarskie, a następnie otrzymanie orzeczenia lekarskiego o tym, że stan zdrowia uzasadnia urlop dla poratowania zdrowia, nie obligował dyrektora strony pozwanej do udzielenia takiego urlopu. Dyrektor strony pozwanej zanim odmówił udzielenia takiego urlopu powódce, prawidłowo zbadał przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r., poz. 984 ze zm.), a następnie uznał, że skoro powódka jest zatrudniona w niepełnym wymiarze zajęć, czyli 12/18, zamiast 18/18, to nie II PSKP 47/26 3 spełnia ustawowej przesłanki; powódka bowiem w dacie wydania decyzji odmawiającej urlopu dla poratowania zdrowia nie była zatrudniona w pełnym wymiarze zajęć, czego bezwzględnie wymaga ustawodawca. Z tych względów Sąd pierwszej instancji powództwo w całości oddalił. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w wyniku rozpoznania apelacji powódki J.D. od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 9 marca 2023 r., wyrokiem z dnia 6 października 2023 r. w pkt I. oddalił apelację, w pkt II. zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. Sąd Okręgowy uznał, że apelacja powódki nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy i w jakiej dacie powódka spełniała warunki do uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia określone w art. 73 KN. Zdaniem powódki, pracodawca powinien oceniać spełnienie przez powódkę warunków do uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia na dzień złożenia wniosku. Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że warunki te powódka powinna spełniać na dzień wydania decyzji przez pracodawcę w przedmiocie tego urlopu. Sąd pierwszej instancji, uznał przy tym, że na dzień wydania decyzji przez pracodawcę, tj. 1 września 2022 r. powódka nie spełniała warunku dotyczącego zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, nie kwestionując przy tym spełnienia pozostałych warunków. Sąd Okręgowy co do zasady podzielił powyższe stanowisko, przyjmując jednak, że datą na jaką powinny być badane te warunki, powinna być data rozpoczęcia urlopu dla poratowania zdrowia. W tej dacie powinny być spełnione wszystkie przesłanki do uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia. W przedmiotowej sprawie kwestia ta ma znaczenie drugorzędne, bowiem data wydania decyzji i data ewentualnego rozpoczęcia urlopu dla poratowania zdrowia pokrywają się. Nie ulega wątpliwości bowiem, że dyrektor szkoły ma obowiązek udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia, w przypadku spełnienia przez niego warunków określonych w art. 73 KN. Ust. 10i tego art. stanowi, że Dyrektor szkoły udziela nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia na podstawie orzeczenia lekarskiego. O ile zatem, treść orzeczenia lekarskiego jest dla dyrektora szkoły wiążąca, o tyle jego obowiązkiem jest zbadanie pozostałych przesłanek określonych w art. 73 KN, tj. stażu pracy i II PSKP 47/26 4 wymiaru zatrudnienia. W przedmiotowej sprawie, powódka w żadnym okresie nie spełniała wszystkich warunków do uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia. W dacie złożenia przez nią wniosku, nie posiadała orzeczenia lekarskiego (orzeczenie wskazywało na początkową datę urlopu 1.09.2022 r.), a w dacie wydania decyzji (lub ewentualnego rozpoczęcia urlopu) nie posiadała pełnego wymiaru zatrudnienia. Tym samym, zgodzić się należy, ze stanowiskiem Sądu Rejonowego co do braku podstaw do przyznania powódce urlopu dla poratowania zdrowia. Zdaniem Sądu Okręgowego, brak było podstaw do badania hipotetycznej możliwości zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze czasu pracy od 1 września 2022 r. Obowiązkiem Sądu, było dokonanie ustaleń na podstawie pewnego stanu faktycznego i prawnego. Wynikało z niego, że powódka, przebywająca do 31 sierpnia 2022 r. na urlopie wychowawczym, od 1 września 2022 r. jest zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy, tj. 12/18. Sąd Rejonowy nie mógł rozważać, czy istniała możliwość zatrudnienia powódki od 1 września 2022 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, ponieważ bezsporne było to, że powódka w maju 2022 r. przyjęła propozycję dyrektora szkoły o zmianie zatrudnienia w roku szkolnym 2022/2023, przez ograniczenie zatrudnienia do wymiaru 12/18. W tym miejscu przypomnieć należy, że powódka w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie podnosiła tego, że od 1 września 2022 r. powinna być zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, ale wskazywała, że na dzień złożenia wniosku, tj. 26 sierpnia 2022 r. jej wymiar zatrudnienia nie był ograniczony. To samo dotyczy zarzutu powódki podnoszącego, że Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę, że lekarz rzeczywiście stwierdził potrzebę skorzystania przez powódkę z urlopu dla poratowania zdrowia. W istocie przecież, Sąd pierwszej instancji przyjął w stanie faktycznym, że orzeczeniem lekarskim z dnia 25 sierpnia 2022 r. powódka wymaga udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia w celu przeprowadzenia zalecanego leczenia w okresie od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r., a tym samym nie mogło dojść do braku rzetelnej oceny tego materiału dowodowego. Również za niezasadny Sąd Okręgowy uznał zarzut z punktu „h” apelacji, polegający na braku oceny dokumentu urzędowego w postaci pisma z dnia 21 lipca 2022 r., stanowiącego opinię W.D. Wbrew twierdzeniom powódki, pismo W.D. z 21 lipca 2022 r. załączone do pozwu złożonego 3 października 2022 r., nie jest II PSKP 47/26 5 dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. oraz mimo sygnowania jako „opinia”, nie posiada cech opinii biegłego. Na gruncie przepisów postępowania cywilnego nie ma podstaw, aby nadawać pismom dołączonym do pozwu moc dowodową inną niż jakimkolwiek innym dokumentom składanym przez strony postępowania. Dokument prywatny nie jest dowodem rzeczywistego stanu rzeczy, nie przysługuje mu walor prawdziwości. Co prawda, nie przeszkadza to w tym, aby Sąd I instancji w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.) uznał treść dokumentu prywatnego za zgodną z rzeczywistym stanem rzeczy, ale też nie narzuca na sąd orzekający bezwzględnego obowiązku odnoszenia się do wszystkich dowodów prywatnych - a za taki trzeba uznać przedmiotowe pismo W.D. W dalszej kolejności Sąd Okręgowy zważył także, że niezasadne okazały się zarzuty apelacyjne zawarte w punktach „a” oraz ,,f’, dotyczące naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisów prawa materialnego. Powódka w przedmiotowych punktach apelacji głównie zarzucała, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 73 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela, ponieważ spełniała wszystkie przesłanki do udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. W tym zakresie Sąd Okręgowy przyjął za własne ocenę przepisów prawa materialnego zaprezentowaną przez Sąd Rejonowy, uznając ją za właściwą z uwzględnieniem poczynionych niżej uwag. Sąd Okręgowy zauważył, że pomimo tego, że z art. 73 ustawy Karta Nauczyciela, wprost nie wynika w jakim momencie należy spełniać przesłanki do nabycia prawa do przedmiotowego urlopu dla poratowania zdrowia, to nie należy interpretować, że jest to moment złożenia przez nauczyciela wniosku. Bezsprzecznie urlop ten jest udzielany przez dyrektora szkoły na wniosek nauczyciela, ale ustawodawca nie zawarł sformułowania, np. że „przesłanki do udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia należy spełnić w dniu złożenia wniosku o jego udzielenie”. Przeciwnie, cała forma przedmiotowego artykułu wskazuje na to, że kwalifikatory przesłanek do nabycia prawa do przedmiotowego urlopu należy spełniać łącznie od dnia jego nabycia. Za taką formą interpretacji przemawia nie tylko sformułowanie „nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy”, czyli w tym, danym momencie, a nie który był w przeszłości, np. przez sformułowanie: „nauczycielowi, II PSKP 47/26 6 który był zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony ale co najważniejsze przez zawarte słowo „udziela”, co czyni uznaniową decyzję dyrektora od dnia nabycia prawa do urlopu; a tym samym przesłanki do nabycia prawa do urlopu dla poratowania zdrowia należy spełnić od pierwszego dnia jego udzielenia. Sąd Okręgowy podniósł również, że urlop dla poratowania zdrowia jest szczególnym świadczeniem pracowniczym, zbliżonym do instytucji urlopu wypoczynkowego. Zatem wyjątkowy charakter urlopu dla poratowania zdrowia jest powiązany z istnieniem konkretnego, indywidualnego stosunku pracy nauczyciela w dniu nabycia do niego uprawnień. Przy tym Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt III PSK 90/21, stwierdził, że „ w modelowej sytuacji na urlop dla poratowania zdrowia przechodzi nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć. Gdy strony nauczycielskiego stosunku pracy uzgodniły, że od nowego roku szkolnego wymiar ten będzie niższy, wówczas to modelowe założenie - uzasadniające zastosowanie art. 72 ust. 5 Karty Nauczyciela w taki sposób, że zachowuje się prawo do wynagrodzenia zasadniczego z daty rozpoczęcia urlopu - nie znajduje odzwierciedlenia w funkcji urlopu dla poratowania zdrowia”. Stosując wnioskowanie a minore ad maius, skoro już po rozpoczęciu urlopu dla poratowania zdrowia, nie zachowuje się prawa do istotnych składników wynikających ze spełnienia przesłanek w dniu nabycia prawa do przedmiotowego urlopu, to tym bardziej nie zachowuje się prawa do spełnienia przesłanek z przed daty od kiedy zacząłby obowiązywać ten urlop. W konsekwencji powyższych rozważań, niezasadny był też zarzut zawarty w punkcie „i” apelacji, ponieważ nie doszło do naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 8 k.p. Norma art. 8 k.p. oznacza pozbawienie danego podmiotu możliwości korzystania z prawa, które mu przysługuje w świetle przepisów prawa przedmiotowego. Generalnie obowiązuje domniemanie korzystania przez osobę uprawnioną z przysługującego jej prawa w sposób legalny. Zastosowanie instytucji nadużycia prawa prowadzi zatem do osłabienia zasady pewności prawa i przełamuje domniemanie korzystania z prawa w sposób zgodny z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego. Tym samym norma art. 8 k.p. dotyczy okoliczności lub sytuacji ekstraordynaryjnych, leżących poza regułą II PSKP 47/26 7 interpretacyjną przepisów, a nie wprost odnoszących się do interpretowania norm prawnych. Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 6 października 2023 r., zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego - tj. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r., poz. 984 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przesłanki nabycia prawa do urlopu dla poratowania zdrowia przysługującego nauczycielowi powinny być spełnione nie w chwili złożenia wniosku o ten urlop, lecz dopiero w momencie jego rozpoczęcia - mimo, że taki warunek nie wynika z ustawy Karta Nauczyciela. Powódka wniosła o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze; zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za wszystkie instancje, w tym za postępowanie przed Sądem Najwyższym Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, z urzędu bada natomiast nieważność postępowania (art. 39813b§ 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie prawa materialnego tj. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r., poz. 984 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przesłanki nabycia prawa do urlopu dla poratowania zdrowia przysługującego nauczycielowi powinny być spełnione nie w chwili złożenia wniosku o ten urlop, lecz dopiero w momencie jego rozpoczęcia - mimo, że taki warunek nie wynika z ustawy Karta Nauczyciela. W myśl art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela Nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po przepracowaniu nieprzerwanie co najmniej 7 lat w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, dyrektor szkoły udziela urlopu dla II PSKP 47/26 8 poratowania zdrowia:1) w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia: a)choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej lub b) choroby, w której powstaniu czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy odgrywają istotną rolę, lub 2) na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową - w wymiarze nieprzekraczającym jednorazowo roku. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy i w jakiej dacie powódka spełniała warunki do uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia określone w art. 73 Karty Nauczyciela. Ustawodawca nie wskazał jednak w cytowanym przepisie wprost daty, w której ma być spełniona przesłanka zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć: data złożenia wniosku o urlop czy data rozpoczęcia tego urlopu. W zaskarżonym wyroku Sąd odwoławczy uznał, że warunek zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć musi być spełniony w chwili rozpoczęcia urlopu a nie- jak tego chce skarżąca, w chwili złożenia wniosku o urlop, powołując się w tym zakresie na postanowienie Sądu Najwyższego z 1 lipca 2021 r., III PSK 90/21, (LEX nr 3390941). Przyjęta przez Sąd Okręgowy wykładnia w ocenie Sądu Najwyższego nie jest prawidłowa. Sąd Najwyższy w składzie tu orzekającym wyraża pogląd, że ocena spełniania przez nauczyciela przesłanek nabycia prawa do urlopu dla poratowania zdrowia powinna odbywać się na dzień złożenia wniosku o urlop, w ten sposób należy odczytywać treść art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela jest wyjątkowo niejasny i sprawia podstawowe wątpliwości interpretacyjne. W szczególności dotyczy to sytuacji, kiedy nauczyciel był wcześniej zatrudniony także u innych pracodawców (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 20 maja 2014 r., I PK 280/13, LEX nr 1475154 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 14 lutego 2012 r., III PZP 1/12, OSNP 2012 nr 15-16, poz. 187). Z przepisu art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela, a także z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż prawo do urlopu dla poratowania zdrowia jest prawem podmiotowym pracownika. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że prawo do urlopu dla poratowania zdrowia jest szczególnym przywilejem nauczycieli. Przepisy regulujące prawo do tego urlopu nie powinny być nadużywane. Stąd wykładnia powinna uwzględniać cel urlopu i być ścisła na tyle, by nie prowadziła do rozszerzenia zastosowania przepisu na przypadki wcześniejszego II PSKP 47/26 9 zatrudnienia w niepełnym wymiarze. Nie można również nie zauważyć, że częstą praktyką jest występowanie przez nauczycieli o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia w sytuacjach grożących zwolnieniami. Inną kwestią jest, czy zatrudnianie nauczyciela w tej samej szkole w wymiarze minimalnie niższym od pełnego może stanowić nadużycie prawa w kontekście udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia.(zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 20 maja 2014 r., I PK 280/13, wyrok Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2012 r., II PK 298/11, LEX nr 1265562). Problem ten został podniesiony w skardze kasacyjnej. W przypadku urlopów pracowniczych normowanych przepisami Kodeksu pracy, urlopu zawsze udziela pracodawca (art. 1542, art. 161, art. 163, art. 1672, art. 168, art. 174 i art. 1741 k.p.) i czyni to na wniosek pracownika (art. 162, art. 164, art. 1672, art. 174 i art. 1741 k.p.) lub bez tego wniosku, zgodnie z planem urlopowym (art. 163 k.p.). Zatem pracownik "otrzymuje" urlop od pracodawcy, a nie "bierze" go sam, nawet jeśli udzielenie urlopu w danej sytuacji jest obowiązkiem pracodawcy (art. 161, art. 163, art. 1672, art. 168 k.p.). W uchwale z 14 lutego 2012 r., III PZP 1/12 (OSNP 2012/15-16/187) Sąd Najwyższy wypowiadając się na temat istoty urlopu dla poratowania zdrowia stwierdził, że uregulowany w art. 73 Karty Nauczyciela urlop dla poratowania zdrowia jest szczególnym świadczeniem pracowniczym, zbliżonym do instytucji urlopu wypoczynkowego, przysługującym w ramach istniejącego indywidualnego stosunku pracy łączącego nauczyciela ze szkołą, a jego celem jest - przy zagwarantowaniu trwałości tego stosunku oraz możliwości korzystania przez pracownika z dotychczasowych uprawnień w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń pracowniczych, w tym socjalnych - zapewnienie nauczycielowi możliwości poddania się zalecanemu leczeniu dla odzyskania pełniej zdolności do pracy i kontynuowania zatrudnienia. Urlopu dla poratowania zdrowia udziela dyrektor szkoły na wniosek nauczyciela. Wniosek zainteresowanego nauczyciela jest więc konieczną przesłanką formalną zastosowania instytucji urlopu dla poratowania zdrowia. Chociaż decyzja o uwzględnieniu wniosku należy do dyrektora szkoły, to w razie spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek nabycia prawa do urlopu, jego udzielenie jest w zasadzie obowiązkiem pracodawcy, skoro ustawodawca nie posłużył się kwantyfikatorem "może" udzielić, co czyniłoby decyzję dyrektora szkoły uznaniową. W razie odmowy udzielania urlopu dla poratowania II PSKP 47/26 10 zdrowia nauczyciel może dochodzić swoich roszczeń w tym przedmiocie na drodze sądowej w trybie przepisów o postępowaniu odrębnym z zakresu prawa pracy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że Sąd Okręgowy swoje rozstrzygnięcie poparł postanowieniem Sądu Najwyższego III PSK 90/21, które zapadło jednak w innym stanie faktycznym. W tejże sprawie spór dotyczył zachowania prawa do wynagrodzenia zasadniczego w wysokości przysługującej w dacie rozpoczęcia urlopu zdrowotnego w związku z zawarciem przez strony porozumienia w sprawie ograniczenia wymiaru zatrudnienia i zmniejszenia wymiaru zajęć już w trakcie przebywania przez nauczyciela na urlopie zdrowotnym. W cytowanym postanowieniu Sąd Najwyższy wywiódł (a za nim Sąd Okręgowy), że „ w modelowej sytuacji na urlop dla poratowania zdrowia przechodzi nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć. Gdy strony nauczycielskiego stosunku pracy uzgodniły, że od nowego roku szkolnego wymiar ten będzie niższy, wówczas to modelowe założenie - uzasadniające zastosowanie art. 72 ust. 5 Karty Nauczyciela w taki sposób, że zachowuje się prawo do wynagrodzenia zasadniczego z daty rozpoczęcia urlopu - nie znajduje odzwierciedlenia w funkcji urlopu dla poratowania zdrowia. Stosując wnioskowanie a minore ad maius, skoro dopuszcza się możliwość definitywnego rozwiązania z nauczycielem stosunku pracy w czasie trwania urlopu dla poratowania zdrowia, to uznać należy, iż tym bardziej dopuszczalne jest ograniczenie wymiaru jego zatrudnienia w czasie trwania tego urlopu, a tym samym odpowiednie do tego ograniczenia zmniejszenie wynagrodzenia nauczyciela.” Sąd Okręgowy nie dostrzegł jednak, że w dalszych rozważaniach Sąd Najwyższy zauważył, że: „… zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć jest przesłanką, która musi zostać przez nauczyciela spełniona dla udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Nie musi natomiast być spełniona przez cały okres trwania tego urlopu. Dla oceny czy nauczyciel spełnia warunki do urlopu dla poratowania zdrowia istotny jest bowiem moment złożenia przez niego wniosku o urlop”. Przyjmując ten tok rozumowania należy zatem uznać, że przepis art. 73 Karty Nauczyciela należy interpretować rozszerzająco, wobec braku precyzyjnego wskazania chwili spełniania przez nauczyciela przesłanek udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia w ustawie, przesłanki nabycia prawa do urlopu powinny być II PSKP 47/26 11 spełnione w chwili złożenia wniosku o ten urlop. Tak też było w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Jak ustaliły Sądy meriti, J.D. jest pracownikiem strony pozwanej od 1 września 2013 r., a obecnie jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela na podstawie mianowania. Powódka 19 maja 2022 r. wyraziła pisemną zgodę na zmianę wymiaru zatrudnienia w roku szkolnym 2022/2023 r., przez ograniczenie do 12/18 pensum oraz proporcjonalne zmniejszenie wynagrodzenia. Powódka 27 lipca 2022 r. złożyła do pracodawcy wniosek o skierowanie jej na badania w celu orzeczenia potrzeby udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Lekarz orzecznik 25 sierpnia 2022 r. stwierdził, że stan zdrowia powódki wymaga udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia w okresie od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. Powódka 26 sierpnia 2022 r. wystąpiła z wnioskiem do pracodawcy o udzielenie jej urlopu dla poratowania zdrowia. Pismem z 1 września 2022 r. dyrektor strony pozwanej odmówił powódce udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia z uwagi na niespełnienie warunku zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć. Tymczasem w dniu złożenia wniosku powódka tj. w dniu 26 sierpnia 2022 r. była zatrudniona w pełnym wymiarze zajęć zatem w ocenie Sądu Najwyższego ziściły się przesłanki z art. 73 ust 1 Karty Nauczyciela. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 2 k.p.c. Jarosław Sobutka [SOP] Robert Stefanicki Agnieszka Żywicka

Zapytaj AI o to orzeczenie