II NSNc 211/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 października 2025 r.
SSN Aleksander Stępkowski
w sprawie z powództwa M.P. i M.P.1
przeciwko R.Ł., J.K. i K.K.
o zapłatę,
po rozpoznaniu 21 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych wniosku SSN Pawła Księżaka o wyłączenie od
rozpoznania wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o wyłączenie SSN Tomasza
Demendeckiego od orzekania w sprawie II NSNc 211/24 ze skargi nadzwyczajnej
wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Rejonowego w
Częstochowie z 25 lipca 2014 r., sygn. I C 1657/12,
wyłącza SSN Pawła Księżaka od rozpoznania wniosku
Rzecznika Praw Obywatelskich o wyłączenie SSN Tomasza
Demendeckiego od orzekania w sprawie II NSNc 211/24.
UZASADNIENIE
Sędzia SN Paweł Księżak (dalej również: Żądający) złożył 3 października
żądanie wyłączenia od rozpoznania wniosku o wyłączenie
SSN Tomasza Demendeckiego. Żądający uzasadnił swój wniosek trojako.
Po pierwsze wskazał, że okoliczności, na których oparto wniosek
o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego, a mianowicie okoliczności dotyczące
powołania sędziego, stosują się również do Żądającego.
II NSNc 211/24
2
Po drugie wskazał, że w świetle orzecznictwa TSUE i ETPCz
udział Żądającego w składzie orzekającym ma prowadzić do naruszenia
art. 6 EKPCz i sytuacja ta ma trwać do czasu wprowadzenia, bliżej nieokreślonych,
zmian legislacyjnych.
Po trzecie, Żądający stwierdził, że czuje się zagrożony arbitralnym
pozbawieniem urzędu i prześladowaniami przez władzę polityczną
(Ministra Sprawiedliwości pełniącego funkcję Prokuratora Generalnego), przez co
nie może czuć się jako sędzia niezawisły i z tego względu, nie tworzy już sądu
niezależnego.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Zarówno pierwszy, jak i drugi powód, dla którego złożono żądanie
wyłączenia, opierają się na okolicznościach towarzyszących powołaniu sędziego
żądającego. Do żądania takiego, stosuje się – mająca moc zasady prawnej –
uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, która zapadła w Izbie
Cywilnej 10 października 2024 r. pod sygnaturą III CZP 44/23, i w świetle której
„żądanie sędziego lub wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy
oparte wyłącznie na okolicznościach towarzyszących powołaniu tego sędziego nie
wywołuje skutków prawnych”. Na mocy tej uchwały, żądanie SSN Pawła Księżaka
w tym zakresie należy potraktować zgodnie ze stosowaną analogicznie dyspozycją
art. 531 § 2 k.p.c. nie podejmując względem niego dalszych czynności.
Inaczej jednak przedstawia się żądanie SSN Pawła Księżaka w świetle
trzeciego powodu, który skłonił go do jego sformułowania, a mianowicie,
braku jego niezawisłości. Sędzia zadeklarował, że od chwili przedstawienia
publicznie groźby usuwania z urzędu przez władzę ustawodawczą i wykonawczą
sędziów znajdujących się w jego położeniu, nie może się on czuć niezawisły.
Deklaracja taka oznacza brak dyspozycji psychicznej sędziego do niezawisłego
sprawowania przezeń wymiaru sprawiedliwości. Stwierdzenie takiej okoliczności
nakazuje zaś wyłączenie go od orzekania i podjęcie działań, mających na celu
ustalenie, czy doszło w jego wypadku do utraty sił czyniących go trwale niezdolnym
do pełnienia obowiązków sędziego, w myśl dyspozycji art. 38 § 1 u.SN.
II NSNc 211/24
3
[K.O.[
[r.g.]
