Co stanowi przepis
Art. 388 KPC reguluje sytuację przejściową między zakończeniem postępowania apelacyjnego a rozpoznaniem skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy. Zgodnie z § 1, jeżeli na skutek wykonania orzeczenia stronie może być wyrządzona niepowetowana szkoda, sąd drugiej instancji może - na wniosek strony - wstrzymać wykonanie swojego orzeczenia do czasu ukończenia postępowania kasacyjnego. Gdy apelacja została oddalona, a więc tytułem wykonawczym staje się w praktyce wyrok sądu pierwszej instancji, sąd odwoławczy może wstrzymać także wykonanie tego orzeczenia. Paragraf 1[1] przewiduje rozwiązanie pośrednie: zamiast całkowicie blokować wykonanie, sąd może uzależnić je od złożenia przez powoda stosownego zabezpieczenia. Paragraf 2 wskazuje przykładowe postacie zabezpieczenia - wstrzymanie wydania powodowi sum pieniężnych już wyegzekwowanych od pozwanego albo wstrzymanie sprzedaży zajętego majątku. Paragraf 3 wprowadza jedyny mechanizm działający z urzędu: do upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wstrzymuje się sprzedaż nieruchomości. Paragraf 4 nakazuje odpowiednie stosowanie § 1 do wstrzymania skuteczności orzeczenia, które nie nadaje się do wykonania w drodze egzekucji.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie po wydaniu orzeczenia przez sąd drugiej instancji, gdy strona zamierza wnieść skargę kasacyjną albo już ją wniosła. Podstawową przesłanką jest ryzyko niepowetowanej szkody, czyli takiej, której późniejsze naprawienie byłoby niemożliwe lub bardzo utrudnione, mimo ewentualnego uchylenia orzeczenia przez Sąd Najwyższy. Wstrzymanie następuje na wniosek strony, a nie automatycznie, dlatego to wnioskodawca powinien opisać i uprawdopodobnić grożący mu uszczerbek. Sąd waży przy tym interesy obu stron, bo wstrzymanie odsuwa w czasie zaspokojenie wierzyciela dysponującego prawomocnym orzeczeniem. Wyjątkiem od zasady wnioskowej jest § 3 dotyczący sprzedaży nieruchomości, który działa z mocy ustawy.
Przykład
Spółka przegrała proces o zapłatę i sąd apelacyjny oddalił jej apelację od wyroku zasądzającego znaczną kwotę. Spółka przygotowuje skargę kasacyjną i wykazuje, że natychmiastowa egzekucja doprowadzi do zajęcia rachunków, utraty płynności i zerwania kontraktów, a odzyskanie pieniędzy od powoda o wątpliwej kondycji finansowej byłoby iluzoryczne. Na podstawie art. 388 § 1 KPC składa wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia. Sąd może wniosek uwzględnić w całości albo, korzystając z § 1[1] i § 2, zezwolić na egzekucję, lecz wstrzymać wydanie powodowi wyegzekwowanych sum do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Najwyższy.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd to przekonanie, że samo wniesienie skargi kasacyjnej wstrzymuje wykonanie orzeczenia - tak nie jest, konieczne jest postanowienie sądu wydane na wniosek. Drugi błąd polega na utożsamianiu każdej dolegliwości finansowej z niepowetowaną szkodą; przejściowe niedogodności zwykle nie wystarczą. Mylone bywa też wstrzymanie wykonania z zawieszeniem postępowania lub uchyleniem wyroku - art. 388 KPC nie podważa mocy orzeczenia, a jedynie czasowo hamuje jego skutki. Nie każda strona pamięta również, że zabezpieczenie z § 1[1] obciąża powoda, a nie dłużnika. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
