II NSK 1/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 sierpnia 2025 r.
SSN Grzegorz Pastuszko
w sprawie z powództwa T. spółki akcyjnej w W.
przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
o stwierdzenie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 12 sierpnia 2025 r.
na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z
dnia 8 marca 2024 r., sygn. VII AGa 374/23:
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od T. spółki akcyjnej w W. na rzecz Prezesa
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 360
(trzysta sześćdziesiąt) złotych wraz z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia jego
doręczenia T. spółce akcyjnej w W. tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 8 marca 2024 r., sygn. VII AGa 374/23, Sąd Apelacyjny
w Warszawie VII Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej, na skutek
apelacji T. S.A. w W. (dalej: „powód”) od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie –
Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 17 stycznia 2023 r., sygn. XVII AmA
II NSK 1/25
2
34/21, oddalającego odwołanie powoda od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów (dalej: „pozwany” lub „Prezes UOKiK”) z […] 2020 r. Nr
[…] i zasądzającego od powoda na rzecz pozwanego kwotę 720 zł tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa procesowego, w punkcie I oddalił apelację, w punkcie II
zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty postępowania apelacyjnego.
Powód skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie
w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. naruszenie art. 106 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 111 ust. 1 pkt 1
ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej:
„uokik”) w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 49 ust. 3 Karty Praw
Podstawowych UE poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na
pominięciu – podczas merytorycznej kontroli kary pieniężnej nałożonej przez
Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Decyzji nr […] z […]
2020 r. (dalej jako: „Decyzja Prezesa UOKiK”) – konstytucyjnej zasady
proporcjonalności w nakładaniu kar pieniężnych – co doprowadziło do
utrzymania w mocy pkt III.1. i III.2. sentencji Decyzji Prezesa UOKiK, tj. o
nałożeniu na powoda kar pieniężnych w wysokości łącznie 16% obrotów
powoda za 2019 r., w sytuacji gdy:
1.
art. 111 ust. 1 uokik wskazuje na możliwość nałożenia kary
pieniężnej w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku
obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary;
2.
przychody osiągnięte przez Powoda na całym rynku, na którym
wystąpiły zarzucane praktyki (tj. sprzedaż door-to-door na rzecz nowych
klientów) były 8-krotnie niższe i wynosiły zaledwie 2,01% ogólnych obrotów
powoda;
3. zakwestionowane przez Prezesa UOKiK działania dotyczyły ok.
0,99% (w 2018 r.) i 0,26% (w 2019 r.) ogólnej liczby umów zawartych w tych
latach z konsumentami w trybie door-to-door, co oznacza, że obrót powoda z
zarzucanych mu praktyk był co najmniej kilkadziesiąt razy niższy niż
wysokość kar pieniężnych utrzymanych w mocy zaskarżonym wyrokiem;
4. naruszenie art. 106 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 111 ust. 1 pkt 1
II NSK 1/25
3
uokik w zw. z art. 1 ust. 1 uokik w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i
art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych UE poprzez ich niewłaściwe
zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy pkt III.1. i III.2. sentencji
Decyzji Prezesa UOKiK, tj. o nałożeniu na powoda kar pieniężnych w rażąco
zawyżonej wysokości, które pochłaniają więcej niż cały roczny zysk powoda
ze wszystkich rodzajów jego działalności, a w konsekwencji wywierają
znaczący negatywne wpływ na kondycję finansową powoda i w sposób
istotny osłabiają jego pozycję na rynku względem konkurentów na rynku
telekomunikacyjnym, co jest nie do pogodzenia z wyrażonym w art. 1 ust. 1
uokik celem tej ustawy, tj. ochroną konkurencji;
5. naruszenie art. 106 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 111 ust. 1 pkt 1
uokik w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe
zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy pkt III.1 i III.2 sentencji
Decyzji Prezesa UOKiK, w sytuacji, w której utrzymane rozstrzygnięcie
zapadło z naruszeniem zasady równego traktowania wynikającej z art. 32
ust. 1 Konstytucji RP, art. 8 ust. 1 k.p.a. i art. 12 ustawy z dnia 6 marca
2018 r. – Prawo przedsiębiorców, albowiem w podobnych stanach
faktycznych Prezes UOKiK albo odstępował od nakładania kar pieniężnych,
albo nakładał je w zdecydowanie mniejszej wysokości w porównaniu do kar
pieniężnych wynikających z pkt III.1. i III.2. sentencji Decyzji Prezesa UOKiK;
2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik
sprawy, tj.:
a) naruszeniu art. 387 § 21 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 3271 § 1 pkt 1 w zw.
z art. 391 § 1 w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. w zw. z art. 13 § 1
k.p.c. poprzez brak wyjaśnienia podstawy faktycznej wyroku, w zakresie, w jakim
Sąd Apelacyjny przyjął, że w postępowaniu powód nie wykazywał zasad rozdziału
przychodu, a twierdzenie, że przychód powoda na rynku konsumenckim
pochodzący od nowych klientów, a dotyczący sprzedaży door-to-door realizowanej
przez Przedstawicieli powoda na rzecz nowych klientów stanowiły nowe
twierdzenia apelacji, podczas gdy fakt osiągania na ww. rynku przychodu
w wysokości 2,01% obrotu za 2019 r. został przytoczony i udowodniony już w pkt
34-35 odwołania z 8 stycznia 2021 r. od Decyzji Prezesa UOKiK (dalej jako:
II NSK 1/25
4
„odwołanie") – które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem
skutkowało bezpodstawnym uznaniem przez Sąd Apelacyjny braku podstaw do
zmiany wysokości nałożonych kar pieniężnych, pomimo że ich wysokość rażąco
narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności w nakładaniu kar pieniężnych.
W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne powód wniósł: 1) w przypadku
uwzględnienia podstawy naruszenia przepisów postępowania o uchylenie
zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu
w Warszawie do ponownego rozpoznania; ewentualnie 2) w przypadku
nieuwzględnienia podstawy naruszenia przepisów postępowania i uwzględnienia
którejkolwiek podstawy naruszenia prawa materialnego o uchylenie zaskarżonego
wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy polegające na uchyleniu Decyzji
Prezesa UOKiK w punkcie III, tj. w części dotyczących kar pieniężnych nałożonych
na powoda; ewentualnie 3) w przypadku nieuwzględnienia podstawy naruszenia
przepisów postępowania i uwzględnienia którejkolwiek podstawy naruszenia prawa
materialnego o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty
sprawy polegające na zmianie Decyzji Prezesa UOKiK w punkcie III, poprzez
znaczące obniżenie nałożonych kar pieniężnych w każdym z przypadków wniósł
o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
ewentualnie – w sytuacji przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego
rozpoznania wniósł o pozostawienie Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie
orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego oraz kasacyjnego według norm
przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
Ponadto, na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c., powód wniósł o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na:
1) oczywistą zasadność niniejszej skargi kasacyjnej, wyrażającą się
w rażącym naruszeniu przez Sąd Apelacyjny zasady proporcjonalności
administracyjnej kary pieniężnej, wynikającej z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP,
art. 106 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy uokik i art. 49 ust. 3 Karty
Praw Podstawowych UE i potwierdzonej licznym orzecznictwem Trybunału
Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości UE
II NSK 1/25
5
i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a przejawiającą się w utrzymaniu
w mocy administracyjnych kar pieniężnych nałożonych w pkt III.1. i III.2. sentencji
Decyzji Prezesa UOKiK, wynoszących łącznie 16% ogólnych obrotów powoda za
2019 r. w sytuacji, gdy:
1.
przychody osiągnięte przez powoda na rynku, na którym
wystąpiły zarzucane praktyki w pkt I.1. i I.2. sentencji Decyzji Prezesa
UOKiK były 8-krotnie niższe i wynosiły zaledwie 2,01% ogólnych obrotów
powoda w 2019 r., a w tym
2.
praktyki powoda stwierdzone w pkt I.1. i I.2. sentencji Decyzji
Prezesa UOKiK dotyczyły mniej niż 1% wszystkich umów zawartych przez
Powoda na rynku konsumenckim będącym przedmiotem postępowania
przed Prezesem UOKiK i następnie ocenianym przez Sąd Okręgowy i Sąd
Apelacyjny, a w konsekwencji obrót powoda w 2019 r. z zarzucanych mu
praktyk był co najmniej kilkadziesiąt razy niższy niż wysokość
administracyjnych kar pieniężnych utrzymanych w mocy zaskarżonym
wyrokiem;
3.
nałożone kary konsumują cały zysk netto powoda ze
wszystkich rodzajów jego działalności w 2019 r. i istotną część zysku
powoda za 2018 r.;
4.
zgodnie z wcześniejszą polityką karania Prezesa UOKiK za
naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, kary pieniężne za te same
zakwestionowane praktyki wymierzona kara byłaby 16 razy mniejsza niż
faktycznie orzeczona;
2) występujące istotne zagadnienie prawne, które nie zostało wyjaśnione
w doktrynie oraz orzecznictwie, a którego rozstrzygnięcie pozostaje konieczne nie
tylko dla prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, ale także innych podobnych
spraw (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a które polega na potrzebie rozstrzygnięcia:
czy sąd orzekający w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa UOKiK,
sprawując merytoryczną kontrolę nad wymiarem kary pieniężnej nałożonej przez
Prezesa UOKiK na podstawie art. 106 ust. 1 uokik w zw. z art. 111 ust. 1 uokik
powinien dokonać oceny, czy nałożona kara pieniężna jest zgodna z zasadą
proporcjonalności wówczas, gdy odwołujący się od decyzji Prezesa UOKiK podnosi
II NSK 1/25
6
wprost zarzut naruszenia zasady proporcjonalności przy nakładaniu kary
pieniężnej, czy też ocena ta powinna zostać dokonana z urzędu?
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o odmowę przyjęcia
skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie w całości
oraz wniósł o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów zastępstwa
procesowego, według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; istnieje
potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów; zachodzi nieważność postępowania; skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tak ujęta instytucja tzw. przedsądu jest
zgodna z normami konstytucyjnymi, a także z zaleceniami Rady Europy. Podkreślić
przy tym należy, że skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia,
którego zasadniczym celem jest ochrona interesu publicznego poprzez zapewnienie
jednolitości wykładni i stosowania prawa. Stąd przedmiotem merytorycznego
rozpoznania przez Sąd Najwyższy powinny być te skargi kasacyjne, które dotyczą
spraw najpoważniejszych, wpływających na rozwój i kształtowanie systemu
prawnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 2005 r., SK 26/02).
Powód wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparł na
przesłankach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., tj. podniósł, że w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne i jednocześnie, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona.
Jeśli idzie o wniosek powoda dotyczący występowania w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego, Sąd Najwyższy wskazuje, że zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 maja 2019 r., I NSK
87/18; 21 września 2021 r., I NSK 11/21) skuteczne powołanie się na istotne
zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga łącznego wykazania
następujących przesłanek:
II NSK 1/25
7
1. problem prawny powinien być sformułowany w sposób generalny
i abstrakcyjny, oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń lub oceny dowodów.
Nie może mieć zatem charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez
skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych
elementów podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. postanowienia
Sądu Najwyższego z: 16 maja 2012 r., III CZP 14/12; 9 kwietnia 2015 r., V CSK
547/14; 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; 12 marca 2018 r., III CSK 288/17; 24
kwietnia 2018 r., II CSK 752/17; 22 maja 2018 r., I CSK 23/18);
2. problem prawny musi pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą
tzn. mieć oparcie w podstawach faktycznych i prawnych zaskarżonego wyroku (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z: 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; 22 listopada
2007 r., I CSK 326/07; 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13; 24 września 2015 r., II PK
19/15; 24 października 2017 r., I CSK 599/17);
3. sformułowaniu problemu powinno towarzyszyć precyzyjne wskazanie
przepisu bądź przepisów prawa budzących poważne wątpliwości (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z: 18 października 2011 r., III SK 25/11;
11 kwietnia 2012 r., III SK 41/11; 10 lipca 2014 r., II PK 257/13; 24 kwietnia 2018 r.,
IV CSK 552/17);
4. problem prawny musi zostać poparty wyczerpującym wywodem
jurydycznym, obejmującym omówienie różnych sposobów interpretacji danego
przepisu prawa w świetle orzecznictwa lub piśmiennictwa, wskazanie pogłębionych
argumentów za wariantem preferowanym przez skarżącego oraz przeciw
wariantowi przyjętemu przez sąd drugiej instancji. Postawienie samych pytań jest
niewystarczające dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 10 maja 2001 r., II CZ 35/01; 7 czerwca
2005 r., V CSK 3/05; 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07; 20 września 2011 r.,
I PK 52/11; 5 czerwca 2013 r., III SK 54/12; 24 kwietnia 2018 r., IV CSK 550/17);
5. przedstawiony problem prawny musi być „istotny”, czyli skarżący musi
wykazać, że problem ma precedensowy i uniwersalny charakter. Wyjaśnienie tego
problemu winno mieć znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej
sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Tak będzie
w sytuacji, gdy problem nie został rozstrzygnięty przez orzecznictwo sądowe, a w
II NSK 1/25
8
szczególności, jeśli Sąd Najwyższy nie wyraził jeszcze stanowiska na dany temat, a
także wtedy, gdy istnieje już utrwalona linia orzecznicza, ale z uwagi na szczególne
okoliczności wymaga zmiany – w tym drugim przypadku konieczność zmiany
dotychczasowego stanowiska Sądu Najwyższego wymaga uzasadnienia (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z: 10 maja 2001 r., II CZ 35/01; 11 stycznia 2002
r., III CKN 570/01; 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02; 24 sierpnia 2016 r.,
II CSK 94/16; 16 maja 2018 r., II CSK 15/18);
6. Na ocenę stopnia istotności zagadnienia wpływ ma istnienie
rzeczywistych i poważnych wątpliwości interpretacyjnych, które nie doczekały się
wykładni w orzecznictwie sądów, jak również istnienie orzeczeń wskazujących na
występowanie rozbieżności na tle interpretowanych przepisów prawa (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z: 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15; 20 lutego
2019 r., V CSK 351/18);
7. Okolicznościami świadczącymi o braku istotnego zagadnienia
prawnego w sprawie jest m.in. to, że zagadnienie prawne ma charakter
kazuistyczny i służy uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do
kwalifikacji prawnej pewnych szczególnych elementów podstawy faktycznej
zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z:
27 kwietnia 2016 r., III CSK 70/16; 11 kwietnia 2018 r., IV CSK 514/17), jak również
sytuacja, gdy do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego wystarczająca jest zwykła
wiedza prawnicza i zastosowanie obowiązujących reguł wykładni bądź proste
zastosowanie prawa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 27 lutego 2018 r., I
CSK 635/17; 21 marca 2018 r., II PK 10/17).
Mając na uwadze powyższe tezy, Sąd Najwyższy zajmuje stanowisko,
że przedstawione przez powoda zagadnienie prawne, sprowadzające się
do ustalenia czy kontrola nałożonej kary pieniężnej pod kątem jej zgodności
z zasadą proporcjonalności winna być dokonywana przez Sąd z urzędu czy na
wniosek, nie jest zagadnieniem, które uzasadnia przyjęcie skargi. U podstaw takiej
oceny leży dostrzeżony przez Sąd Najwyższy fakt, że formułujący je powód
wskazał preferowaną przez siebie koncepcję interpretacyjną (obowiązek badania
przez sąd proporcjonalności z urzędu), ale nie przytoczył na rzecz jej obrony
dostatecznie pogłębionych argumentów merytorycznych. Jednocześnie nie
II NSK 1/25
9
zaprezentował żadnej argumentacji, która pozwalałaby zakwestionować koncepcję
przyjętą przez Sąd Apelacyjny.
Pogląd powyższy Sąd Najwyższy łączy z przekonaniem, że w sprawach
z odwołania od decyzji Prezesa UOKiK sąd orzekający sprawuje pełną
merytoryczną kontrolę nad wymiarem kary pieniężnej. Kontroluje nie tylko, czy kara
pieniężna została wymierzona przez Prezesa Urzędu zgodnie z ustawowymi
zasadami wymiaru kary, tudzież w sposób odpowiadający regułom pragmatyki
działania tego organu, ale jest także władny samodzielnie dostosować poziom
ostatecznie wymierzanej kary pieniężnej do ustalonych w sprawie okoliczności,
z uwzględnieniem funkcji kar pieniężnych oraz przesłanek wymiaru kary
określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, konstytucji,
ratyfikowanych umowach międzynarodowych, a nawet w ogólnych zasadach prawa.
Sąd Najwyższy ponadto dostrzega deficyt argumentacji służącej ukazaniu
„istotności” przedstawionego zagadnienia. Jak już wspomniano powyżej, skarżący
musi dowieźć, że problem ma precedensowy i uniwersalny charakter. Jego
powinnością jest więc przekonanie składu orzekającego, że wyjaśnienie danego
problemu rzutuje nie tylko na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, ale także na
rozstrzygnięcia podobnych spraw. W innym przypadku niemożliwa jest realizacja
jurydycznych celów skargi kasacyjnej, do których należy – obok merytorycznej
weryfikacji danej sprawy – rozwój systemu prawnego i jurysprudencji.
W związku z poczynionymi ustaleniami Sąd Najwyższy uznaje, że w sprawie
nie występuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.).
Przechodząc do oceny wniosku powoda o przyjęciu skargi kasacyjnej
do rozpoznania w oparciu przesłankę, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona, Sąd Najwyższy w pierwszej kolejności podkreśla, iż kwestia
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej była wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi
Sądu Najwyższego. Wynikało z nich m.in., że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią orzeczenie zapadło wskutek oczywistego
naruszenia prawa, rozumianego jako dostrzegalna bez potrzeby dokonywania
pogłębionej analizy jurydycznej sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego
brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego z: 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, 17 października 2001 r., I
II NSK 1/25
10
PKN 157/01); skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia
przepisów prawa materialnego lub procesowego, widoczną prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09); zasadność, o której tu mowa,
ma być łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09).
Na tle zaprezentowanych wyżej tez orzeczniczych możliwa staje się ocena
zasadności twierdzenia wysuniętego przez powoda, z którego wynika, że
w niniejszej sprawie, zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak
i sądowego, wbrew obowiązującemu prawu zignorowano zasadę proporcjonalności,
czemu dano wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej Decyzji Prezesa UOKiK oraz
w uzasadnieniach wyroków Sądów I i II instancji, nie przedstawiając w nich analizy
dotyczącej proporcjonalności wymierzonych kar pieniężnych względem przychodów
osiągniętych z rynku, na którym doszło do naruszeń.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że podnoszony przez
powoda zarzut naruszenia przepisów odnoszących się do wymiaru kary został
omówiony przez Sąd w pkt 7 (k. 29-31). W tym fragmencie Sąd Apelacyjny powołał
się na obszerne orzecznictwo Sądu Najwyższego poświęcone zagadnieniu – zasad
orzekania przez Prezesa UOKiK o karach pieniężnych, a także zasad kontroli tych
decyzji w toku postępowania sądowego. Przypomniał przy tym, że sąd orzekający
w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa UOKiK sprawuje pełną merytoryczną
kontrolę nad wymiarem kary pieniężnej, tj. kontroluje, czy kara pieniężna została
wymierzona przez Prezesa UOKiK zgodnie z ustawowymi wytycznym wymiaru kary,
a także stosownie do zasad pragmatyki wynikających z udzielanych przez ten
organ wyjaśnień. Jednocześnie zaznaczył, że sąd ten, badając okoliczności sprawy,
jest władny samodzielnie określić poziom ostatecznie wymierzanej kary pieniężnej,
z uwzględnieniem funkcji kar pieniężnych oraz przesłanek wymiaru kary
określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, bądź wynikających z
ogólnych zasad prawa, regulacji konstytucyjnych, czy zobowiązań
prawnomiędzynarodowych. Zauważył jeszcze, że sąd orzekający nie jest związany
praktyką Prezesa Urzędu i wypracowanym przez niego sposobem dochodzenia do
ustalenia wysokości kary pieniężnej. W zależności od okoliczności sprawy może
II NSK 1/25
11
inaczej rozłożyć akcenty, a nawet przypisać większe lub mniejsze znaczenie
poszczególnym elementom wpływającym na ostateczny wymiar kary pieniężnej (tak
wyrok Sądu Najwyższego z 26 maja 2022 r., I NSKP 6/21). Zaznaczył, że
ingerencja sądowa w samą decyzję organu o nałożeniu kary pieniężnej powinna
mieć charakter wyjątkowy. Jest niewątpliwie dopuszczalna wówczas, gdyby organ
w ogóle nie uzasadnił w danej sprawie sposobu wykorzystania przysługujących mu
kompetencji uznaniowych, bądź gdyby w ocenie sądu doszło do swoistego
nadużycia uznania regulacyjnego, poprzez nałożenia kary pieniężnej w takich
okolicznościach faktycznych, które czynią wymierzoną sankcję niesprawiedliwą. W
pozostałych przypadkach, z uwagi na funkcje kar pieniężnych (zwłaszcza
prewencyjną) oraz ścisły związek polityki nakładania kar pieniężnych ze skuteczną
realizacją polityki ochrony konsumentów, tylko wyjątkowo powinno być możliwe
zakwestionowanie przez sąd zastosowania art. 27 w zw. z art. 106 ust. 1 pkt 4
u.o.k.k. (zob. rozważania Sądu Najwyższego na tle art. 26 uokik. w wyrokach z: 26
października 2016 r., III SK 54/15 i 21 kwietnia 2016 r., III SK 21/15). Wreszcie,
mając na uwadze przesłanki przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i
powołane w apelacji powoda okoliczności rzutujące według niego na ocenę
prawidłowości wysokości wymierzonej kary wskazał, że nie znalazł podstaw do
zmiany jej wysokości zaprezentował szeroki wywód, odnosząc go do ustaleń
związanych ze sprawą w tym kwoty bazowej, działaniami powoda związanymi z
wnoszonymi reklamacjami, długotrwałości praktyki czy umyślności.
W ocenie Sądu Najwyższego nie sposób przyjąć, by w realiach niniejszej
sprawy działanie Sądu Apelacyjnego nosiło znamiona kwalifikowanego naruszenia
przepisów prawa materialnego lub procesowego, widocznego prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Twierdzenia skarżącego,
że Sąd Apelacyjny nie wziął pod uwagę zasady proporcjonalności administracyjnej
kary pieniężnej jest nieuzasadnione.
Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że orzeczenie Sądu Apelacyjnego
nie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, co pozbawia słuszności tezę,
że w niniejszej sprawie skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c.).
II NSK 1/25
12
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989
§ 2 k.p.c., odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzeka na podstawie
art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w
zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1935 ze zm.).
[D.Z]
[r.g.]