II KZ 5/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 22 kwietnia 2026 r.
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie z zażalenia K. K.
na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 22 kwietnia 2026 r.,
wniosków obrońcy i prokuratora o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od
rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w sprawie
sygn. akt II KZ 5/26,
na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego
od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od
udziału w sprawie sygn. akt II KZ 5/26.
UZASADNIENIE
Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z zażalenia obrońcy T. K. na
zarządzenie Przewodniczącego X Wydziału Karnego – Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2025 r., sygn. akt X WKK 64/25, o
odmowie przyjęcia kasacji.
Sprawa ta, zarejestrowana pod sygnaturą II KZ 5/26, została zarządzeniem z
dnia 21 stycznia 2026 r. przydzielona do referatu SSN Anny Dziergawki.
II KZ 5/26
2
W piśmie z dnia 5 lutego 2026 r. obrońca oskarżonego wniósł o wyłączenie
sędzi SN Anny Dziergawki od rozpoznania przedmiotowej sprawy z uwagi na brak
spełniania przez nią wymogów niezawisłości i bezstronności.
Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 18 lutego 2026 r. sprawa z
wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w sprawie o sygn. akt II KZ
5/26 została przydzielona do referatu SSN Pawła Kołodziejskiego.
Obrońca T. K. wniósł o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od
rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w sprawie o
sygn. akt II KZ 5/26, w celu zapobieżenia orzekaniu przez tego sędziego we
własnej sprawie - tj. na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Pismem z dnia 27 marca 2026 r. prokurator Prokuratury Krajowej również
wniósł o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania przydzielonej mu
sprawy, podnosząc, że zachodzą okoliczności określone w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
oraz istnieją uzasadnione wątpliwości, co do niezależności i bezstronności SSN
Pawła Kołodziejskiego z uwagi na wadliwość procedury powołania go na urząd
sędziego Sądu Najwyższego i późniejsze działania wyrażające poparcie dla
niekonstytucyjnych zmian w ustroju sądów oraz lekceważenie prawa unijnego,
orzeczeń TSUE i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wnioski obrońcy i prokuratora zasługują na uwzględnienie, gdyż zachodzą
podstawy do wyłączenia sędziego SN Pawła Kołodziejskiego z mocy prawa na
podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
W dyspozycji art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. mieszczą się bowiem przypadki
obejmujące taką więź sędziego ze sprawą, że wynik danego postępowania będzie
miał znaczenie nie tylko dla jego stron, ale także dla samego sędziego. Wyłączeniu
na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. podlega zatem sędzia w sytuacji, w której
miałby dokonać oceny stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok
stron, jest także sędzia rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na
jego własne prawa i obowiązki. Ponieważ oceny ważności i skuteczności tego
stosunku nie może dokonywać sędzia będący jego stroną albo będący w
identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej, podlega on wyłączeniu z mocy prawa na
II KZ 5/26
3
podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3
marca 2026 r., I KK 413/25).
Biorąc pod uwagę, że SSN Paweł Kołodziejski został wyznaczony do
rozpoznania sprawy z wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie SSN Anny
Dziergawki, powołanej na urząd w procedurze z udziałem Krajowej Rady
Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r,
oczywistym jest, że rozpoznanie tej sprawy w wyznaczonym składzie prowadziłoby
do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua – gdyż analogiczna okoliczność,
podnoszona we wniosku, związana z otrzymaniem nominacji sędziowskiej, dotyczy
w równym stopniu sędziego SN Pawła Kołodziejskiego. Jego udział w rozpoznaniu
przedmiotowej sprawy nie tylko mógłby wywołać u stron, jak i w odbiorze
społecznym przekonanie o braku bezstronności i rzetelności sądu (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), ale
spowodowałby wydanie orzeczenia obciążonego wadą określoną w art. 439 § 1 pkt
1 k.p.k., ponieważ sędzia ten podlega wyłączeniu od rozpoznania niniejszej sprawy
z mocy prawa.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że już sam udział w orzekaniu
osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek neo-KRS
prowadzi do nienależytej obsady sądu w postępowaniu kasacyjnym w rozumieniu
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym składzie nie
reprezentuje bowiem należycie środowiska sędziowskiego, a zatem nie jest
organem, o którym mowa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała
Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).
Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd
sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, mająca charakter względny w przypadku
sędziów sądów powszechnych, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku
sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze,
sędzia Paweł Kołodziejski. Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu
Najwyższego i kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować
niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego
oraz obiektywny standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania
II KZ 5/26
4
(por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,
BSA I-4110-1/20). W konsekwencji, udział w wydaniu orzeczenia sędziego Sądu
Najwyższego, powołanego na urząd w wadliwej procedurze z udziałem neo–KRS,
stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., gdyż
prowadzi do nienależytej obsady sądu.
Uwzględniając powyższe, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego
Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędzi SN Anny
Dziergawki od udziału w sprawie sygn. akt II KZ 5/26.
Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
