II KZ 19/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 lutego 2025 r.
SSN Antoni Bojańczyk
w sprawie K. P.
oskarżonego z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 z późn. zm.) i in.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 20 lutego 2025 r.
zażalenia obrońcy
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II KB 27/23
w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie z wniosku obrońców
oskarżonego o wyłączenie sędziego SN Małgorzaty Manowskiej od rozpoznania
wniosku obrońcy o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i
bezstronności przez sędziego SN Małgorzatę Bednarek - na czas trwania
zawieszenia postępowania w przedmiocie zbadania spełnienia przez sędziego SN
Małgorzatę Bednarek wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie kasacyjnej
oznaczonej sygnaturą II KK 87/23,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
uchylić zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II KB 27/23, Sąd
Najwyższy na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. zawiesił postępowanie z wniosku adw. P.
II KZ 19/24
2
M. działającego z substytucji adwokatów M. P. i K. S. - obrońców oskarżonego K. P.
o wyłączenie sędziego SN Małgorzaty Manowskiej od rozpoznania wniosku
obrońcy o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności
przez sędziego SN Małgorzatę Bednarek - na czas trwania zawieszenia
postępowania w przedmiocie zbadania spełnienia przez sędziego SN Małgorzatę
Bednarek wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie kasacyjnej oznaczonej
sygnaturą II KK 87/23.
W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał na okoliczność wydania w dniu 6
marca 2024 r. przez Sąd Najwyższy postanowienia o zawieszeniu postępowania w
przedmiocie zbadania spełnienia przez sędziego SN Małgorzatę Bednarek
wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie kasacyjnej II KK 87/23, do czasu
rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prawnych
zadanych przez Sąd Najwyższy w sprawach: I NB 4/23, III CB 40/23, I ZB 11/23.
Powołując się na treść art. 22 § 3 k.p.k. uniemożliwiającą w okresie zawieszenia
postępowania – zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w sprawie II KB 27/23 –
rozpoznanie wniosku zmierzającego do wyłączenia sędziego ze składu sądu
wyznaczonego do rozpoznania zasadniczego wniosku o przeprowadzenie
postępowania testowego wobec sędziego SN Małgorzaty Bednarek, Sąd ten uznał,
że na czas zawieszenia postępowania w sprawie wniosku o przeprowadzenie testu
sędziego (art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, tj. Dz.
U. z 2023 r. poz. 1093, należy zawiesić - na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. -
postępowanie incydentalne, wskazując, że w związku z podstawą zawieszenia
zasadniczego postępowania w przedmiocie przeprowadzenia postępowania
testowego, zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie tego
postępowania incydentalnego o wyłączenie sędziego ze składu sądu
procedującego w postępowaniu testowym.
W dniu 28 marca 2024 r. zażalenie na to orzeczenie wniósł obrońca
oskarżonego K. P. adw. P. M. na podstawie art. 22 § 2 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1
Konstytucji RP w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z
art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Zaskarżył je w całości i zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które
miało wpływ na treść postanowienia, tj.:
II KZ 19/24
3
1. art. 22 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności polegające na zawieszeniu postępowania o
wyłączenie sędziego SN Małgorzaty Manowskiej od rozpoznania wniosku
obrońcy o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i
bezstronności przez sędziego SN Małgorzatę Bednarek, podczas gdy w
okolicznościach sprawy nie wystąpiła długotrwała przeszkoda
uniemożliwiająca prowadzenie postępowania w tym zakresie, co skutkowało
brakiem zapewnienia oskarżonemu prawa do rzetelnego i sprawiedliwego
procesu;
2. art. 22 § 3 k.p.k. w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności polegające na stwierdzeniu, że w okresie
zawieszenia postępowania w przedmiocie zbadania spełnienia wymogów
niezawisłości i bezstronności przez sędziego SN Małgorzatę Bednarek nie
jest możliwe rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego wyznaczonego do
składu sędziowskiego w zawieszonym postępowaniu, podczas gdy
rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego nie jest czynnością
merytoryczną, a jedynie organizacyjną, która może być podejmowania w
toku zawieszenia, co skutkowało niezasadnym zawieszeniem postępowania
w przedmiocie wyłączenia sędziego, a w konsekwencji przyczyniło się do
pogłębienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy oskarżonego przez niezawisły i
bezstronny sąd ustanowiony ustawą.
W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a
także poinformowanie go o składzie Sądu Najwyższego wyznaczonym do
rozpoznania niniejszego zażalenia oraz o terminie i miejscu posiedzenia z
wyprzedzeniem umożliwiającym wzięcie udziału w tym posiedzeniu.
Jak wynika z pieczęci Kierownika Sekretariatu Wydziału II Izby Karnej SN
zamieszczonej na karcie 11 akt sprawy, na podstawie zarządzenia Prezesa Izby
Karnej SN zażalenie to zostało zarejestrowane w repertorium „KZ” pod numerem
19/24, a następnie przydzielone sędziemu sprawozdawcy (sędziemu SN
Antoniemu Bojańczykowi) do składu jednoosobowego.
Obrońca oskarżonego zawiadomiony o składzie orzekającym w sprawie w
dniu 23 kwietnia 2024 r. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o zbadanie
II KZ 19/24
4
spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego SN Antoniego
Bojańczyka wymogów niezawisłości i bezstronności z uwagi na okoliczności
towarzyszące jego powołaniu na urząd sędziowski oraz postępowaniu po
powołaniu i wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt II KZ 19/24 na
podstawie art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.
Dz.U. 2024, poz. 622) w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 47 Karty
Praw Podstawowych w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności (odpis k. 21-41).
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r., sygn. akt II KB 12/24, Sąd
Najwyższy na podstawie art. 29 § 10 ustawy z dnia 8 grudnia o Sądzie Najwyższym
(Dz. U. z 2024 r., poz. 622 t.j.) odrzucił wniosek (odpis k. 44-46).
Następnie, w dniu 24 lipca 2024 r. obrońca oskarżonego na podstawie art.
40 § 1 ust. 1 k.p.k. oraz art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw.
z art. 47 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności wniósł o wyłączenie sędziego
SN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania zażalenia z dnia 28 marca 2024 r. z
uwagi na zaistnienie okoliczności skutkujących wyłączeniem z mocy prawa oraz
okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności
sędziego w sprawie (odpis k. 48-51, oryginał k. 52-59). Wniosek ten został
zarejestrowany w repertorium „KRI” pod numerem 544, a następnie przydzielony
sędziemu SN Zbigniewowi Puszkarskiemu na podstawie zarządzenia Prezesa Izby
Karnej SN (zob. pieczęć Kierownika Sekretariatu Wydziału II Izby Karnej SN
zamieszczona na karcie 62 akt sprawy).
Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2024 r., sygn. akt II
KZ 19/24 (KRI 544), wniosek o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie
pozostawiono bez rozpoznania (k. 64-65).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie okazało się zasadne i zasługiwało na uwzględnienie.
Przed przejściem do rozważań dotyczących meritum zagadnienia, należało
poczynić szereg uwag dotyczących specyficznego układu procesowego niniejszej
sprawy, świadczących ⎯ w istocie ⎯ pewnej trafności diagnozy postawionej w
postanowieniu SN z dnia 6 września 2024 r., KRI 544, dotyczącej wystąpienia w
II KZ 19/24
5
przeciągu paru ostatnich lat wyjątkowo negatywnych zjawisk w systemie prawnym i
ustrojowym. Mianowicie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia stwierdził,
że „przebieg postępowania kasacyjnego w sprawie K. P. i związanych z nią
sprawach incydentalnych obrazuje destruktywne dla funkcjonowania wymiaru
sprawiedliwości skutki zmian ustawowych wprowadzonych po 2015 r., w pierwszej
kolejności dotyczących Krajowej Rady Sądownictwa”.
Częściowo podzielając tę diagnozę, należy ją jednak uzupełnić o istotne
stwierdzenie, a mianowicie o doprecyzowanie, że najcelniejszą ilustracją owych
„destruktywnych dla funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości [] zmian”, o których
pisze Sąd Najwyższy w motywach rozstrzygnięcia sygn. KRI 544, jest właśnie
ostatnie ogniwo procesowe niniejszej sprawy, tj. samo postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 6 września 2024 r. wydane w przedmiocie wniosku o
wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego od rozpoznania zażalenia na
postanowienie Sądu Najwyższego w przedmiocie zawieszenia postępowania
z dnia 20 marca 2024 r., w którym sygnalizuje się wystąpienie „destruktywnych dla
funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości [] zmian”.
Rzecz w tym, że przyjęty w postanowieniu SN z dnia 6 września 2024 r.
sposób rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie sędziego (pozostawienie wniosku o
wyłączenie bez rozpoznania) jest ⎯ na co jednoznacznie wskazuje lektura tzw.
części rozważeniowej uzasadnienia tego rozstrzygnięcia (a zatem partii
uzasadnienia zaczynającej się od słów „Opisany przebieg postępowania...” na s. 3)
⎯ efektem przejścia przez Sąd Najwyższy do porządku dziennego nad samym
wnioskiem o wyłączenie sędziego złożonym przez adw. P. M.
w dniu 30 lipca 2024 r. (k. 52 i n. akt) i de facto merytorycznym rozpoznaniem
zażalenia na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2024 r. wniesione
przez adw. P. M., działającego z substytucji adwokata M. P. - obrońcy oskarżonego
K. P..
Otóż Sąd Najwyższy ⎯ mimo braku kognicji w tym zakresie (przedmiotem
sprawy zawisłej pod sygn. II KZ 19/24/KRI 544, był przecież wniosek o wyłączenie,
a nie zażalenie) ⎯ w istocie zajął się rozstrzyganiem sprawy z zażalenia na
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2024 r. w przedmiocie
zawieszenia postępowania z wniosku adw. P. M. działającego z substytucji
II KZ 19/24
6
adwokatów M. P. i K. S. - obrońców oskarżonego K. P. o wyłączenie Pierwszej
Prezes Sądu Najwyższego SSN Małgorzaty Manowskiej od rozpoznania wniosku
obrońcy o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności
przez sędziego SN Małgorzatę Bednarek - na czas trwania zawieszenia
postępowania w przedmiocie zbadania spełnienia przez sędziego SN Małgorzatę
Bednarek wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie kasacyjnej oznaczonej
sygnaturą II KK 87/23.
Sąd Najwyższy nie miał do tego żadnej legitymacji procesowej (por.
zarządzenie o przydziale sprawy z 1 sierpnia 2024 r., zob. także określenie
przedmiotu rozpoznania na posiedzeniu Sądu Najwyższego w dniu 6 września
2024 r. ⎯ „w przedmiocie wyłączenia sędziego od udziału w sprawie” ⎯ przez
Sędziego sprawozdawcę w zarządzeniu o wyznaczaniu terminu rozpoznania
wniosku II KZ 19/24/KRI 544, odpowiednio k. 62 i 63 akt), a jednak faktycznie to
właśnie zażalenie adw. P. M. datowane na dzień 28 marca 2024 r. (k. 2-8 akt) stało
się przedmiotem rzeczywistego załatwienia i finalnego przyjęcia przez skład Sądu
Najwyższego orzekający na posiedzeniu w dniu 6 września 2024 r., że cyt.: „Sąd
Najwyższy nie jest władny rozpoznać zażalenia, którego system prawa
procesowego w ogóle nie przewiduje, w tym wypadku zażalenia na postanowienie
Sądu Najwyższego o zawieszeniu postępowania w sprawie o wyłącznie Pierwszej
Prezes Sądu Najwyższego SSN Małgorzaty Manowskiej od rozpoznania wniosku
obrońcy o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności
przez sędziego Małgorzatę Bednarek”.
Efektem faktycznego merytorycznego załatwienia zażalenia i uznania, że jest
ono niedopuszczalne, było przyjęcie w postanowieniu Sądu Najwyższego sygn. KRI
544, że cyt.: „w konsekwencji zbędne, a w istocie błędne jurydycznie, bo afirmujące
możliwość rozpoznania wspomnianego zażalenia, byłoby rozpoznanie przez Sąd
Najwyższy wniosku obrońcy [] o wyłączenie sędziego [] od rozpoznania tego
zażalenia”.
Zatem to co, marginalne w sprawie Sądu Najwyższego sygn. KRI 544
(kwestia zażalenia na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2024 r.)
stało się głównym przedmiotem rozstrzygnięcia (a nie ⎯ tak jak to powinno być w
określonych realiach sprawy zainicjowanej wnioskiem o wyłączenie sędziego ⎯
II KZ 19/24
7
obiter dictum), kwestia wniosku o wyłączenie sędziego, która powinna stanowić
przedmiot zasadniczych rozważań Sądu Najwyższego i właściwego rozstrzygnięcia
⎯ została zaś w pozbawiony racji sposób zepchnięta do rangi marginesowego
obiter dictum.
Taka jest jednak sytuacja procesowa w niniejszej sprawie i Sąd Najwyższy
obecnie orzeka na tle określonego, spetryfikowanego w określonym kierunku
układu procesowego. W tym kontekście należy zatem stwierdzić, że wniosek o
wyłączenie sędziego został prawomocnie załatwiony (inna sprawa, że wadliwie od
strony procesowej) i ten sposób jego załatwienia przez Sąd Najwyższy przesądza o
dalszym procedowaniu w sprawie przez sędziego przydzielonego do jej
rozpoznania (por. zarządzenie, k. 11 akt), skoro postanowieniem z dnia 6
zarządzenia 2024 r. Sąd Najwyższy postanowił nie wyłączać sędziego
przydzielonego od rozpoznania sprawy z zażalenia na postanowienie SN
z dnia 20 marca 2024 r., w sposób prejudycjalny niejako odnosząc się do kwestii
procesowej dopuszczalności zażalenia wniesionego przez obronę K. P.. Na
aprobatę nie zasługuję ⎯ i ponadto nie wywołuje żadnych skutków prawnych ⎯
faktyczne „załatwienie” przez Sąd Najwyższy orzekający na posiedzeniu w dniu 6
września 2024 r. zażalenia na postanowienie SN z dnia 20 marca 2024 r. i przyjęcie
nietrafnego stanowiska o rzekomej niedopuszczalności zażalenia na postanowienie
o zawieszeniu postępowania wydane w toku postępowania odwoławczego.
Pozbawiony jest bowiem podstaw merytorycznych pogląd, jakoby
zaskarżone postanowienie SN z dnia 20 marca 2024 r. w przedmiocie zawieszenia
postępowania z wniosku o wyłączenie Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego SSN
Małgorzaty Manowskiej od rozpoznania wniosku obrońcy o stwierdzenie braku
spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego SN Małgorzatę
Bednarek - na czas trwania zawieszenia postępowania w przedmiocie zbadania
spełnienia przez sędziego SN Małgorzatę Bednarek wymogów niezawisłości i
bezstronności w sprawie kasacyjnej oznaczonej sygnaturą II KK 87/23 „nie zostało
wydane przez Sąd Najwyższy w toku postępowania odwoławczego”, co miałoby
prowadzić do wniosku o niezaskarżalności tego orzeczenia.
Zacząć wypada od zwrócenia uwagi na to, że brak jest jakichkolwiek
argumentów przemawiających za dekodowaniem zwrotu użytego w treści przepisu
II KZ 19/24
8
art. 426 § 2 zd. pierwsze k.p.k., odnoszącego się do postanowień podlegających
zaskarżeniu („wydane w toku postępowania odwoławczego postanowienie o
zawieszeniu postępowania”) w sposób restryktywny, tj. odnoszący się tylko do
postanowień o zawieszeniu samego postępowania odwoławczego. Przeciwnie,
analiza przeprowadzona w płaszczyźnie językowej wskazuje w sposób
jednoznaczny na to, że przewidziane w tym przepisie i wprowadzone w 2019 r.
rozszerzenie zaskarżalności postanowień incydentalnych o postanowienia
dotyczące verba legis „zawieszenia postępowania” nie wprowadza żadnej
dyferencjacji i nie wyłącza z kategorii zaskarżalnych postanowień rozstrzygnięć
wydawanych w odniesieniu do postępowań incydentalnych toczących się w ramach
głównego postępowania odwoławczego (są to przecież także postanowienia
wydane w „toku postępowania odwoławczego”). Gdyby tak miało być, to
niewątpliwie ustawodawca poczyniłby stosowne zastrzeżenie w treści przepisu,
przez jego doprecyzowanie i wskazanie na to, że jego dyspozycją są objęte
wyłącznie postanowienia o zawieszeniu postępowania odwoławczego
(postanowienia o zawieszeniu postępowania głównego). Obecne ujęcie tego
przepisu takiego ograniczenia nie przewiduje, zatem już sama wykładnia literalna
prowadzi do konkluzji, że przedmiotem zażalenia na podstawie
art. 426 § 2 zd. pierwsze k.p.k. mogą być ⎯ lege non distinguente ⎯ wszystkie
postanowienia o zawieszeniu postępowania wydane w toku postępowania
odwoławczego, w tym również postanowienia o zawieszeniu postępowań
incydentalnych mających swój przebieg w toku postępowania odwoławczego (a
zatem także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2024 r.).
Godzi się dodatkowo zwrócić uwagę na wnioski płynące z analizy przebiegu
procesu legislacyjnego, pozwalające na dokonanie istotnych ustaleń dotyczących
ratio legis przepisu. W uzasadnieniu przedłożenia legislacyjnego (nowelizacji art.
426 § 2 zd. pierwsze k.p.k.) projektodawca tak oto wyjaśnił rację rozszerzenia
katalogu zaskarżalnych orzeczeń sądu odwoławczego o postanowienia w
przedmiocie zawieszenia postępowania cyt.: „Proponuje się poszerzenie katalogu
postanowień wydawanych w toku postępowania odwoławczego, które są
zaskarżalne do innego składu tego sądu, o postanowienie o zawieszeniu
postępowania. Postanowienie to, choć nie kończy postępowania, to jednak z reguły
II KZ 19/24
9
na dłuższy czas wstrzymuje jego bieg, co może szkodzić procesowym interesom
wszystkich stron. Zasadne byłoby w związku z tym umożliwienie spowodowania
kontroli procesowej tego postanowienia wydanego przez sąd odwoławczy.”
(rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz
niektórych innych ustaw z dnia 21 lutego 2019 r., RM-10-18-19, Druk sejmowy
3251, Sejm RP VIII-mej kadencji, Uzasadnienie, s. 53).
Wyraźnie zatem w przedłożeniu legislacyjnym położono akcent na kwestie
związane z negatywnym aspektem wstrzymania biegu postępowania, nie zaś na
kwestię czysto formalną, tj. czy zawieszenie dotyczy wprost głównego nurtu
postępowania (a zatem, że zaskarżalne miałoby być jedynie „postanowienie w
przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego”, czy też wyłącznie nurtu
incydentalnego postępowania odwoławczego). Projektodawca nie różnicuje zatem
rozstrzygnięć w przedmiocie zawieszenia postępowania z punktu widzenia tego,
czy są to decyzje zapadające w głównym nurcie postępowania, czy też decyzje o
charakterze wpadkowym, mające jednak bezpośrednie przełożenie na ogólną
szybkość, płynność i sprawność postępowania odwoławczego. Nie ma zaś żadnych
wątpliwości co do tego, że także rozstrzygnięcie wpadkowe wydane w toku
postępowania odwoławczego (takie jak zawieszenie postępowania w przedmiocie
wniosku o wyłączenie sędziego, tak jak to jest to w niniejszej sprawie) może
doprowadzić do „wstrzymania na dłuższy czas biegu” całego postępowania
odwoławczego, skoro w rezultacie będzie ono blokowało dalsze prowadzenie
postępowania w przedmiocie nadzwyczajnego środka zaskarżenia. W efekcie może
to niewątpliwie „szkodzić procesowym interesom wszystkich stron”. W każdym razie
stanowisko o dopuszczalności zaskarżenia postanowienia o zawieszeniu
postępowania incydentalnego wydanego w toku postępowania głównego w pełni
harmonizuje z założeniami przedłożenia legislacyjnego z 2019 r., na którego
pierwszy plan wysunięto merytoryczne zagadnienie tamowania biegu postępowania,
nie ograniczając zasięgu działania przepisu (zaskarżalności) do układu
procesowego, w którym zostało wydane postanowienie o zawieszeniu
postępowania odwoławczego (postępowania „głównego”).
Przechodząc obecnie do zażalenia wniesionego przez adw. P. M.,
działającego z substytucji adwokata M. P., obrońcy oskarżonego K. P., na
II KZ 19/24
10
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2024 r. o zawieszeniu
postępowania o wyłączenie Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego SSN Małgorzaty
Manowskiej od rozpoznania wniosku obrońcy o stwierdzenie braku spełnienia
wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego SN Małgorzatę Bednarek -
na czas trwania zawieszenia postępowania w przedmiocie zbadania spełnienia
przez sędziego SN Małgorzatę Bednarek wymogów niezawisłości i bezstronności w
sprawie kasacyjnej oznaczonej sygnaturą II KK 87/23, należało stwierdzić, że
okazało się ono zasadne i zasługiwało na uwzględnienie w kierunku postulowanym
przez jego autora.
Otóż rację ma obrońca, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z
naruszeniem m. in. przepisu art. 22 § 1 k.p.k., zaś naruszenie to miało wpływ na
treść zaskarżonego postanowienia. Zawieszając bowiem postępowanie w
przedmiocie wniosku o wyłączenie Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego SSN
Małgorzaty Manowskiej od rozpoznania wniosku obrońcy o stwierdzenie braku
spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego SN Małgorzatę
Bednarek Sąd Najwyższy (jak wynika z uzasadnienia postanowienia
z dnia 20 marca 2024 r.) przyjął ⎯ co nie znajduje adekwatnej podstawy w
przepisach regulujących instytucję zawieszenia postępowania ⎯ że zawieszenie
postępowania głównego (postępowania w przedmiocie tzw. testu niezawisłości i
bezstronności ⎯ por. postanowienie SN z dnia 6 marca 2024 r.) niejako w sposób
mechaniczny przekłada się na bieg postępowania incydentalnego i automatycznie
implikuje konieczność zawieszenia postępowania w przedmiocie wyłączenia
sędziego od rozpoznania wniosku o przeprowadzenie testu.
Takiej zależności brak, bowiem zawieszenie postępowania głównego
(postępowania w przedmiocie tzw. testu niezawisłości i bezstronności) nie stanowi
przecież długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie innego
postępowania, tj. in casu postępowania dotyczącego wyłączenia sędziego. Wbrew
temu, co przyjmuje postanowienie SN z dnia 20 marca 2024 r., zawieszenie
zasadniczego postępowania w przedmiocie przeprowadzenia postępowania
testowego nie jest długotrwałą przeszkodą uniemożliwiającą prowadzenie
postępowania incydentalnego o wyłączenie sędziego ze składu sądu
procedującego w postępowaniu testowym, bowiem pytania do TSUE wskazane w
II KZ 19/24
11
treści postanowienia SN z dnia 6 marca 2024 r. związane są problematyką tzw.
testu niezawisłości i bezstronności. Nie było zatem podstaw do zawieszenia
postępowania wpadkowego (postępowania o wyłączenie sędziego od udziału w
sprawie). Obraza przepisów postępowania miała wpływ na treść orzeczenia, co
uzasadniało uwzględnienie zażalenia i uchylenie zaskarżonego postanowienia, bez
podstawy do wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego. Oznacza to ⎯ obecnie ⎯
powinność merytorycznego rozpoznania przez Sąd Najwyższy wniosku o
wyłączenie Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego SSN Małgorzaty Manowskiej od
rozpoznania wniosku obrońcy o stwierdzenie braku spełnienia wymogów
niezawisłości i bezstronności przez sędziego SN Małgorzatę Bednarek.
Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
r.g.