II KZ 15/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 czerwca 2025 r.
SSN Małgorzata Gierszon
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 czerwca 2025 r.,
zażalenia skazanego z art. 279 §1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. J. S.
na zarządzenie Przewodniczącej X Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Warszawie
z dnia 26 lutego 2025 r., w sprawie X Ka 104/24, o odmowie przyjęcia wniosku
p o s t a n o w i ł
uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do Sądu
Okręgowego w Warszawie X Wydział Karny Odwoławczy - do
ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Przewodnicząca X Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w
Warszawie zarządzeniem z dnia 26 lutego 2025 r., w sprawie X Ka 104/24,
odmówiła przyjęcia wniosku J. S. sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku
Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2024 r., X Ka 104/24.
Uzasadniając tę decyzję podała, że skazany złożył wniosek po terminie wskazanym
w art. 422 § 3 k.p.k. Termin ten dla skazanego upłynął 7 stycznia 2025 r., a
tymczasem złożył on wniosek w dniu 3 lutego 2025 r. W sprawie nie wstąpiły
okoliczności z art. 422 § 2a k.p.k.
Na marginesie dodała, że wyznaczony z urzędu obrońca złożył wniosek o
sporządzenie i doręczenie uzasadnienia, które zostało już sporządzony.
II KZ 15/25
2
Zarządzenie zostało zaskarżone przez skazanego, który stwierdził, że ta
decyzja została wydana w oderwaniu od realiów sprawy i bez rozważenia
całokształtu obowiązującego porządku prawnego. Zarzucił naruszenie art. 42 ust. 2
Konstytucji, art., 6 ust. 3 lit. b Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka,
art. 14 ust. 3 lit. b Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art.
8 ust. 2 Karty Praw Podstawowych UE oraz przepisów dyrektyw Parlamentu
Europejskiego i Rady Europy 2012/3/UE z 22.05.2012 (prawo do informacji w
postępowaniu karnym).
W związku z tym zarzutem wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i
nakazanie sporządzenia i doręczenia mu uzasadnienia wyroku.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Zażalenie jest zasadne. Za takim stanowiskiem nie przemawia jednak
stwierdzenie naruszenia prawa oskarżonego do obrony, ale jego prawa do
informacji.
Decyzja o braku podstaw do uwzględnienia wniosku złożonego na podstawie
art. 422 § 3 k.p.k. wobec upływu przewidzianego przez ustawodawcę terminu do
złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia była zasadna.
Wobec tego, że uzasadnienie wyroku zostało sporządzone, to pomimo
upływu terminu do złożenia nadmienionego wniosku, należało ten wniosek zgodnie
z wymogami wynikającymi z art. 118 § 1 k.p.k. jako wniosek złożony w trybie art.
157 § 1 k.p.k. Przypomnieć należy, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu,
stronom oraz osobom, których orzeczenie bezpośrednio dotyczy, należy na ich
żądanie nieodpłatnie wydać jeden uwierzytelniony odpis każdego orzeczenia.
Odpis wydaje się z uzasadnieniem, jeżeli je sporządzono.
Odnośnie do zgłoszonego przez oskarżonego w uzasadnieniu zażalenia
braku możliwości złożenia wniosku sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku
przed jego wydaniem, to podkreślić należy, że w związku z wyrokiem
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 13.12.2018 r., skarga nr 21497/14, w
sprawie Witkowski przeciwko Polsce to stanowisko uległo zmianie. Jak stwierdził
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2019 r., I KZ 5/19 (Lex
nr 2745527): „Złożenie przed ogłoszeniem wyroku wniosku o sporządzenie na
piśmie i doręczenie jego uzasadnienia nie zawsze powoduje odmowę jego
II KZ 15/25
3
przyjęcia. Będzie to bowiem uzależnione od okoliczności każdego indywidualnego
przypadku, które powinny stać się przedmiotem oceny poprzedzającej wydanie w
tym przedmiocie decyzji. Te okoliczności będą związane tak z osobą samego
uprawnionego, jego ówczesną sytuacją faktyczną, jak i z ustaleniami co do wymiaru
czasu dzielącego złożenie przedmiotowego wniosku od ogłoszenia wyroku, którego
on dotyczy, czynionymi w kontekście przedstawionej w związku z tym przez
uprawnionego argumentacji, dotyczącej przyczyny nie przestrzegania rygorów art.
422 k.p.k. Należy bowiem mieć na względzie, że Europejski Trybunał Praw
Człowieka w wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r., 21497/14 (Witkowski przeciwko
Polsce) uznał, że Polska naruszyła prawo skarżącego do rzetelnego procesu w
sprawie karnej ze względu na nieuwzględnienie wniosku o doręczenie wyroku wraz
z uzasadnieniem złożonego na godzinę przed wydaniem tego wyroku. Trybunał
przy tym stwierdził, że zaprezentowana w tej sprawie wykładnia była nadmiernie
formalistyczna i doprowadziła do utraty przez skarżącego prawa do wniesienia
apelacji. Taka wykładnia nie mogła więc służyć celowi zagwarantowania pewności
prawnej rozstrzygnięć sądowych i prawidłowego sprawowania wymiaru
sprawiedliwości, okazała się natomiast swoistą barierą uniemożliwiającą
oskarżonemu skorzystanie z jego prawa do odwołania się od wyroku. Prawo
dostępu skarżącego do sądu, a co za tym idzie, jego prawo do rzetelnego procesu
w sprawie karnej zostało zatem upośledzone w samej swej istocie.”
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
