II KS 52/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 marca 2025 r.
SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jerzy Grubba
SSN Michał Laskowski
w sprawie J.D.,
oskarżonego z art. 207 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 marca 2025 r.,
skargi wniesionej przez prokuratora w trybie art. 539a k.p.k.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 24 września 2024 r. ( sygn. akt V
Ka 686/24)
na podstawie art. 539f k.p.k., w zw. z art. 536 k.p.k., w zw. z art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę
Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym
Jerzy Grubba
Włodzimierz Wróbel
Michał Laskowski
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kraśniku z dnia 30 kwietnia 2024 r. (sygn. akt
II K 617/23), J.D. został uznany za winnego tego, że w okresie od 1 kwietnia do 5
II KS 52/24
2
września 2023 r. w W. znęcał się psychicznie oraz fizycznie nad swoją żoną H.D.
oraz córką A.K., będąc pod wpływem alkoholu, wszczynając awantury domowe,
podczas których wyzywał pokrzywdzone słowami wulgarnymi i powszechnie
uznawanymi za obelżywe, poniżał, oczerniał, zakłócał spoczynek nocny, córkę A.K.
uderzył jednokrotnie w twarz we wrześniu 2023 r., żonę H.D. popychał i jednokrotnie
dusił rękoma za szyję nieustalonego dnia w lipcu 2023 r., a nadto znęcał się
psychicznie nad wnukiem J.K. (lat 15) w ten sposób, że wyzywał go słowami
wulgarnymi oraz powszechnie uznawanymi za obelżywe, przy czym czynu tego
dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu kary roku pozbawienia wolności orzeczonej
za umyślne przestępstwo podobne. Za to Sąd wymierzył mu karę 6 miesięcy
pozbawienia wolności oraz orzekł wobec oskarżonego nakaz opuszczenia lokalu
zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi H.D., A.K. i J.K. na okres 3 lat, w terminie
7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, a także orzekł wobec oskarżonego zakaz
zbliżania się do pokrzywdzonych H.D., A.K. i J.K. na odległość mniejszą niż 5 m na
okres 3 lat.
Od powyższego wyroku apelacje wnieśli obrońca oskarżonego i pełnomocnik
oskarżycielki posiłkowej H.D.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 24 września 2024 r. (sygn. akt
V Ka 686/24) na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.
oraz art. 79 § 3 i 4 k.p.k. zaskarżony wyrok został uchylony, a sprawę J.D.
przekazano Sądowi Rejonowemu w Kraśniku do ponownego rozpoznania.
Od powyższego wyroku skargę w trybie art. 539a k.p.k. wniósł prokurator,
zarzucając orzeczeniu „naruszenie art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k., polegające na
uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego w Kraśniku z dnia 30 kwietnia 2024 roku sygn.
akt II K 617/23 oraz przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi
pierwszej instancji w sytuacji, gdy nie wystąpiła żadna z przewidzianych w tym
przepisie przesłanek uzasadniających takie rozstrzygnięcie, która to decyzja została
podjęta w następstwie wyrażenia błędnego poglądu o zaistnieniu bezwzględnej
przyczyny odwoławczej opisanej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3
i 4 k.p.k. oraz 79 § 3 i 4 k.p.k. polegającej na braku w postępowaniu sądowym
obrońcy oskarżonego wobec powziętych wątpliwości co do jego poczytalności.”
II KS 52/24
3
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w
Lublinie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
W sprawie z urzędu stwierdzono wystąpienie bezwzględnej przyczyny
odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Polega ona na tym, że sąd odwoławczy orzekał
w składzie, który nie gwarantował spełnienia standardu bezstronności i niezależności,
a więc był sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu tego przepisu, z uwagi na
udział w tym składzie sędzi Sądu Okręgowego w Lublinie X.Y.
Jak wskazywano już wielokrotnie w orzecznictwie polskiego Sądu
Najwyższego, jak orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka problem dotyczący niezależności polskich
sądów i ich odpowiedniej struktury ma charakter systemowy. Kwestia ta zwłaszcza
wybrzmiewa w tych przypadkach, gdy konkretni sędziowie nie tylko swoją karierę
orzeczniczą zaczynali, bądź kontynuowali w oparciu o decyzje Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. 2018.3), ale brali aktywny udział we wspieraniu wszelkich „reform”
wymiaru sprawiedliwości po roku 2015 i utożsamiali się z wyrażanymi przez
ówcześnie rządzących kierunkami zmian.
Sędzia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, X.Y., została powołana
na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Lublinie decyzją Prezydenta RP z dnia
[…] 2019 r., Nr […]. Powołanie to nastąpiło na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
zawarty w Uchwale Nr […] z dnia […] 2018 r. Jak podkreślono w orzeczeniach Sądu
Najwyższego w sprawach o sygn. III KK 375/21 oraz II KK 607/22, procedura tego
awansu budzi poważne wątpliwości co do jej transparentności i bezstronności. Skład
orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela te zastrzeżenia.
Istotnym elementem oceny postawy sędzi G. jest fakt, iż w 2022 r. podpisała
ona listę poparcia dla sędziego Ł.P., byłego wiceministra w Ministerstwie
Sprawiedliwości, kandydującego do drugiej kadencji Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej ustawą z 2017 r. Poparcie to udzielone zostało pomimo powszechnie
znanych informacji o udziale Ł.P. w tzw. aferze hejterskiej, gdzie osoby powiązane z
Ministerstwem Sprawiedliwości podejmowały próby dyskredytowania sędziów
II KS 52/24
4
broniących niezależności sądownictwa i stosujących w swoim orzecznictwie normy
konstytucyjne oraz prawa międzynarodowego. Poparcie nastąpiło w czasie, gdy w
przestrzeni prawnej funkcjonowały już liczne i jednoznaczne orzeczenia trybunałów
międzynarodowych dotyczące kryzysu praworządności w Polsce, wobec czego nie
mogło być wątpliwości co do sprzecznego z Konstytucją RP i prawem
międzynarodowym sposobu wyboru kandydatów na sędziów przez ówczesną KRS.
W tym samym okresie, sędzia X.Y. ubiegała się o delegację do orzekania w
Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, którą otrzymała decyzją Ministra Sprawiedliwości
z dnia […] 2022 r. ([…]). Musiała mieć przy tym świadomość, że delegacja ta była
następstwem wcześniejszego (sierpień 2022 r.) działania polegającego na
bezprawnym przeniesieniu doświadczonych sędziów Wydziału II Karnego Sądu
Apelacyjnego w Warszawie do Wydziału III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, co
było spowodowane wyłącznie ich stosowaniem Konstytucji RP i respektowaniem
orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela oceny
zawarte w sprawie II KK 296/23, które dotyczą delegacji sędzi X.Y. do Sądu
Apelacyjnego.
Reasumując, udział sędzi X.Y. w rozpoznaniu niniejszej sprawy i wydaniu
orzeczenia prowadził do obsady sądu niezgodnej z regulacjami prawa polskiego i
międzynarodowego, a zatem do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej
z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., podzielając tym samym oceny wyrażane już wielokrotnie
przez Sąd Najwyższy m.in. w wyrokach z dnia 24 kwietnia 2024 r. (II KK 447/23), z
dnia 11 grudnia 2024 r. (II KK 279/24), z dnia 16 maja 2024 r. (II KK 523/23); z dnia
20 listopada 2024 (II KK 271/24).
[WB]
[a.ł]
Jerzy Grubba Włodzimierz Wróbel Michał Laskowski
