II KO 97/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 stycznia 2026 r.
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)
SSN Marek Pietruszyński
SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)
w sprawie A. N.
skazanego z art. 258 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej
w dniu 21 stycznia 2026 r.,
z urzędu,
kwestii wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem
Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II KK 455/23, o oddaleniu
kasacji obrońcy jako oczywiście bezzasadnej,
1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. wznawia postępowanie kasacyjne,
2. uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 marca
2024 r., sygn. akt II KK 455/23, o oddaleniu kasacji obrońcy jako
oczywiście bezzasadnej i przekazuje sprawę Sądowi
Najwyższemu Izbie Karnej do ponownego rozpoznania,
3. obciąża Skarb Państwa wydatkami postępowania
wznowieniowego.
UZASADNIENIE
Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z kasacji obrońcy skazanego A. N. od
wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II
II KO 97/24
2
AKa 206/19, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 23
stycznia 2019 r., sygn. akt XVIII K 191/15.
Sprawa ta, zarejestrowana pod sygnaturą II K 455/23, została przydzielona
do referatu SSN Zbigniewa Kapińskiego.
Postanowieniem z dnia 7 marca 2024 r. Sąd Najwyższy, w którego składzie
zasiadał jednoosobowo SSN Zbigniew Kapiński, oddalił kasację obrońcy
skazanego jako oczywiście bezzasadną, obciążając A. N. kosztami postępowania
kasacyjnego.
Pismem z dnia 9 lipca 2024 r. obrońca skazanego wniósł o wznowienie z
urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego powyższym postanowieniem z
uwagi na fakt, że orzeczenie to wydał Sąd Najwyższy wadliwie obsadzony.
Sprawa z wniosku o wznowienie postępowania została zarejestrowana pod
sygnaturą II KO 97/24 i w dniu 17 lipca 2024 r. przydzielona do referatu sędziego
SN Eugeniusza Wildowicza, który skierował ją do rozpoznania w składzie
trzyosobowym na posiedzeniu w dniu 18 września 2024 r.
Rozpoznanie sprawy w tym składzie zostało decyzją Prezesa Izby Karnej
wstrzymane, a następnie w dniu 23 października 2024 r. na podstawie art. 80 § 1
uSN oraz § 80 ust. 7 regSN w zw. z art. 544 § 2 k.p.k., Prezes Izby Karnej
wyznaczył nowy skład orzekający w niniejszej sprawie w osobach: SSN Marek
Siwek (przewodniczący), SSN Adam Roch oraz SSN Eugeniusz Wildowicz
(sprawozdawca) – k.13.
Pismami z dnia 29 października 2024 r. obrońca skazanego wniósł o
wyłączenie sędziów SN Marka Siwka i Adama Rocha od rozpoznania
przedmiotowej sprawy ze względu na zaistnienie okoliczności, które mogą wywołać
uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności.
Postanowieniem z dnia 14 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy wyłączył
sędziów SN Marka Siwka i Adama Rocha od udziału w sprawie II KO 97/24.
W dniu 9 lutego 2025 r. Prezes Izby Karnej wyznaczył do rozpoznania
przedmiotowej sprawy dwóch nowych sędziów w miejsce sędziów wyłączonych, w
osobach: SSN Marka Motuka i SSN Marka Pietruszyńskiego.
W dniu 27 lutego 2025 r. obrońca skazanego wystąpił z wnioskiem o
wyłączenie SSN Marka Motuka od udziału w sprawie II KO 97/24 ze względu na
II KO 97/24
3
istnienie okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
bezstronności.
Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 3 marca 2025 r. sprawa z wniosku
o wyłączenie SSN Marka Motuka od rozpoznania sprawy II KO 97/24 została
przydzielona do referatu sędziego SN Stanisława Stankiewicza.
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2025 r., sygn. akt II KO 97/24, Sąd
Najwyższy pozostawił wniosek obrońcy o wyłączenie Marka Motuka bez
rozpoznania, z uwagi na przejście tego sędziego w stan spoczynku w dniu 8
listopada 2025 r.
W dniu 10 grudnia 2025 r., w związku z potrzebą uzupełnienia składu
orzekającego, w miejsce SSN Marka Motuka, został wyznaczony sędzia SN
Tomasz Artymiuk, co umożliwiło skierowanie sprawy na posiedzenie i jej
rozpoznanie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Pismo obrońcy stanowi sygnalizację potrzeby wznowienia postępowania z
urzędu z powodu zaistnienia w postępowaniu przed Sądem Najwyższym
uchybienia stanowiącego bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k., w związku z udziałem w wydaniu orzeczenia w sprawie II KK 455/23 SSN
Zbigniewa Kapińskiego, powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego w
wadliwej procedurze z udziałem KRS, ukształtowanej w sposób sprzeczny z
Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wznowienie
postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji jest
dopuszczalne (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 14 czerwca 2023 r.,
II KO 73/22; 14 czerwca 2023 r. III KO 43/23; 21 czerwca 2023 r., V KO 30/22; 23
sierpnia 2023 r., II KO 75/23; 18 października 2023 r., I KO 33/23; 6 listopada 2023
r., I KO 56/23). Z orzeczeń tych wynika, że nie ma przeszkód do żądania zarówno
wznowienia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, jak również
wznowienia postępowania kasacyjnego, które zakończyło się oddaleniem
złożonego nadzwyczajnego środka odwoławczego.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że zaistniała w
niej bezwzględna przesłanka odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w
II KO 97/24
4
postaci nienależytej obsady sądu, w związku z udziałem w składzie orzekającym
SSN Zbigniewa Kapińskiego. Wynika to choćby z pierwszej tezy uchwały
połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu
Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. w sprawie (BSA I-4110-1/20) - będącej zasadą
prawną oraz z drugiej tezy uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2
czerwca 2022 r. (I KZP 2/22).
Jak trafnie wywiedziono w szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych
po zapadnięciu uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., zachowała
ona moc obowiązującą, wiążąc wszystkie składy Sądu Najwyższego (art. 87 § 1
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym), a poglądu tego nie zmienia
fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r., U
2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (zob. w tym przedmiocie postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021, V
KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22; uchwała Sądu Najwyższego z
dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, czy orzecznictwo w tzw.
sprawach testowych - art. 29 § 5 u.SN: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27
lutego 2023 r., II KB 10/22 i z dnia 13 kwietnia 2023 r., III CB 6/23). Podobnie, a
więc co do braku skutku prawnego wskazanego wyżej wyroku Trybunału
Konstytucyjnego, ocenić należy te - zapadłe po podjęciu uchwały z dnia 23 stycznia
2020 r. - orzeczenia Sądu Najwyższego, w którego składach zasiadali sędziowie
powołani w oparciu o przepisy ustawy o KRS z 2017 r., jako dotknięte wadą z art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo z art. 379 pkt 4 k.p.c., a także inne wyroki Trybunału
Konstytucyjnego, czy też dokonywane sukcesywnie zmiany ustawy o Sądzie
Najwyższym, mające na celu wyłącznie zablokowanie orzecznictwa Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w
zakresie dokonanych przez te organy międzynarodowe interpretacji wiążących
Polskę norm traktatowych. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni podziela
przeprowadzoną w powołanych orzeczeniach wykładnię przepisów ustaw: Kodeks
postępowania karnego oraz ustawy o Sądzie Najwyższym.
II KO 97/24
5
Bezdyskusyjnie zatem z nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k. mamy do czynienia, ilekroć w składzie sądu bierze udział osoba
powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), a tak było w rozpoznawanej sprawie –
ponieważ sędzia Zbigniew Kapiński został powołany na stanowisko sędziego Sądu
Najwyższego właśnie w tej dotkniętej wadą procedurze.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że w sprawie wystąpiła także
podstawa wznowieniowa określona w art. 540 § 3 k.p.k. Europejski Trybunał Praw
Człowieka w Strasburgu już kilkukrotnie bowiem stwierdzał naruszenie art. 6 ust. 1
EKPC wobec wadliwości procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego z
uwagi tryb ustalania składu Krajowej Rady Sądownictwa (w wyrokach: z dnia 23
listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21, z dnia
22 lipca 2021 r., w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19, z
dnia 8 listopada 2021 r., w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce,
połączone skargi nr 49868/19 i 57511/19 oraz z dnia 3 lutego 2022 r., w sprawie
Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20). Wprawdzie
orzeczenia te nie dotyczyły sędziów orzekających w Izbie Karnej, jednak wadliwość
powołania SSN Zbigniewa Kapińskiego jest taka sama, jak sędziów orzekających w
sprawach, które stanowiły podstawę skarg rozpoznanych przez ETPC w wyżej
wskazanych orzeczeniach. W orzecznictwie nie budzi też wątpliwości potrzeba
zapewnienia standardu prawa do sądu, gwarantowanego przez art. 6 ust. 1 EKPC
także w postępowaniach po uprawomocnieniu się orzeczenia (zob. postanowienie
SN z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II KO 75/23 i wskazane tam judykaty SN i
ETPC).
Trzeba też zauważyć, że stwierdzone uchybienie może rodzić
odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za naruszenie art. 6 EKPC.
Do tej pory doszło do polubownego zakończenia szeregu spraw w związku ze
skargami dotyczącymi niezagwarantowania prawa do sądu w postępowaniu
kasacyjnym przed Sądem Najwyższym, w tym również w zakresie postępowań z
udziałem sędziów Izby Karnej Sądu Najwyższego powołanych na wniosek Krajowej
II KO 97/24
6
Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w trybie określonym przepisami
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (zob. skargi w sprawach Dudek i Lazur i I.G.
przeciwko Polsce i 19 innych skarg, nr 41097/20, 39577/22, 42668/21 i 19 innych).
Jak wynika z komunikatu Trybunału z 7 listopada 2024 r. (ECHR 259/2024) jednym
z powodów, dla których zdecydowano się skreślić skargi związane z wątpliwościami
co do niezawisłości nowo powołanych sędziów Sądu Najwyższego, była możliwość
wznowienia postępowań kasacyjnych z udziałem tych sędziów w związku z
podstawą określoną w art. 540 § 3 k.p.k. Wznowienie postępowania w niniejszej
sprawie jawi się zatem jako tym bardziej uzasadnione (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt II KO 81/24).
W związku z powyższym należało orzec o wznowieniu postępowania
kasacyjnego oraz uchyleniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2023
r., sygn. akt II KK 455/23, o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnej kasacji
obrońcy, przekazując sprawę Sądowi Najwyższemu Izbie Karnej do ponownego
rozpoznania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
Marek Pietruszyński
Tomasz Artymiuk
Eugeniusz Wildowicz
