II KO 92/26
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński
Dnia 15 lipca 2026 r.
w sprawie A.K.
w przedmiocie sygnalizacji skazanego o konieczności wznowienie z urzędu
postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu
Apelacyjnego w Lublinie z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. II AKa 74/23
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. II
K 45/20,
na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. a contrario
stwierdzam brak podstaw do wznowienia z urzędu
postępowania sądowego zakończonego prawomocnym
wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 14 listopada 2023
r., sygn. II AKa 74/23.
UZASADNIENIE
Skazany wystąpił do Sądu Najwyższego z sygnalizacją konieczności
wznowienia z urzędu postępowania sądowego zakończonego prawomocnym
wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. II AKa
74/23.
Jako bezwzględną przyczynę odwoławczą skutkującą konieczność
wznowienia postępowania sądowego z urzędu, wskazał fakt niedopuszczenia
dowodu z opinii psychologiczno – psychiatrycznej w sprawie, w której skazano go
za ciężkie przestępstwa, w tym popełnione na tle seksualnym zagrożone surową
II KO 92/26
2
karą pozbawienia wolności, choć w przeszłości dowód z opinii psychiatrycznej był
dopuszczony w jego sprawie o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Sygnalizacja skazanego nie jest zasadna.
Odczytując wprost tę sygnalizację podnieść należało, że jest ona niezasadna
z tej przyczyny, że sam fakt niepoddania oskarżonego badaniu przez lekarzy
psychologów i psychiatrów nie stanowi bezwzględnego powodu odwoławczego.
Sąd Najwyższy odczytuje jednak sygnalizację skazanego jako dążenie do
wykazania zaistnienia w postępowaniu sądowym bezwzględnej przyczyny
odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w postaci nieposiadania przez
oskarżonego w postępowaniu sądowym obrońcy w sytuacji istnienia uzasadnionych
wątpliwości co do poczytalności oskarżonego (art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k.).
Rzecz jednak w tym, że oskarżony w postępowaniu sądowym był
reprezentowany przez obrońcę, którego udział w postępowaniu przed sądem
okręgowym był obligatoryjny z uwagi na zarzucenie oskarżonemu popełnienia
zbrodni ( art. 280 § 2 k.k.). Wprawdzie obrońca nie był wyznaczony z uwagi na
wątpliwości co do stanu poczytalności skazanego, ale nie ma to znaczenia dla
oceny zasadności sygnalizacji. Z bezwzględną przyczyną odwoławczą wymienioną
w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. mamy bowiem do czynienia tylko wówczas, gdy
oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w
art. 79 § 1 i 2, art. 80 lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego
udział był obowiązkowy.
Stąd też nieposiadanie przez oskarżonego obrońcy w postępowaniu
sądowym w wypadkach obrony obowiązkowej i jego nieuczestniczenie w
czynnościach, w których udział jego był obowiązkowy stanowi wskazaną w tym
przepisie bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Nie sposób powołania obrońcy jest tu istotny, czy też podstawy prawne jego
wyznaczenia, ale sam fakt działania w postępowaniu sądowym jako obrońcy
oskarżonego.
II KO 92/26
3
Na marginesie zasadniczych rozważań Sąd Najwyższy pragnie nadto
wskazać, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego nie każda wątpliwość
dotycząca stanu psychicznego oskarżonego skutkuje uruchomieniem instytucji
obrony obligatoryjnej. Wątpliwość ta ma być „uzasadniona”, a więc poparta takimi
okolicznościami natury faktycznej, które w odbiorze zewnętrznym przemawiają za
realną możliwością wystąpienia u oskarżonego zakłóceń w stanie zdrowia
psychicznego w chwili czynu lub w toku procesu karnego. Wątpliwości
„uzasadnione” muszą wynikać z obiektywnych przesłanek, mieć oparcie w ocenie
konkretnych ustalonych w sprawie okoliczności lub dowodów oraz zostać powzięte
przez uprawniony organ procesowy. Decydujące znaczenia ma tu ocena tego
organu, a nie subiektywna ocena stron procesu ( postanowienia Sądu Najwyższego
z dnia: 13 grudnia 2025 r. , II KK 489/24 i 17 grudnia 2025 r., I KK 414/25).
Analiza wyroków, które zapadły wobec skazanego w obu instancjach, nie
wskazuje, aby jakiekolwiek wątpliwości, a tym bardziej „ uzasadnione” miały sądy a
quo i ad quem. Co więcej jakichkolwiek tego rodzaju wątpliwości nie miały strony
postępowania. We wniosku skazany nie wykazał aby w przeszłości leczył się
psychiatrycznie, a fakt podania go badaniu przez lekarzy psychiatrów w innej
sprawie sam w sobie nie uzasadnia powzięcia przekonania, że na etapie
postępowania sądowego powinny zrodzić się uzasadnione wątpliwości co do stanu
poczytalności skazanego, tym bardziej że skazany nie podnosi aby w uprzedniej
opinii stwierdzone zostały zakłócenia psychiczne wpływające na poziom jego
poczytalności.
Okoliczności popełnienia przestępstwa rozboju kwalifikowanego nie rodziły
uzasadnionych wątpliwości co do stanu poczytalności skazanego. Co do
okoliczności popełnienia czynów kwalifikowanych z art. 197 k.k., podnieść należało,
że rozbudowany sposób popełnienia tych przestępstw łączący się z popełnieniem
przestępstwa z art. 245 k.k., nie wskazuje aby skazany nie podejmował tych działań
z należytym rozeznaniem.
Z tych powodów należało zarządzić jak na wstępie.
Na zarządzenie zażalenie nie przysługuje.
[WB]
[a.ł]
II KO 92/26
4
