II KO 42/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Artymiuk
Dnia 21 marca 2025 r.
W związku z pismem J.Z. z dnia 3 marca 2025 r. (wpływ do Sądu Najwyższego w
dniu 12 marca 2025 r.), określonym przez autora jako wniosek o wznowienie
postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w
Warszawie z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt II AKa 3/20, utrzymującym w mocy
wyrok łączny Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11 października 2019 r., sygn.
akt VIII K 57/19, a więc zawierającym sygnalizację (art. 9 § 2 k.p.k.),
nie stwierdzam podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy z
urzędu postępowania o wznowienie postępowania w powołanej
wyżej sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w
Warszawie (art. 542 § 3 k.p.k.).
UZASADNIENIE
W realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do podjęcia przez Sąd
Najwyższy czynności skutkujących wznowieniem z urzędu postępowania
zakończonego powołanym na wstępie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie.
Z pisma skazanego J.Z. wniesionego do Sądu Najwyższego wynika, że
bezwzględnej przyczyny odwoławczej w toku postępowania przed Sądem drugiej
instancji, upatruje on w fakcie udziału w składzie orzekającym tego Sądu sędziego
X.Y. delegowanej z Sądu Okręgowego do Sądu Apelacyjnego.
Dokonana analiza wskazanej wyżej sprawy pod kątem sygnalizowanego
uchybienia mającego – jak wynika z treści pisma – postać bezwzględnej przyczyny
II KO 42/25
2
odwoławczej określone w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wystąpienia takiego uchybienia
nie potwierdziła.
Skazany w swoim „wniosku” odwołuje się do się do orzecznictwa
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (ETPCz) bliżej tego
orzecznictwa nie precyzując. Można jedynie domniemywać, że chodzi o te judykaty,
w których Trybunał rozstrzygnął o braku spełnienia przez Krajową Radę
Sądownictwa ukształtowaną w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście ustawa o KRS z 2017 r.) standardów
niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej, a których konsekwencją
stało się uznawanie przez sądy krajowe, w tym w szczególności przez Sąd
Najwyższy, wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439
§ 1 pkt 2 k.p.k., związanej z udziałem w składach orzekających sądów
powszechnych osób powołanych na urząd sędziego z udziałem tego
niekonstytucyjnego organu, sprzecznego z art. 187 ust. 1 Konstytucji RP.
Prawdą jest, że sędzia X.Y. powołana została na urząd sędziego Sądu
Apelacyjnego w Warszawie postanowieniem Prezydenta RP z dnia [...] 2020 r. Nr.
1130.[…].2020 (M. P. z 2021 r., poz. […]), na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
zawarty w uchwale KRS Nr [...] z dnia [...] 2019 r., a nominację odebrała w dniu 18
grudnia 2020 r.
Rzecz wszelako w tym, że uczestnicząc w składzie orzekającym Sądu
drugiej instancji, który w dniu 20 listopada 2020 r. wydał wyrok w sprawie o sygn.
akt II AKa 3/20 dotyczącej J.Z., orzekała jako sędzia Sądu Okręgowego w
Warszawie delegowany do Sądu Apelacyjnego w Warszawie.
W takiej sytuacji ocenę spełnienia przez sędziego standardu niezawisłości i
bezstronności dokonywać należy z uwzględnieniem wykładni przepisów
traktatowych przeprowadzonej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej (TSUE) z dnia 16 listopada 2021 r., w połączonych sprawach od C-
748/19 do C-754/19. W orzeczeniu tym TSUE stwierdził, że „art. 19 ust. 1 akapit
drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TUE) odczytywany w świetle art.
2 TUE oraz art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów
II KO 42/25
3
domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu
karnym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie
przepisom krajowym, zgodnie z którymi minister sprawiedliwości państwa
członkowskiego może, na podstawie kryteriów, które nie zostały podane do
publicznej wiadomości, z jednej strony delegować sędziego do sądu karnego
wyższej instancji na czas określony albo na czas nieokreślony, zaś z drugiej strony
w każdym czasie, na podstawie decyzji, która nie zawiera uzasadnienia, odwołać
sędziego z tego delegowania, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na czas
określony, czy na czas nieokreślony”.
Sąd Najwyższy w tym składzie pogląd TSUE w całej rozciągłości akceptuje,
podobnie jak fakt związania sądu krajowego wykładnią przepisów traktatowych
dokonaną przez ten Trybunał.
Kwestia obowiązującego w Polsce systemu delegacji sędziów, w związku ze
wskazanym wyżej wyrokiem Trybunału, była już przedmiotem wypowiedzi Sądu
Najwyższego.
Zarówno z orzeczeń Sądu Najwyższego, jak i przede wszystkim utrwalonej
linii orzecznictwa samego TSUE, a także poglądów doktryny, wynika skutek ex tunc
wykładni prawa unijnego wyrażonej w orzeczeniu prejudycjalnym. Sam Trybunał
Sprawiedliwości przyjmuje więc, że interpretacja postanowień i zasad prawa
unijnego jest w nich zawarta ab initio. Toteż obowiązywanie czasowe wykładni
wyrażonej w deklaratoryjnym orzeczeniu prejudycjalnym TSUE jest identyczne z
obowiązywaniem w czasie europejskich unormowań prawnych, których wykładnia
jest dokonywana (niezależnie od momentu wyartykułowania samej wykładni).
Interpretacja ma więc skutek od ich wejścia w życie, czyli ex tunc, przy czym
Trybunał Sprawiedliwości dopuszcza niekiedy inne określenie skutków czasowych
własnych orzeczeń prejudycjalnych (por. P. Dąbrowska-Kłosińska, Skutki wyroków
prejudycjalnych TS w postępowaniu przed sądami krajowymi w świetle
orzecznictwa i Traktatu z Lizbony, Europejski Przegląd Sądowy 2010, z. 12, s. 13).
Odpowiadając na pytanie prejudycjalne sądu właściwego do orzekania w sprawach
karnych TSUE w swoich wcześniejszych orzeczeniach nadto wskazywał, że prawo
Unii nie wymaga, aby w celu uwzględnienia wykładni odpowiedniego przepisu tego
prawa przyjętej przez Trybunał, po wydaniu przez organ sądowy orzeczenia
II KO 42/25
4
posiadającego powagę rzeczy osądzonej, organ ten był co do zasady zobowiązany
do zmiany tego orzeczenia (por. wyrok TSUE z dnia 24 października 2018 r., C-
234/17, XC, YB, ZA, pkt 54, ECLI:EU:C:2018:853; zob. także podobnie wyroki:
z dnia 10 lipca 2014 r., Impresa Pizzarotti, C-213/13, EU:C:2014:2067, pkt 60;
z dnia 6 października 2015 r., Târşia, C-69/14, EU:C:2015:662, pkt 38; z dnia 29
lipca 2019 r., C-620/17, Hochtief Solutions AG Magyarországi Fióktelepe,
ECLI:EU:C:2019:630, pkt 56.) – tak w tym przedmiocie postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 13 lipca 2022 r., IV KO 1/22; uzasadnienie wyroku Sądu
Najwyższego z dnia 21 listopada 2023 r., II KK 469/22.
Powyższe zasady temporalne skutkowały przyjmowaniem przez Sąd
Najwyższy w wydawanych dotychczas orzeczeniach, w których zagadnienia
delegacji się pojawiało, takiej wykładni przepisów, która nie dawała podstaw do
wzruszania poddawanych kontroli tego Sądu orzeczeń przy przyjęciu za podstawę
rozstrzygnięcia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., bowiem delegacje te były dokonywane
przez Ministra Sprawiedliwości przed datą interpretacji przepisów traktatowych
przez TSUE, a więc przed dniem 16 listopada 2021 r. Co więcej, w większości
spraw, w których problematyka delegacji się pojawiała, również orzeczenia zapadłe
z udziałem sędziów posiadających taki status wydawane były przed wskazaną
wyżej datą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 listopada 2021 r., II
KK 379/21; z dnia 23 czerwca 2022 r., IV KK 164/22; czy powołane już wyżej z dnia
13 lipca 2022 r., IV KO 1/22).
Z tego rodzaju sytuacją mamy też do czynienia w niniejszym przypadku.
Wyrok z udziałem w składzie orzekającym sędzi X.Y. zapadł prawie rok przez datą
wydania powołanego wyżej orzeczenia TSUE, a więc przed dniem 16 listopada
2021 r., w związku z czym wykładnia polskich przepisów o delegacji sędziów
zawarta w tym orzeczeniu nie mogła stać się postawą wzruszenia prawomocnego
wyroku Sądu odwoławczego wydanego w dniu 20 listopada 2020 r.
Nie mógł mieć w związku z tym również znaczenia fakt późniejszego
powołania wymienionej sędzi na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie
na wniosek KRS nie spełniającej wymogów konstytucyjnych i konwencyjnych. Co
więcej, zauważyć należy, że w poddanych kontroli kasacyjnej Sądu Najwyższego
szeregu orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Warszawie wydanych z udziałem Pani
II KO 42/25
5
X.Y., orzekającej już jako sędzia Sądu Apelacyjnego, Sąd Najwyższy nigdy nie
powziął wątpliwości co do spełnienia przez skład tego Sądu standardu
niezawisłości i bezstronności, w związku z czym oddalał wniesione w tych
sprawach kasacje nie stwierdzając uchybień określonych w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uwzględniając całokształt poczynionych wyżej rozważań zarządzono, jak na
wstępie.
[WB]
[r.g.]
