II KO 29/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 22 maja 2025 r.
SSN Małgorzata Bednarek (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Anna Dziergawka
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie D. D.
skazanego z art. 197 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 maja 2025 r.
wniosku obrońcy D. D. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu
Okręgowego w Lublinie z 10 lipca 2018 r., sygn. akt V Ka 366/18
na podstawie k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1) wniosek oddalić;
2) obciążyć D. D. kosztami sądowymi postępowania w
przedmiocie wznowienia postępowania
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie wyrokiem z 20 grudnia 2017, sygn.
akt IX K 161/15 uznał D. D. winnym trzech czynów. Czyn z pkt. I zakwalifikowany
został z art. 189 § 1 k.k. w zb. z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., czyn z pkt.
II I III z art. 197 § 1 k.k. przy czym ustalił, że czyny z pkt. II i pkt. III zostały
dokonane w ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. D. D. wymierzył karę łączną 4 lat
pozbawienia wolności.
II KO 29/25
2
Na skutek apelacji wniesionych przez obrońców, Sąd Okręgowy w Lublinie
wyrokiem z 10 lipca 2018 r., sygn. akt V Ka 366/18, uchylił rozstrzygnięcia
o: wymierzonej oskarżonemu łącznej karze pozbawienia wolności i zaliczeniu na jej
poczet okresu tymczasowego aresztowania, jednostkowych karach pozbawienia
wolności oraz opłacie za I instancję. Ustalił, że czynów przypisanych w pkt. I, II i III
oskarżony dopuścił się w ramach opisanego w art. 91 § 1 k.k. ciągu przestępstw i
za te czyny, na podstawie art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., wymierzył mu
karę 4 lat pozbawienia wolności.
Sąd Najwyższy postanowieniem z 3 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt III
KK 740/18 oddalił kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną.
Pismem z 14 lutego 2025 r., obrońca skazanego wniósł o wznowienie wobec
D. D. postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z
10 lipca 2018 r., sygn. akt V Ka 366/18, z uwagi na fakt, że po wydaniu orzeczenia
ujawniły się nowe dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił zarzucanych
mu czynów. Obrońca wniósł również o uchylenie orzeczenia Sądu Rejonowego
Lublin-Zachód w Lublinie z 20 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt IX K 161/15 i
orzeczenia Sądu Okręgowego z 10 lipca 2018 r., sygn. akt V Ka 366/18.
Nowymi istotnymi dowodami – na które wnioskodawca powołał się – mają
być:
1) dokument w postaci Książki Zdrowia Osadzonego z Aresztu
Śledczego w L. z wpisem 15 grudnia 2014 r., z którego wynika, że 3 dni po
rzekomym zachowaniu, po którym D. D. został oskarżony o pozbawienie wolności i
zgwałcenie pokrzywdzonej, na ciele osadzonego nie stwierdzono żadnych
zadrapań, siniaków, ran czy otarć;
2) zeznania świadka J. F. - lekarza psychiatry, który będąc w bliskich
relacjach osobistych z pokrzywdzoną od wielu lat, kierowany chęcią pomocy miał
zatrudnić J. M. w prowadzonym przez siebie prywatnym gabinecie jesienią 2014 r.,
która to okoliczność jest istotna dla wykazania motywu działania pokrzywdzonej w
bezpodstawnym pomawianiu D. D.;
3) zeznania świadka A. S. - na okoliczność, że pozostawała w bliskich
kontaktach ze skazanym, o co pokrzywdzona była zazdrosna i wielokrotnie
telefonowała i wysyłała wiadomości SMS z groźbami i wyzwiskami, co prowadzi do
II KO 29/25
3
wniosku, że J. M. miała subiektywnie racjonalny powód do bezpodstawnego
pomówienia skazanego, że czynności seksualne były przez niego realizowane bez
jej zgody;
4) zeznania świadka A. K. - na okoliczność wielokrotnej obecności J. M. wraz
z D. D. w godzinach między 6.30 a 7.00 przy ul. […], w okresie od września do
grudnia 2014 r., co świadczy o pozostawaniu przez pokrzywdzoną w dobrowolnych
relacjach z oskarżonym w okresie zarzutu, co rzutuje na ocenę wiarygodności
zeznań J. M. odnośnie niewyrażenia przez nią zgody na podejmowanie czynności
seksualnych z D. D. 5 grudnia 2014 r., ujawniając przy tym ewidentny fałsz jej
zeznań;
1. dokumentacja fotograficzna - zdjęcia z klatki schodowej bloku przy ul. […]
wykonane w 2019 r. na zlecenie prywatnego detektywa, przedstawiające
widok na mieszkanie, które miał wynająć D. D., a w którym miało dojść do
będącego przedmiotem zarzutów zdarzenia z 14 grudnia 2014 r., które
potwierdzają prawdziwość zeznań świadka D. E., jednocześnie ujawniając
oczywistą fałszywość zdjęć przedstawiających widok na w/w mieszkanie, a
dołączonych do akt sprawy przez J. M.; (brak zdjęć w aktach);
2. wiadomość e-mali z Biura Obsługi Klienta A. (V. Sp. z o.o.), potwierdzająca,
iż samochód o numerze VIN: […], którym w okresie zarzutu posługiwał się D.
D., od stanu fabrycznego nie posiadał ręcznej blokady przednich drzwi
pasażera uniemożliwiającej otwarcie drzwi od wewnątrz, która to okoliczność
rzutować może na ocenę przebiegu zdarzenia z 5 grudnia i 14 grudnia 2014
r. przedstawioną przez J. M. odnośnie braku możliwości ucieczki z
przedmiotowego samochodu; (e-mail w aktach zapisany notatkami p. D.);
3. prywatna ekspertyza psychiatryczno-neurologiczna sporządzona przez lek.
med. psychiatrę i neurologa, R. R. z 30 września 2019 r., co do samych
leków przyjmowanych przez J. M. w okresie zarzutu, która to opinia podważa
w dużej mierze opinię sądowo-psychiatryczną biegłego psychiatry M. M.
sporządzoną dla Sądu Okręgowego w Lublinie do sprawy V Ka […],
dotyczącą stanu psychicznego J. M., a co za tym idzie zasadność i
wiarygodność składanych przez nią zeznań, co w konsekwencji stanowi
podstawę do wydania nowej opinii biegłego sądowego psychiatry, która
II KO 29/25
4
uwzględni nową perspektywę dotyczącą stanu zdrowia psychicznego
pokrzywdzonej oraz wpływu przyjmowanych leków na jej zdolność do
świadomego i spójnego składania zeznań, co może istotnie wpłynąć na
ocenę całokształtu sprawy oraz decyzji wydanych przez sąd w tym zakresie.
Prokurator na tak złożony wniosek obrońcy skazanego o wznowienie
postępowania wniósł o jego oddalanie.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że
prawomocny wyrok skazujący definitywnie zamknął obowiązywanie zasady
domniemania niewinności skazanego w zakresie czynu będącego przedmiotem
niniejszego postępowania sądowego. Orzeczenie to cechuje walor trwałości,
niezmienności i ostateczności. Tylko ekstraordynaryjne okoliczności, ściśle
wskazane w przepisach procedury karnej, mogą zatem uzasadniać potrzebę jego
wzruszenia w trybie wznowienia postępowania.
Jedną z takich podstaw jest powołany we wniosku art. 540 § 1 pkt 2 lit.
a k.p.k., aktualizujący się z chwilą ujawnienia po wydaniu orzeczenia nowych
faktów lub dowodów przemawiających za tym, że skazany nie popełnił
przypisanego mu czynu. Należy przy tym mieć na względzie, że nowe fakty i
dowody w rozumieniu powyższego przepisu mogą stanowić podstawę wznowienia,
jeśli nie były uprzednio znane ani sądowi, ani stronie, a nadto z wysokim
prawdopodobieństwem wskazują na błąd sądowy w zakończonym postępowaniu.
Inaczej mówiąc, muszą być tej wagi, aby po wznowieniu postępowania
uprawdopodobnione w wysokim stopniu było wydanie zasadniczo odmiennego
rozstrzygnięcia.
Analiza treści wniosku wskazuje, iż w przeważającej części autor wniosku
zmierza do dyskredytowania dowodu znanego sądom obu instancji, stanowiącego
istotną podstawę czynienia w tej sprawie ustaleń faktycznych, tj. zeznań
pokrzywdzonej. W tym kontekście, okoliczność, iż pokrzywdzona miałaby
bezpodstawnie pomawiać skazanego nie jest "nowym faktem" w rozumieniu art.
540 § 1 pkt 2 k.p.k. Przyjęta przez skazanego linia obrony powodowała, że do
kwestii wiarygodności zeznań J. M., w sposób wnikliwy odniosły się sądy obu
instancji.
II KO 29/25
5
Przed sądem I instancji pokrzywdzona składała zeznania w obecności
biegłego psychologa, który nie dostrzegł u pokrzywdzonej takich oznak, które
wskazywałyby na niewiarygodność jej zeznań.
Również – na skutek kwestionowania wiarygodności zeznań J. M.,
w kontekście rzekomego uzależniania od leków psychotropowych - w toku
postępowania odwoławczego biegły psychiatra sporządził obszerną opinię sądowo-
psychiatryczną opartą na aktach sprawy oraz poprzedzoną ambulatoryjnym
badaniem psychiatrycznym pokrzywdzonej. Z opinii tej jasno wynika, iż
przyjmowane przez J. M. leki psychotropowe nie miały wpływu na m.in. zdolność
postrzegania, zapamiętywania i relacjonowania faktów, zaś do opinii tej nie zostały
złożone żadne zastrzeżenia.
W treści wniosku o wznowienie postępowania obrońca powołuje się na
prywatną opinię psychiatryczno-psychologiczną lek. med. R. R. sporządzoną 30
września 2019 r. i dołączoną do zgłoszenia się do udziału w postępowaniu
kasacyjnym adwokata T. K.. Wywiedziona w tym zakresie argumentacja obrońcy
pomija jednak, iż co prawda opinia prywatna może stanowić dowód, to jednak na jej
podstawie organ procesowy nie może czynić ustaleń faktycznych w zakresie
wymagającym wiadomości specjalnych.
Obrońca w treści wniosku powołał się również na konieczność
przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków wskazanych w treści wniosku,
których zeznania tj. J. F. i A. S. miałyby świadczyć o pomówieniu skazanego przez
J. M., a w przypadku A. K., braku wiarygodności pokrzywdzonej, a co za tym idzie
uprawdopodabniać niesłuszność wyroku skazującego. Abstrahując od tego, iż jak
zostało wskazane, kwestia wiarygodności zeznań pokrzywdzonej została poddana
głębokiej analizie przez sądy orzekające w sprawie, przypomnieć również należy,
że postępowanie o wznowienie postępowania nie ma charakteru kontroli
instancyjnej zapadłych w sprawie prawomocnych orzeczeń, a tym samym nie może
zmierzać do ponownej oceny dowodów już przeprowadzonych (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 18 stycznia 2018 r. sygn. akt III KO 53/16; z 19 lutego 2020 r.
sygn. akt V KO 78/19; z 1 lipca 2020 r. sygn. akt IV KO 122/19; z 7 października
2021 r. sygn. akt V KZ 46/21). Nie polega ono także na weryfikacji procedowania
sądów w kontekście ewentualnego naruszenia przepisów procedury karnej. Jego
II KO 29/25
6
celem jest wyłącznie sprawdzenie, czy w sprawie ujawniły się nowe fakty lub
dowody, co w tym wypadku nie miało miejsca. Tymczasem zdaniem Sądu
Najwyższego, część motywacyjna wniosku przekonuje, że instytucję wznowienia
obrońca skazanego traktuje jako szansę na ponowienie prawomocnie
zakończonego postępowania w jego sprawie.
W dalszej kolejności należy odnieść się do pkt. 5 i 6 wniosku oraz
wskazanych tam dowodów, a więc kwestii dotyczących de facto wiarygodności
zeznań świadka D. E. (poprzez dołączenie dokumentacji fotograficznej) oraz
mechanizmu pozwalającego na blokowanie drzwi przed otwarciem ich od wewnątrz
w samochodzie należącym do skazanego w dniu przypisanego mu czynu, które to
okoliczności, jako podnoszone w toku postępowania również analizowały sądy obu
instancji, zaś argumentacja obrońcy w tym zakresie, w dalszym ciągu odzwierciedla
jedynie krytyczne stanowisko wobec poczynionych w przedmiotowej sprawie
ustaleń oraz stanowi próbę forsowania własnej oceny materiału dowodowego, nie
odnosząc się nawet do okoliczności mogących stanowić podstawę wznowienia
postępowania.
Z treści kopii Książki Zdrowia Osadzonego dołączonej przez obrońcę wynika,
że 15 grudnia 2014 r. skazany D. D. złożył w Areszcie Śledczym w L. oświadczenie
co do ogólnego stanu zdrowia, w tym posiadanych chorób. Powyższe okoliczności
również nie mogą stanowić podstawy skutecznego wznowienia postępowania.
Z tych też względów wniosek obrońcy skazanego należało oddalić, a
kosztami postępowania wznowieniowego obciążyć skazanego.
Anna Dziergawka Małgorzata Bednarek Stanisław Stankiewicz
[SOP]
[r.g.]
