II KO 265/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Igor Zgoliński
Dnia 27 sierpnia 2026 r.
w sprawie J.S.,
w przedmiocie wydania wyroku łącznego,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 sierpnia 2026 r.,
sygnalizacji obrońcy skazanego dotyczącej wznowienia z urzędu postępowania
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z
dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt II AKz 1411/23, utrzymującym w mocy
postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt
VIII K 71/23,
na podstawie art. 542 § 1 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z
urzędu.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. VIII K 71/23, Sąd Okręgowy
w Warszawie umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego wobec
skazanego J.S. Na to postanowienie obrońca skazanego wniósł zażalenie, które nie
zostało uwzględnione w instancji odwoławczej. Postanowieniem Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. II AKz 1211/23, zaskarżone
postanowienie zostało utrzymane w mocy.
W dniu 19 grudnia 2025 r. obrońca skazanego nadała pismo zatytułowane
„wniosek o wznowienie z urzędu postępowania sądowego zakończonego
II KO 265/25
2
prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego
2024 r. w sprawie o sygn. akt II Akz 1411/23, ze względu na ujawnienie uchybienia
wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.” Wskazała w nim, że wydanie orzeczenia
przez SSA X. Y., tj. sędziego powołanego do Sądu Apelacyjnego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw, skutkowało wystąpieniem powyższego uchybienia.
Powołując się na treść uchwały BSA I-4110-1/20 wskazała, że brak wniosku
złożonego na podstawie art. 41 k.p.k. nie zamyka drogi do badania tej kwestii z
urzędu. Podniosła nadto, że SSA X. Y. zgodnie z medialnymi doniesieniami sama
uważa, że ma wadliwy status i nie chce brać udziału w wydawaniu wyroków, które
mogą być potem uchylane, a Skarb Państwa obciążony koniecznością wypłaty
odszkodowań. Obrońca wniosła w konsekwencji o wznowienie postępowania,
uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu
w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Na wstępie stwierdzić trzeba, że treść przedmiotowego wniosku przesądza o
tym, że uznać go należało za inicjatywę podjętą w oparciu o art. 9 § 2 k.p.k. Instytucja
uregulowana treścią tego przepisu może być stosowana do postępowań
zakończonych prawomocnym orzeczeniem sądowym, obok wnioskowego trybu
wznowienia takiego postępowania, jako impuls do podjęcia czynności z urzędu.
Wznowienie postępowania z powodu uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. dopuszczalne jest
wyłącznie w tej formie (art. 542 § 3 k.p.k.). Jak wynika z treści pisma, podstawą
takiego wznowienia miałaby być nienależyta obsada sądu odwoławczego – Sądu
Apelacyjnego w Warszawie.
Badając wystąpienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych w
postanowieniu tego sądu z dnia 28 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy nie stwierdził, by
orzeczenie to było nimi obarczone, w tym także uchybieniem w postaci nienależytej
obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Tej podstawy uchylenia orzeczenia nie należy
bowiem wywodzić z kwestii związanych z procedurą powołania (zob. np.
postanowienia SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24, z dnia 9 kwietnia 2026 r., I
KO 14/26). Sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia
II KO 265/25
3
2017 r., przez Sejm RP, jest zgodny z Konstytucją RP, o czym orzekł Trybunał
Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18. Bezwzględną
przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w postaci nienależytej obsady sądu,
wiązać należy z rozpoznaniem sprawy w składzie odbiegającym liczbowo lub
strukturalnie (jakościowo) od składu przewidzianego dla rozpoznania danej kategorii
spraw w sądzie określonego szczebla lub w danym postępowaniu. Bezprzedmiotowe
przy tym było odwoływanie się w piśmie sygnalizacyjnym do treści uchwały, która
utraciła wszak znaczenie prawne (vide: wyrok TK z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn.
akt U 2/20). Notabene ani ta uchwała, ani żadne inne orzeczenie Sądu Najwyższego
nie torowały drogi do kontestowania statusu sędziego sądu powszechnego li tylko z
uwagi na tryb powołania. Dla skuteczności takiej czynności wymagały bowiem
wykazania, że sędzia nie mógł być gwarantem atrybutu swobody orzeczniczej w
konkretnej sprawie. Za niezbędne traktowały istnienie nie tylko takiego zagrożenia,
ale nadto związku przyczynowego między sposobem procedowania a potencjalnym
brakiem obiektywizmu. Innymi słowy, musiały zaistnieć w sprawie konkretne
przejawy sprzeniewierzenia się przez sędziego tym wartościom oraz ich realny
wpływ na konkretną sferę orzeczniczą (zob. np. uchwała siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt I KZP 2/22, postanowienia: z dnia
31 sierpnia 2022 r., II KK 85/22, z dnia 24 sierpnia 2022r., III KK 216/22). Tego
kryterium nie spełniały doniesienia dotyczące oglądu na sposób powołania na urząd
sędziego Sądu Apelacyjnego samej sędzi X. Y., która przecież dysponuje
instrumentami procesowymi mającymi służyć realizacji zasady obiektywizmu
orzekania. Zaznaczyć trzeba również, że jeżeli strona upatrywałaby w określnych
okolicznościach braku tej gwarancji ze strony danego sędziego, to adekwatną
metodą do podjęcia czynności sprawdzających w tej materii są uprawnienia
przewidziane w art. 41 § 1 k.p.k. oraz w art. 42a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. 334 t.j.). Ewentualne
nieprawidłowości w tym zakresie nie lokują się natomiast w katalogu uchybień
wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., stanowiących jedyny możliwy asumpt do
wznowienia postępowania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.).
Nie znajdując takich podstaw w postępowaniu dotyczącym J.S., Sąd
Najwyższy orzekł zatem jak w sentencji postanowienia.
[WB]
[r.g.]
II KO 265/25
4
