II KO 243/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 stycznia 2026 r.
SSN Zbigniew Puszkarski
w związku z pismami skazanego M. B. sygnalizującymi potrzebę wznowienia z
urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2025 r., sygn. akt II AKzw 758/25,
na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. a contrario
zarządził:
1. zawiadomić – przez doręczenie niniejszego zarządzenia –
skazanego M. B. , iż nie uznano za dopuszczalne wznowienie z
urzędu postępowania zakończonego prawomocnym
postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7
października 2025 r., sygn. akt II AKzw 758/25,
2. pouczyć skazanego, że na zarządzenie nie przysługuje
środek zaskarżenia;
3. sprawę zakreślić w repertorium KO.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2025 r., sygn. akt VIII Kow 1288/25, Sąd
Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie odmówił skazanemu M. B. warunkowego
przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary 9 lat pozbawienia wolności
orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego dla Warszawy-Pragi Północ w
Warszawie z dnia 11 marca 2022 r., sygn. akt VIII K 5/21. Po rozpoznaniu
zażalenia wniesionego przez obrońcę skazanego Sąd Apelacyjny w Warszawie
II KO 243/25
2
orzeczenie to utrzymał w mocy postanowieniem z dnia 7 października 2025 r., sygn.
akt II AKzw 758/25.
Skazany M. B. pismem datowanym 20 października 2025 r. określonym jako
„Wniosek”, adresowanym do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zwrócił się
o „uznanie postanowienia wydanego przez tzw. sędzię Sądu Apelacyjnego X.Y. za
nieistniejące” i wniósł, aby jego sprawa została rozpoznana ponownie, przez „osobę
o statusie sędziego Sądu Apelacyjnego”. Wystąpienie oparł na fakcie wadliwego
powołania wymienionej sędzi do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu
Apelacyjnego w Warszawie, bowiem nastąpiło to na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa, której skład został ukształtowany w trybie określonym przepisami
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Zaznaczył, że w razie
nieuwzględnienia wniosku wniesie skargę do „Trybunału Europejskiego”, z
żądaniem finansowego zadośćuczynienia.
Pismo o podobnej treści określone jako „Skarga”, datowane 13 listopada
2025 r., skazany skierował do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie, w którym
zawarł też żądanie wypłaty „należnego zadośćuczynienia gotówkowego”. Kolejnym
pismem z tej samej daty, również adresowanym do Prezesa Sądu Apelacyjnego w
Warszawie, skazany postulował przyjęcie owej skargi i przekazanie jej do
„właściwych dla sprawy sądów”. Nadto wnosił o zwolnienie go od kosztów
związanych z „postępowaniem w sprawie skargi” i ponowił żądanie przyznania mu
„odpowiedniej sumy pieniężnej” od Skarbu Państwa tytułem zadośćuczynienia.
Pisma skazanego przekazano Sądowi Najwyższemu.
Rozpatrując wystąpienie skazanego M. B. w pierwszej kolejności należy
zauważyć, że skoro oparte jest na zarzucie, iż w jego sprawie o warunkowe
zwolnienie orzekała w drugiej instancji sędzia powołana przez Prezydenta RP do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany w trybie
określonym przepisami wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., to tym
samym skazany twierdzi, że w toku dotyczącego go postępowania o warunkowe
zwolnienie zaistniało uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada
sądu). W konsekwencji trzeba uznać, że skazany w trybie art. 9 § 2 k.p.k.
II KO 243/25
3
sygnalizuje potrzebę rozważenia, czy nie zachodzi konieczność wznowienia
postępowania z urzędu (nie wymaga to uiszczenia opłaty). Wznowienie
prawomocnie zakończonego postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w
związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.
może bowiem nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. uchwała
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05).
Następnie trzeba stwierdzić, że wydanie postulowanej przez skazanego decyzji nie
jest dopuszczalne. Co prawda jest możliwe wznowienie postępowania
prowadzonego w jakiejś kwestii w fazie wykonywania orzeczenia, ale wyłącznie
wtedy, gdy zostało wydane prawomocne orzeczenie kończące postępowanie
sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. Za takie uważa się tylko orzeczenie, które
powoduje trwałe przekształcenie sposobu lub trybu wykonywania kary lub innego
środka (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2015 r., V KO
43/15 i inne). Zatem może zostać wznowione postępowanie zakończone wydaniem
postanowienia o udzieleniu albo o odwołaniu warunkowego zwolnienia, jako
mającym wspomnianą cechę, jednak nie postępowanie zakończone wydaniem
postanowienia odmawiającego udzielenia warunkowego zwolnienia W tym bowiem
wypadku o żadnym przekształceniu sposobu lub trybu wykonywania kary nie może
być mowy, skoro wykonanie kary trwa nadal w takiej samej postaci, zaś po upływie
określonego czasu skazany może ponowienie ubiegać się o warunkowe zwolnienie.
Nie oznacza to niedopuszczalności zmiany lub uchylenia postanowienia
odmawiającego udzielenia warunkowego zwolnienia, to bowiem może nastąpić w
trybie art. 24 § 1 k.k.w. (zob. także postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21
lutego 2013 r., IV KO 12/13; dnia 28 listopada 2013 r., IV KO 75/13; dnia 21
listopada 2014 r., III KO 83/14; zarządzenie SN z dnia 5 kwietnia 2024 r., III KO
20/24).
W uzupełnieniu należy odnotować, że z pism skazanego wynika, iż uważa
on, że zawsze powoduje nienależytą obsadę sądu powszechnego udział w jego
składzie sędziego powołanego do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa, której skład został ukształtowany w trybie określonym przepisami
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Wobec tego należy wskazać, odsyłając
zainteresowanego do fundamentalnej uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej
II KO 243/25
4
oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020
r., BSA I - 4110 - 1/20, także do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, że Sąd Najwyższy takiego
poglądu nigdy nie wyraził. Gdy chodzi o żądanie zadośćuczynienia, to nie jest jasne,
jaki tryb postępowania skazany uważa za właściwy – czy przed Europejskim
Trybunałem Praw Człowieka, czy przed sądem polskim. Oczywiście, wniesienie
przez skazanego skargi do ETPCz nie jest wykluczone, zaś gdy chodzi o
postępowanie przed sądem polskim, to obowiązujące przepisy, zwłaszcza zawarte
w rozdziale 58 Kodeksu postępowania karnego, nie przewidują, by opisana przez
skazanego sytuacja uprawniała do żądania zadośćuczynienia od Skarbu Państwa.
Mając powyższe na uwadze, zarządzono jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
