II KO 108/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski
Dnia 3 listopada 2025 r.
zarządził:
1. zawiadomić – przez doręczenie niniejszego zarządzenia –
skazanego M.S. oraz skazanego M.G., iż nie stwierdzono podstaw
do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25
lutego 2020 r., sygn. akt II AKa 322/19;
2. sprawę zakreślić w repertorium KO.
UZASADNIENIE
Skazany M.S. skierował do Sądu Apelacyjnego w Lublinie pismo datowane
28 kwietnia 2025 r., w którym w nawiązaniu do wcześniejszej korespondencji podał,
że cyt. „obrońca jest mi potrzebny do złożenia wniosku do Sądu Najwyższego o
uchyleniu wyroku z dnia 25.02.2020 r. sygn. akt 322/19 (IV K 27/15) i odbycia się
nowego procesu apelacyjnego. Takie pismo ma złożyć obrońca w moim imieniu z
uwagi na to, że przy orzekaniu wyroku z dnia 25.02.2020 r. był źle obsadzony
skład sędziowski (neo sędzia) X.Y. Wyrok został wydany nieprzepisowo”. Zbieżne
w treści pismo datowane 15 czerwca 2025 r. skierował do wymienionego Sądu
także skazany M.G.
Oba pisma zgodnie z właściwością zostały przekazane Sądowi
Najwyższemu.
II KO 108/25
2
Odnosząc się do przedmiotowych pism, w pierwszej kolejności należy
stwierdzić, że skazani zbędnie ubiegają się o wyznaczenie obrońców z urzędu w
celu sporządzenia przez te podmioty fachowe wniosków o wznowienie
postępowania, skoro podają, że powodem wznowienia miałby być udział w składzie
orzekającego w ich sprawie Sądu Apelacyjnego w Lublinie sędzi nazwanej przez
nich „neosędzią”, tj. powołanej do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa, której skład ukształtowano w trybie określonym przepisami ustawy z
dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). W ten sposób sugerują
zaistnienie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu), jednak
trzeba mieć na uwadze, że Sąd Najwyższy od dawna konsekwentnie wskazuje, iż
wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., tj. w razie ujawnienia
się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., może nastąpić tylko z
urzędu, a nie na wniosek strony [zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05 (publ. OSNKW 2005, z. 6, poz. 48)
i szereg wydanych później przez ten Sąd orzeczeń]. W takim razie, mając w polu
widzenia treść art. 118 § 1 i 2 k.p.k., jak też art. 9 § 2 k.p.k., pisma skazanych
należało potraktować jako sygnalizację potrzeby wznowienia postępowania z
urzędu z powodu zaistnienia wspomnianego uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Pogląd skazanych, że w ich sprawie takie uchybienie zachodzi nie jest
słuszny. Zdaje się on opierać na założeniu, że nienależyta obsada sądu zachodzi
zawsze, gdy w jego skład wchodzi sędzia nominowany na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa, której skład ukształtowano w trybie określonym przepisami
wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., tj. organu, który sposobem
powołania jego części sędziowskiej rzeczywiście odbiega od modelu
przewidzianego dla niego przez Konstytucję RP. Założenie to jest błędne; w tym
względzie Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca
2022 r., I KZP 2/22 (publ. OSNK 2022, z. 6, poz. 22), stwierdził, że brak jest
podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał
nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą
Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu
bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w
II KO 108/25
3
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wcześniej Sąd Najwyższy w uchwale
połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23
stycznia 2020 r., BSA I - 4110 - 1/20, wskazał, że „nienależyta obsada sądu w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu
bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo
wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.
3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach,
do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii
Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności”. Wypada zatem przyjąć, że jeżeli strona postuluje
wznowienie postępowania z tego powodu, iż w procesie nominacyjnym sędziego,
który orzekał w sprawie, brała udział wadliwie ukształtowana Krajowa Rada
Sądownictwa, to powinna wykazać in concreto, że z uwagi na dające się
zidentyfikować okoliczności związane z powołaniem danego sędziego do pełnienia
urzędu, istnieją tego rodzaju wątpliwości, iż sąd, w składzie którego zasiadał taki
sędzia, był sądem nienależycie obsadzonym. W odniesieniu do sędzi X.Y. skazani
żadnej tego rodzaju okoliczności nie podnieśli, nadto trzeba wspomnieć, że na
etapie postępowania apelacyjnego ani oni, ani ich obrońca nie zgłosili zastrzeżeń
co do znanego im składu Sądu, chociaż przepisy ustawy procesowej dają taką
możliwość. Wymaga też podkreślenia, że obrońca m.in. skazanych M.S. i M.G.
wniosła kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2020 r.,
sygn. akt II AKa 322/19, w której nie podniosła zarzutu zaistnienia uchybienia z art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wypada jednak przyjąć, że z uwagi na treść art. 536 k.p.k.
nakazującego zbadanie – nawet gdy w kasacji nie podniesiono takiego zarzutu –
czy w sprawie nie zaistniało któreś z uchybień określonych w art. 439 k.p.k., Sąd
Najwyższy miał to w polu widzenia. Skoro oddalił kasację (jako oczywiście
bezzasadną) wydanym na rozprawie postanowieniem z dnia 25 lutego 2022 r.,
sygn. akt II KK 323, to przy braku pisemnego uzasadnienia orzeczenia zachodzi
domniemanie, że tego rodzaju uchybienia nie stwierdził.
II KO 108/25
4
Należy również zaznaczyć, że kwestia obsady sądu w kontekście udziału w
składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego w Lublinie sędzi X.Y. była już
przedmiotem uwagi Sądu Najwyższego. Wydając orzeczenia Sąd ten uznał, że
udział w składzie wymienionej sędzi nie skutkuje nienależytą obsadą sądu w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (np. sprawy II KK 350/22, II KS 17/22).
Co do sposobu procedowania w związku z wystąpieniem skazanych należy
wskazać, iż Sąd Najwyższy niejednokrotnie wskazywał, że gdy strona (jej
pełnomocnik) wystąpi o rozważenie wznowienia postępowania z urzędu,
utrzymując, iż w sprawie zachodzi któraś z bezwzględnych przyczyn odwoławczych,
w razie niepodzielenia tego poglądu jest dopuszczalne wydanie przez sędziego
zarządzenia o niestwierdzeniu podstaw do wznowienia postępowania z urzędu (zob.
np. uzasadnienie wspomnianej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r.,
I KZP 5/05; postanowienie z dnia 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21, nadto zarządzenie
sędziego SN z dnia 27 kwietnia 2023 r., II KO 33/23).
Mając powyższe na uwadze, zarządzono jak na wstępie.
[WB]
[a.ł]
