II KK 568/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 lutego 2025 r.
SSN Piotr Mirek (przewodniczący)
SSN Kazimierz Klugiewicz
SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca)
w sprawie K.S.
skazanego z art. 681 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny w
zw. z art. 4 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
na posiedzeniu w dniu 24 lutego 2025 r.
kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu
z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 2137/23
1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Rejonowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania;
2. na podstawie art. 638 k.p.k. wydatkami związanymi z
rozpoznaniem kasacji obciąża Skarb Państwa.
Kazimierz Klugiewicz Piotr Mirek Zbigniew Puszkarski
UZASADNIENIE
II KK 568/24
2
K.S. został oskarżony o to, że w okresie od 17 kwietnia 2023 r. do 5 czerwca
2023 r. w R., pomimo prawidłowo dostarczonych wezwań nie stawiał się przed
Powiatową Komisją Lekarską nr […] w R., ul. [...], w trakcie trwania kwalifikacji
wojskowej w 2023 r., tj. o czyn z art. 681 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o
obronie Ojczyzny.
Sąd Rejonowy w Radomiu wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K
2137/23, uznał oskarżonego K.S. za winnego popełnienia zarzucanego mu aktem
oskarżenia czynu i za to na podstawie art. 681 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca
2022 r. o obronie Ojczyzny w zw. z art. 4 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia
1 października 2023 r. skazał go, a na podstawie art. 681 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11
marca 2022 r. o obronie Ojczyzny w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył mu karę
grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na
kwotę 20 zł. Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od ponoszenia
kosztów sądowych, wydatkami obciążając Skarb Państwa.
Orzeczenie niezaskarżone przez żadną ze stron uprawomocniło się w dniu 3
maja 2024 r.
Kasację od opisanego wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu wniósł
Prokurator Generalny, który na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok w
całości, na korzyść oskarżonego K.S. Zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na
treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 684 ustawy
z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, poprzez błędne orzekanie w
przedmiotowej sprawie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. -
Kodeks postępowania karnego, zamiast według przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia
2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, wskutek wadliwego
przyjęcia, iż czyn zarzucany oskarżonemu K.S. z art. 681 pkt 1 i 2 ustawy o obronie
Ojczyzny stanowi przestępstwo, co skutkowało orzeczeniem wobec oskarżonego
kary grzywny na podstawie art. 33 § 1 i 3 k.k., pomimo iż zachowanie wypełniające
znamiona wskazanego przepisu stanowi wykroczenie, orzekanie co do którego
zgodnie z treścią art. 684 wskazanej ustawy, następuje na podstawie przepisów
Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia”.
Podnosząc ten zarzut, Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania.
II KK 568/24
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, co dawało podstawę do uwzględnienia jej w
całości w trybie art. 535 § 5 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron. Ma bowiem
rację Prokurator Generalny, że zaskarżony wyroku został wydany z rażącym
naruszeniem przepisu prawa wskazanego w zarzucie kasacji.
Art. 684 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024 r.
poz. 248) stanowi, że „orzekanie w sprawach o czyny, o których mowa w art. 681-
683a, następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks
postępowania w sprawach o wykroczenia”. Takie brzmienie tego przepisu zostało
ustalone przez art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy –
Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1834), która (z wyjątkami)
weszła w życie 23 września 2023 r., jednak także wcześniej art. 684 ustawy o obronie
Ojczyzny wskazywał na stosowanie Kodeksu postępowania w sprawach o
wykroczenia przy orzekaniu w sprawach o czyny z art. 681-683 tej ustawy (art. 683a
dodano na mocy art. 9 pkt 2 wspomnianej ustawy nowelizującej). W konsekwencji
ustawodawca rozstrzygnął, że czyny te są wykroczeniami, co nie zezwala stosować
wobec sprawcy przy orzekaniu przepisów Kodeksu karnego i tym samym uznawać,
że popełnił on przestępstwo, jak uczynił to w odniesieniu do K.S. Sąd Rejonowy w
Radomiu.
Celowe będzie zaznaczyć, że na gruncie wcześniej obowiązującej ustawy z
dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej
Polskiej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 372) czyn polegający na niestawieniu się do
kwalifikacji wojskowej był występkiem z art. 224 pkt 1 tej ustawy, jednak po wejściu
w życie ustawy o obronie Ojczyzny czyn ten został jednoznacznie określony jako
wykroczenie (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2023 r.: IV KK 454/22,
IV KK 10/23).
Nie ulega wątpliwości, że rażące naruszenie prawa przez Sąd orzekający
miało istotny wpływ na treść wyroku, skoro zastosowanie przepisów Kodeksu
karnego wskazywało na uznanie K.S. za sprawcę przestępstwa, nadto skutkowało
orzeczeniem grzywny w stawkach dziennych, a nie kwotowo, czego wymaga art. 24
§ 1 k.w. Autor kasacji słusznie też zauważył, że w przypadku wykroczeń kwestie
przedawnienia wykonania kary, zatarcia ukarania czy też wpisu do Krajowego
II KK 568/24
4
Rejestru Karnego są łagodniej uregulowane, aniżeli w przypadku prawomocnego
skazania za przestępstwo.
Mając powyższe na uwadze, jak też okoliczność, że w świetle art. 45 § 1 k.w.
nie doszło jeszcze do ustania karalności przedmiotowego wykroczenia, Sąd
Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania
Sądowi Rejonowemu w Radomiu, który orzekając w postępowaniu w sprawach o
wykroczenia wyda prawidłowy wyrok.
Kazimierz Klugiewicz Piotr Mirek Zbigniew Puszkarski
[WB]
r.g.
