II KK 461/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 listopada 2025 r.
SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący)
SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca)
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie M. B.
skazanego za przestępstwo z art. 209§1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 24 listopada 2025r.
na posiedzeniu w trybie art. 535§5 k.p.k.
kasacji Prokuratora Generalnego
wniesionej na korzyść skazanego
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z
dnia 14 lutego 2023r., sygn. akt XIV K 1171/22
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje
Rejonowemu dla Warszawy-Mokotowa w
ponownego rozpoznania.
sprawę Sądowi
Warszawie do
Jerzy Grubba
Małgorzata Gierszon
Marek Pietruszyński
UZASADNIENIE
M. B. został oskarżony o to, że w okresie od 5 stycznia 2020 roku do dnia 12
stycznia 2022 roku w bliżej nieustalonym miejscu uchylał się od obowiązku
II KK 461/25
2
alimentacyjnego określonego co do wysokości ugodą zwartą w dniu 26 listopada
2014 roku przed Sądem Rejonowym […] V Wydziału Rodzinny i Nieletnich, sygn. V
RC […]/14 na rzecz syna I. K. w wysokości po 500 złotych miesięcznie, w skutego
czego łączna wysokość zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń
okresowych tj. o czyn z art. 209§1 k.k.
Wyrokiem nakazowym z dnia 14 lutego 2023r., wydanym w sprawie o sygn.
akt XIV K 1171/22, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie,
przyjmując, że na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina
oskarżonego nie budzą wątpliwości, uznał M. B. za winnego zarzucanego mu czynu,
za które to przestępstwo skazał go na karę roku ograniczenia wolności w postaci
wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze
20 godzin w stosunku miesięcznym.
Orzeczenie to uprawomocniło się nie będąc skarżone przez żadną ze stron.
Obecnie kasację od tego wyroku, na korzyść skazanego, wywiódł Prokurator
Generalny, zarzucając w niej rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku
naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 500§1 i 3
k.p.k., polegające na wydaniu wobec M. B. , w dniu 14 lutego 2023 roku, wyroku w
postępowaniu nakazowym, pomimo iż okoliczności popełnienia opisanego w akcie
oskarżenia czynu z art. 209§1 k.k. i wina oskarżonego, w świetle całokształtu
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, budziły wątpliwości w
odniesieniu do czasu popełnienia przez oskarżonego czynu zabronionego, co w
efekcie, z rażącym naruszeniem również art. 504§1 pkt 4 k.p.k., doprowadziło do
skazania M. B. za przestępstwo z art. 209§1 k.k. popełnione w okresie od 5 stycznia
2020 roku do 12 stycznia 2022 roku, podczas gdy oskarżony został już prawomocnie
skazany za występek z art. 209§1 k.k., popełniony na szkodę tego samego
małoletniego pokrzywdzonego w okresie od 19 czerwca 2020 roku do 4 stycznia
2021 roku wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z
dnia 15 lipca 2021 roku o sygn. akt III K 284/21, prawomocnym z dniem 19 sierpnia
2021 roku, a nadto postanowieniem Prokuratora Rejonowego Warszawa-Ursynów
w Warszawie z dnia 8 września 2020 roku, sygn. akt PR […] prawomocnym z dniem
15 października 2020 roku, postępowanie karne przeciwko M. B. o występek z art.
209§1 k.k., popełniony na szkodę tego samego małoletniego pokrzywdzonego w
II KK 461/25
3
okresie od 1 listopada 2018 roku do 15 maja 2019 roku oraz w okresie od 14 sierpnia
2019 roku do 18 czerwca 2020 roku zostało prawomocnie umorzone.
Podnosząc tak sformułowany zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku nakazowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu dla
Warszawy-Mokotowa w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535§5
k.p.k., co umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu.
Jak wynika z analizy akt sprawy, Sąd Rejonowy dysponował informacjami
dotyczącymi tego, że M. B. był uprzednio karany za przestępstwa z art. 209§1 k.k.,
co wynikało nie tylko z informacji z Krajowego Rejestru Karnego, ale także z notatki
znajdującej się na k. 13, z której jednoznacznie wynika, że postępowanie przeciwko
oskarżonemu dotyczyło czynu z art. 209§1 k.k., popełnionego w okresie od 19
czerwca 2020r. do dnia 4 stycznia 2021r., podczas gdy w niniejszym postępowaniu
aktem oskarżenia objęto zachowania skazanego w okresie od dnia 5 stycznia 2020r.
do dnia 12 stycznia 2022r.
Już choćby ta dokumentacja powinna skłonić organ procesowy do
zachowania szczególnej ostrożności i powzięcia wątpliwości co do prawidłowości
skonstruowania aktu oskarżenia wniesionego w sprawie. Tymczasem niewłaściwa
analiza akt sprawy, zaniechanie dołączenia do nich choćby odpisów wyroków
wydanych w jego sprawach, skutkowały przyjęciem, że oskarżony dopuścił się
przestępstwa niealimentacji na szkodę małoletniego w okresie, który pozostawał
częściowo tożsamy z okresem uchylania się od świadczeń alimentacyjnych,
przypisanym M. B. w innym, prawomocnie zakończonym postępowaniu, do tego
prowadzonym w tym samym sądzie. Naruszono tym samym zasadę ne bis in idem.
Jak bowiem wynika z lektury wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy -
Mokotowa w Warszawie z dnia 15 lipca 2021r., sygn. akt III K 284/21, M. B. został
na jego mocy skazany za przestępstwo niealimentacji na rzecz małoletniego syna I.
K. w okresie od 19 czerwca 2020r. do dnia 4 stycznia 2021r. (k. 47 akt III K 284/21).
Z kolei z akt prokuratorskich o sygn. akt […] wynika, że choć wszczęto dochodzenie
w sprawie uchylania się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz tego samego
małoletniego w okresie od dnia 17 sierpnia 2018r. do dnia 5 lutego 2020r. (okres ten
II KK 461/25
4
uległ następnie modyfikacji na czas od dnia 1 listopada 2018r. do dnia 15 maja 2019r.
oraz od dnia 14 sierpnia 2019r. do dnia 18 czerwca 2020r.) i oskarżonemu
postawiono w tej przestrzeni zarzuty, ostatecznie postępowanie w sprawie zostało
prawomocnie umorzone wobec ustalenia, że alimenty na rzecz małoletniego były
uzyskiwane w drodze egzekucji komorniczej (k. 9, 48, 56).
Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że Sąd Rejonowy w istocie
dopuścił się obrazy przepisów wskazanych w kasacji. Przypomnienia wymaga,
że procedowanie w trybie art. 500 k.p.k. możliwe jest jedynie wówczas, gdy na
podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą
wątpliwości. W niniejszej sprawie, na podstawie zgromadzonego materiału
dowodowego takie wątpliwości powinny być powzięte w zakresie naruszenia zasady
ne bis in idem, a co za tym idzie, brak było podstaw do wydania wyroku nakazowego.
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy uznając kasację za zasadną,
uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla Warszawy -
Mokotowa w Warszawie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zdecydowanie
bardziej krytycznej analizie powinien poddany zostać akt oskarżenia, a w
konsekwencji Sąd winien zastosować właściwy tryb rozpoznania sprawy - celowym
będzie przeprowadzenie rozprawy, podczas której istniejące obecnie wątpliwości
dowodowe zostaną usunięte.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na
wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
Jerzy Grubba Małgorzata Gierszon Marek Pietruszyński
