II KK 285/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 października 2025 r.
SSN Jacek Błaszczyk (przewodniczący)
SSN Tomasz Artymiuk (sprawozdawca)
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie B. M.
skazanej za czyn z art. 207 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 20 października 2025 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanej
od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu
z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt II Ka 731/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Zamościu
z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt II K 944/22,
1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Okręgowemu w Zamościu do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym;
2. zarządza zwrot skazanej B. M. uiszczonej opłaty od kasacji w
kwocie 450,00 zł.
Tomasz Artymiuk Jacek Błaszczyk Barbara Skoczkowska
UZASADNIENIE
II KK 285/25
2
Sąd Rejonowy w Zamościu wyrokiem z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt II
K 944/22, uznał oskarżoną B. M. za winną popełnienia przestępstwa z ary. 207 § 1
k.k. i za to wymierzył jej karę 200 stawek dziennych grzywny określając wysokość
jednej stawki dziennej na 10 zł.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonej, w której podniesione zostały
zarzuty: błędu w ustaleniach faktycznych (pkt 1) oraz obrazy prawa procesowego, tj.
art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. (pkt 2) i art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7
k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. (pkt 3), Sąd Okręgowy w Zamościu wyrokiem
z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt II Ka 731/24, zaskarżony wyrok Sądu pierwszej
instancji utrzymał w mocy.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniosła obrońca B. M. wskazując na
„naruszenie przepisów prawa karnego procesowego - tj. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w
zw. z art. 433 § 1 k.p.k. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonego wyroku, mimo,
że Sąd I instancji był nienależycie obsadzony, albowiem orzekała w nim X. Y., która
została powołana na stanowisko Sędziego Sądu Okręgowego w Zamościu, na
podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z dnia [...] 2020 roku oraz
rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych ustaw, a tym samym wadliwość procesu powołania
sędziego, prowadzi do naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.
W oparciu o tak zredagowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie wyroku
Sądu Okręgowego w Zamościu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi drugiej instancji.
W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Zamościu wniósł
o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
II KK 285/25
3
Ponieważ B. M. skazana została za czyn z art. 207 § 1 k.k. na samoistną karę
grzywny oczywiste jest, że wniesienie przez jej obrońcę kasacji było możliwe
wyłącznie w wypadku podniesienia zarzutu wymienionego w art. 439 k.p.k. (art. 523
§ 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.).
Taki zarzut został przez autorkę kasacji sformułowany i pomimo
niedoskonałości w jego redakcji trafnie wskazał na wystąpienie na etapie
postępowania odwoławczego uchybienia, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Powyższe umożliwiło uwzględnienie kasacji wniesionej na korzyść na posiedzeniu
bez udziału stron w oparciu po przepis art. 535 § 5 k.p.k.
Przechodząc do omówienia powodów wydania przez Sąd Najwyższy wyroku
kasatoryjnego w pierwszym rzędzie zwrócić należy skarżącej uwagę na konieczność
precyzyjnego wskazania okoliczności, które następnie stały się podstawą
zakwestionowania wyroku sądu odwoławczego.
Zauważyć w tym kontekście należy, że sędzia Teresa X. Y., bo to w związku
z jej udziałem w składzie orzekającym wskazano w kasacji na nienależytą obsadę
sądu, jest sędzią Sądu Okręgowego w Zamościu, a nie – jakby to wynikało z samej
treści zarzutu sformułowanego w petitum nadzwyczajnego środka zaskarżenia –
sędzią Sądu pierwszej instancji. Trudno też podzielić pogląd, że w tej sprawie
naruszono art. 433 § 1 k.p.k. „poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonego wyroku”,
skoro do wystąpienia uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. miało dojść
dopiero na etapie postępowania apelacyjnego.
Pomimo tych wad, sam zarzut kasacji, co już zasygnalizowano na wstępie, a
to wystąpienie w postępowaniu drugoinstancyjnym bezwzględnej przyczyny
odwoławczej, jest zasadny w sposób oczywisty.
Sąd Najwyższy w tym składzie konsekwentnie stoi na stanowisku, że wiąże
go, jako zasada prawna, od której dotychczas w oparciu o przepis art. 88 § 2 ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 622) nie
odstąpiono, uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20
(OSNK 2020, z. 2, poz. 7). Zgodnie z pkt. 2 tej uchwały „Nienależyta obsada sądu w
rozumieniu art. 439 § 1 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze
udział osoba powołana urząd sędziego w sądzie powszechnym i wojskowym na
II KK 285/25
4
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście ustawa o KRS
z 2017 r.), jeżeli wadliwość procesu powołania prowadzi, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej (KPP – skrót SN) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC – skrót SN)”.
Oczywiste jest przy tym, że sam fakt powołania na stanowisko sędziego na
wniosek organu niemającego waloru organu konstytucyjnego, jakim jest Krajowa
Rada Sądownictwa w składzie działająca po dniu 17 stycznia 2018 r., nie jest w
wystarczający do uznania, że skład sądu z udziałem takiego sędziego był
nienależycie obsadzony. Przemawia za tym zarówno treści tej uchwały oraz jej
pisemnych motywów wskazujących, że musi to wynikać z „konkretnych okoliczności”,
jak też z podzielanego przez ten składa orzekający trafnego poglądu wyrażonego w
uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP
2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), w której wskazano, iż tego rodzaju zaszłość
(powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o KRS z 2017 r.) „nie rodzi podstawy do
przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w
następstwie brania udziału w konkursie przed KRS po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia
minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest
nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi
jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w
takich warunkach” (pkt 2 uchwały).
W wypadku sędziów sądów powszechnych konieczne jest więc zbadanie
kwestii ich instytucjonalnej niezawisłości i bezstronności w oparciu o kryteria
wyrażone w uzasadnieniu tej uchwały, przy uwzględnieniu orzecznictwa organów
międzynarodowych działających na mocy ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą
Polską umów międzynarodowych, w szczególności rozstrzygnięć Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej (TSUE).
II KK 285/25
5
Tego rodzaju postępowanie sprawdzające, m.in. w oparciu o kryteria
wskazane przez ETPCz (Wielka Izba) w wyroku z dnia 1 grudnia 2020 r. –
Guðmundur Andri Ástráðsson przeciwko Islandii (skarga nr 26374/18), w związku z
udziałem w składach orzekających Sądu Okręgowego w Zamościu sędzi X. Y., były
już przez Sąd Najwyższy w innych sprawach przeprowadzane i każdorazowo
skutkowały uchyleniem wyroków wydanych z udziałem tej sędzi na podstawie art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. wyroki: z dnia 5 czerwca 2024 r., II KK 629/23; z dnia 16
stycznia 2025 r., II KK 322/24; z dnia 29 stycznia 2025 r., II KK 371/24).
Sąd Najwyższy nie znajduje powodów natury tak faktycznej, jak i prawnej, aby
od poglądu – o niespełnieniu przez sądy z udziałem sędzi X. Y. minimalnego
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP,
art. 74 KPP i art. 6 ust. 1 EKPC – odstępować.
Przeprowadzona w tych orzeczeniach szczegółowa analiza kariery
zawodowej tej sędzi przed 2018 r., a następnie przyspieszenie tej kariery po
podpisaniu przez nią list poparcia dla kandydatury na członka Krajowej Rady
Sądownictwa w roku 2018 i 2022 sędziego Zbigniewa Łupiny, przy uwzględnieniu
nietransparentności postępowania związanego z ubieganiem się przez sędzię X. Y.
o powołanie na urząd sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Zamościu
(oceny kwalifikacji dokonane przez sędziów wizytatorów, odstąpienie od opiniowania
kandydatów przez Kolegium Sądu Apelacyjnego w Lublinie i Zgromadzenie Ogólne
Sędziów Apelacji Lubelskiej, przebieg samego postępowania w Krajowej Radzie
Sądownictwa), nie pozostawia wątpliwości, że awans zawodowy wyżej wymienionej
był ściśle powiązany z jej udziałem w destrukcyjnych dla polskiego wymiaru
sprawiedliwości działaniach ówczesnej władzy ustawodawczej i wykonawczej, w tym
w szczególności Ministra Sprawiedliwości, zmierzających do podważenia
niezależności sądów oraz niezawisłości sędziów i tym samym całkowitego
podporządkowanie władzy sądowniczej ówczesnym decydentom. Gdyby nie
postępowanie niewielkiej w gruncie rzeczy grupy sędziów, w tym sędzi X. Y., Polska
nie znalazłaby się w tak głębokim kryzysie praworządności, w jakim jest obecnie.
Wszystkie wskazane wyżej okoliczności doprowadziły Sąd Najwyższy we
wcześniejszych, ale też w obecnym orzeczeniu do konkluzji, że związki sędzi X. Y.,
z ówczesną władzą wykonawczą były na tyle silne, że jej postawa nie gwarantuje, iż
II KK 285/25
6
sąd z jej udziałem będzie niezależny i bezstronny, związany jedynie prawem oraz
niepodlegający naciskom zewnętrznych, a więc spełniający standardy obowiązujące
w demokratycznym państwie prawa. Jak trafnie zauważono w uzasadnieniu wyroku
Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2025 r., zresztą w ślad za innym wyrokiem
Sądu Najwyższego z dnia z dnia 17 grudnia 2024 r., II KK 490/24, „Nie zmienia tej
optyki fakt wydania wyroku w innej rzeczywistości politycznej. Podatność sędziego w
kontekście uzyskania awansu zawodowego na wyższe stanowisko sędziowskie a
następnie obejmowanie funkcji w takim systemie władzy sądowniczej oraz wyrażanie
w orzecznictwie poglądów prawnych w zgodzie z linią władzy, oznacza, iż strona
procesu i obserwator takiego procesu nie będzie miał pewności co do bezstronności
i niezależności takiego sędziego w postępowaniu toczącym się w nowej
rzeczywistości politycznej. Nie da się przecież wykluczyć, że raz okazana podatność
na oczekiwania (nawet nie wyrażone wprost) władzy wykonawczej nie spowoduje
zmiany swojego nastawienia w sferze orzekania w taki sposób, aby zachować swoje
– wadliwie uzyskane – stanowisko”.
Pogląd powyższy Sąd Najwyższy rozpoznający niniejszą sprawę w całej
rozciągłości podziela i do niego się w odwołuje.
Mając to na uwadze, przy uwzględnieniu, że wyrok w tej sprawie zapadł w
związku z aktem oskarżenia wniesionym przez oskarżyciela publicznego oraz dla
zachowania gwarancji po stronie oskarżonej, aby jej sprawa została rozpoznana
przez sąd niezależny i bezstronny ustanowiony na mocy ustawy, Sąd Najwyższy
uznał, że Sąd odwoławczy był nienależycie obsadzony, a tym samym wystąpiła
bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Implikowało to uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji i
przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
Procedując powtórnie sąd ad quem rozpozna wniesioną przez obrońcę
oskarżonej apelację w składzie zapewniającym stronom prawo do rzetelnego
procesu.
Uwzględnienie kasacji obligowało też do zwrotu B. M. uiszczonej przez nią
opłaty od kasacji (art. 527 § 4 k.p.k.).
II KK 285/25
7
Przewodniczący: SSN (Jacek Błaszczyk)
Sędziowie: SN (Tomasz Artymiuk)
SN (Barbara Skoczkowska)
[J.J.]
[r.g.]
